{"id":"https://openalex.org/W4415959807","doi":"https://doi.org/10.5753/rbie.2025.5272","title":"Dificuldades no aprendizado de programa\u00e7\u00e3o: Um exame baseado em mapeamento sistem\u00e1tico da literatura e interpreta\u00e7\u00e3o anal\u00edtico-comportamental","display_name":"Dificuldades no aprendizado de programa\u00e7\u00e3o: Um exame baseado em mapeamento sistem\u00e1tico da literatura e interpreta\u00e7\u00e3o anal\u00edtico-comportamental","publication_year":2025,"publication_date":"2025-10-27","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4415959807","doi":"https://doi.org/10.5753/rbie.2025.5272"},"language":null,"primary_location":{"id":"doi:10.5753/rbie.2025.5272","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5753/rbie.2025.5272","pdf_url":"https://journals-sol.sbc.org.br/index.php/rbie/article/download/5272/3556","source":{"id":"https://openalex.org/S2764357793","display_name":"Revista Brasileira de Inform\u00e1tica na Educa\u00e7\u00e3o","issn_l":"1414-5685","issn":["1414-5685","2317-6121"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Brasileira de Inform\u00e1tica na Educa\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"},"type":"article","indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://journals-sol.sbc.org.br/index.php/rbie/article/download/5272/3556","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5068300207","display_name":"Marcelo Henrique Oliveira Henklain","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-9884-8592"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210144834","display_name":"Universidade Federal de Roraima","ror":"https://ror.org/03ehp1h78","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210144834"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"Marcelo H. Oliveira Henklain","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal de Roraima"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-9884-8592","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal de Roraima","institution_ids":["https://openalex.org/I4210144834"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5086721948","display_name":"Leandro Silva Galv\u00e3o de Carvalho","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-2970-2084"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I62885914","display_name":"Universidade Federal do Amazonas","ror":"https://ror.org/02263ky35","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I62885914"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Leandro Silva Galv\u00e3o de Carvalho","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal do Amazonas"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0003-2970-2084","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal do Amazonas","institution_ids":["https://openalex.org/I62885914"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5041522968","display_name":"Eduardo Feitosa","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-6401-3992"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I62885914","display_name":"Universidade Federal do Amazonas","ror":"https://ror.org/02263ky35","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I62885914"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Eduardo Luzeiro Feitosa","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal do Amazonas"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-6401-3992","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal do Amazonas","institution_ids":["https://openalex.org/I62885914"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":3,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5068300207"],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4210144834"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.32479966,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"33","issue":null,"first_page":"1484","last_page":"1521"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10533","display_name":"Teaching and Learning Programming","score":0.5719000101089478,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1706","display_name":"Computer Science Applications"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10533","display_name":"Teaching and Learning Programming","score":0.5719000101089478,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1706","display_name":"Computer Science Applications"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14241","display_name":"Evasion and Academic Success Factors","score":0.04670000076293945,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3317","display_name":"Demography"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14308","display_name":"Psychological and Educational Research Studies","score":0.014700000174343586,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3205","display_name":"Experimental and Cognitive Psychology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/32","display_name":"Psychology"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/set","display_name":"Set (abstract data type)","score":0.24250000715255737},{"id":"https://openalex.org/keywords/context","display_name":"Context (archaeology)","score":0.24130000174045563},{"id":"https://openalex.org/keywords/point","display_name":"Point (geometry)","score":0.2231999933719635},{"id":"https://openalex.org/keywords/order","display_name":"Order (exchange)","score":0.21170000731945038}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.45089998841285706},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.42419999837875366},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.33309999108314514},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.29580000042915344},{"id":"https://openalex.org/C177264268","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1514741","display_name":"Set (abstract data type)","level":2,"score":0.24250000715255737},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.24130000174045563},{"id":"https://openalex.org/C28719098","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q44946","display_name":"Point (geometry)","level":2,"score":0.2231999933719635},{"id":"https://openalex.org/C154945302","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11660","display_name":"Artificial intelligence","level":1,"score":0.21439999341964722},{"id":"https://openalex.org/C182306322","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1779371","display_name":"Order (exchange)","level":2,"score":0.21170000731945038},{"id":"https://openalex.org/C2780598303","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q65921492","display_name":"Flexibility (engineering)","level":2,"score":0.20469999313354492}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.5753/rbie.2025.5272","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5753/rbie.2025.5272","pdf_url":"https://journals-sol.sbc.org.br/index.php/rbie/article/download/5272/3556","source":{"id":"https://openalex.org/S2764357793","display_name":"Revista Brasileira de Inform\u00e1tica na Educa\u00e7\u00e3o","issn_l":"1414-5685","issn":["1414-5685","2317-6121"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Brasileira de Inform\u00e1tica na Educa\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.5753/rbie.2025.5272","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5753/rbie.2025.5272","pdf_url":"https://journals-sol.sbc.org.br/index.php/rbie/article/download/5272/3556","source":{"id":"https://openalex.org/S2764357793","display_name":"Revista Brasileira de Inform\u00e1tica na Educa\u00e7\u00e3o","issn_l":"1414-5685","issn":["1414-5685","2317-6121"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Brasileira de Inform\u00e1tica na Educa\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W4415959807.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W4415959807.grobid-xml"},"referenced_works_count":22,"referenced_works":["https://openalex.org/W194454413","https://openalex.org/W1494721864","https://openalex.org/W1505877204","https://openalex.org/W1999798506","https://openalex.org/W2148188139","https://openalex.org/W2169819714","https://openalex.org/W2188619842","https://openalex.org/W2339183141","https://openalex.org/W2893974660","https://openalex.org/W2916390547","https://openalex.org/W2978868785","https://openalex.org/W3014602172","https://openalex.org/W3097763105","https://openalex.org/W3122351649","https://openalex.org/W3137875885","https://openalex.org/W3143848520","https://openalex.org/W4200138449","https://openalex.org/W4225534176","https://openalex.org/W4280639933","https://openalex.org/W4281829941","https://openalex.org/W4390870788","https://openalex.org/W4400412527"],"related_works":[],"abstract_inverted_index":{"Aprender":[0],"a":[1,22,42,68,100,139,178,203,226],"programar":[2],"\u00e9":[3],"uma":[4,75,116],"demanda":[5],"para":[6,29,149,264],"muitos":[7],"cidad\u00e3os":[8],"do":[9,207],"s\u00e9culo":[10],"XXI.":[11],"Contudo,":[12],"dificuldades":[13,34,136,232,286],"nesse":[14],"aprendizado":[15,38,253,288],"persistem":[16],"desafiando":[17],"educadores.":[18],"Para":[19,71,172],"colaborar":[20],"com":[21,147,272],"mitiga\u00e7\u00e3o":[23],"desse":[24],"problema,":[25],"definimos":[26,74],"dois":[27],"objetivos":[28],"este":[30,273],"estudo:":[31],"(1)":[32],"Identificar":[33],"de":[35,40,44,62,77,85,104,115,143,155,170,191,224,245,252,262,269,277,289],"alunos":[36],"no":[37,287],"inicial":[39],"programa\u00e7\u00e3o":[41,138],"partir":[43,140,204],"um":[45],"mapeamento":[46],"sistem\u00e1tico":[47],"da":[48,141,151,197,210],"literatura":[49],"(MSL);":[50],"e":[51,60,93,106,125,134,153,164,167,186,199,209,283],"(2)":[52],"Propor":[53],"vari\u00e1veis,":[54],"baseadas":[55],"na":[56,122],"teoria":[57,179],"psicol\u00f3gica":[58],"anal\u00edtico-comportamental":[59,180,279],"pass\u00edveis":[61],"investiga\u00e7\u00e3o":[63],"por":[64,229],"pesquisas":[65],"futuras,":[66],"associadas":[67],"essas":[69],"dificuldades.":[70],"o":[72,173,250,265],"MSL,":[73],"string":[76],"busca":[78],"que":[79,177,221,247,280],"foi":[80],"aplicada":[81],"em":[82,129,137,233,267],"tr\u00eas":[83],"bases":[84],"dados,":[86],"Web":[87],"of":[88],"Science,":[89],"ACM":[90],"Digital":[91],"Library":[92],"IEEE":[94],"Xplore.":[95],"Encontramos":[96],"503":[97],"estudos.":[98],"Ap\u00f3s":[99],"aplica\u00e7\u00e3o":[101],"dos":[102,205,212],"crit\u00e9rios":[103],"inclus\u00e3o":[105],"exclus\u00e3o,":[107],"restaram":[108],"11.":[109],"Apenas":[110],"quatro":[111],"pesquisadores":[112],"apresentaram":[113],"mais":[114],"publica\u00e7\u00e3o.":[117],"Esses":[118],"estudos":[119,276],"se":[120],"concentram":[121],"\u00faltima":[123],"d\u00e9cada":[124],"s\u00e3o,":[126],"tipicamente,":[127],"publicados":[128],"peri\u00f3dicos,":[130],"t\u00eam":[131],"natureza":[132],"emp\u00edrica":[133],"identificam":[135],"percep\u00e7\u00e3o":[142],"estudantes":[144],"ou":[145],"professores,":[146],"destaque":[148],"caracter\u00edsticas":[150],"linguagem":[152],"conceitos":[154],"programa\u00e7\u00e3o,":[156,234],"bem":[157,235],"como":[158,160,184,189,236],"comportamentos":[159,185],"resolver":[161],"problemas,":[162],"ler":[163],"interpretar":[165],"c\u00f3digo":[166],"identificar":[168],"fonte":[169],"erros.":[171],"segundo":[174],"objetivo,":[175],"consideramos":[176],"interpreta":[181],"fen\u00f4menos":[182],"psicol\u00f3gicos":[183],"os":[187],"analisa":[188],"sistema":[190],"intera\u00e7\u00f5es":[192],"entre":[193],"ambiente":[194,200,219,240],"antecedente,":[195],"a\u00e7\u00f5es":[196],"pessoa":[198],"consequente.":[201],"Assim,":[202],"resultados":[206],"MSL":[208],"experi\u00eancia":[211],"autores,":[213],"propusemos":[214],"9":[215,237],"vari\u00e1veis":[216],"relativas":[217,238],"ao":[218,239,243],"antecedente":[220],"s\u00e3o":[222],"dif\u00edceis":[223],"aprendermos":[225],"discriminar":[227],"e,":[228],"isso,":[230],"favorecem":[231],"consequente,":[241],"relacionados":[242],"contexto":[244],"ensino,":[246],"podem":[248],"tornar":[249],"processo":[251],"menos":[254],"efetivo.":[255],"Destacamos,":[256],"ainda,":[257],"alguns":[258],"repert\u00f3rios":[259],"comportamentais":[260],"importantes":[261],"desenvolver":[263],"sucesso":[266],"tarefas":[268],"programa\u00e7\u00e3o.":[270,290],"Esperamos":[271],"trabalho":[274],"fomentar":[275],"base":[278],"busquem":[281],"compreender":[282],"intervir":[284],"sobre":[285]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-05-21T06:26:12.895304","created_date":"2025-11-06T00:00:00"}
