{"id":"https://openalex.org/W4414093717","doi":"https://doi.org/10.5753/rbie.2025.5099","title":"O Letramento Computacional na Educa\u00e7\u00e3o de Jovens e Adultos em Cursos de Forma\u00e7\u00e3o Profissional em Enfermagem: Uma Revis\u00e3o Sistem\u00e1tica da Literatura","display_name":"O Letramento Computacional na Educa\u00e7\u00e3o de Jovens e Adultos em Cursos de Forma\u00e7\u00e3o Profissional em Enfermagem: Uma Revis\u00e3o Sistem\u00e1tica da Literatura","publication_year":2025,"publication_date":"2025-08-29","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4414093717","doi":"https://doi.org/10.5753/rbie.2025.5099"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.5753/rbie.2025.5099","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5753/rbie.2025.5099","pdf_url":"https://journals-sol.sbc.org.br/index.php/rbie/article/download/5099/3418","source":{"id":"https://openalex.org/S2764357793","display_name":"Revista Brasileira de Inform\u00e1tica na Educa\u00e7\u00e3o","issn_l":"1414-5685","issn":["1414-5685","2317-6121"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Brasileira de Inform\u00e1tica na Educa\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"},"type":"article","indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://journals-sol.sbc.org.br/index.php/rbie/article/download/5099/3418","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5040465083","display_name":"Marcos Paulo Pereira da Costa","orcid":"https://orcid.org/0009-0000-1193-240X"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3129743071","display_name":"Instituto Federal de Educa\u00e7\u00e3o, Ci\u00eancia e Tecnologia de Bras\u00edlia","ror":"https://ror.org/03bk74w21","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I1293487690","https://openalex.org/I2801200668","https://openalex.org/I3129743071"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"Marcos Paulo Pereira da Costa","raw_affiliation_strings":["Instituto Federal de Educa\u00e7\u00e3o, Ci\u00eancia e Tecnologia de Bras\u00edlia (IFB)"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0000-1193-240X","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Instituto Federal de Educa\u00e7\u00e3o, Ci\u00eancia e Tecnologia de Bras\u00edlia (IFB)","institution_ids":["https://openalex.org/I3129743071"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5080044994","display_name":"Juliana Rocha de Faria Silva","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1834-2805"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3129743071","display_name":"Instituto Federal de Educa\u00e7\u00e3o, Ci\u00eancia e Tecnologia de Bras\u00edlia","ror":"https://ror.org/03bk74w21","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I1293487690","https://openalex.org/I2801200668","https://openalex.org/I3129743071"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Juliana Rocha de Faria Silva","raw_affiliation_strings":["Instituto Federal de Educa\u00e7\u00e3o, Ci\u00eancia e Tecnologia de Bras\u00edlia (IFB)"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1834-2805","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Instituto Federal de Educa\u00e7\u00e3o, Ci\u00eancia e Tecnologia de Bras\u00edlia (IFB)","institution_ids":["https://openalex.org/I3129743071"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":2,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5040465083"],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I3129743071"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.25447332,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"33","issue":null,"first_page":"1083","last_page":"1112"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T13117","display_name":"Health Education and Validation","score":0.9979000091552734,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T13117","display_name":"Health Education and Validation","score":0.9979000091552734,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14376","display_name":"Science and Education Research","score":0.9851999878883362,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13084","display_name":"Education during COVID-19 pandemic","score":0.9810000061988831,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/literacy","display_name":"Literacy","score":0.43950000405311584},{"id":"https://openalex.org/keywords/digital-literacy","display_name":"Digital literacy","score":0.31130000948905945},{"id":"https://openalex.org/keywords/information-literacy","display_name":"Information literacy","score":0.2994999885559082},{"id":"https://openalex.org/keywords/subject","display_name":"Subject (documents)","score":0.2924000024795532},{"id":"https://openalex.org/keywords/context","display_name":"Context (archaeology)","score":0.2806999981403351},{"id":"https://openalex.org/keywords/computer-literacy","display_name":"Computer literacy","score":0.27230000495910645}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C547764534","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q8236","display_name":"Literacy","level":2,"score":0.43950000405311584},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.43130001425743103},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.4083999991416931},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.38830000162124634},{"id":"https://openalex.org/C145420912","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q853077","display_name":"Mathematics education","level":1,"score":0.3596000075340271},{"id":"https://openalex.org/C2777646416","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q242069","display_name":"Digital literacy","level":2,"score":0.31130000948905945},{"id":"https://openalex.org/C119883117","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q679789","display_name":"Information literacy","level":2,"score":0.2994999885559082},{"id":"https://openalex.org/C2777855551","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q12310021","display_name":"Subject (documents)","level":2,"score":0.2924000024795532},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.2854999899864197},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.2806999981403351},{"id":"https://openalex.org/C192531217","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q595868","display_name":"Computer literacy","level":2,"score":0.27230000495910645},{"id":"https://openalex.org/C95831776","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q16387","display_name":"Information science","level":2,"score":0.2721000015735626},{"id":"https://openalex.org/C180198813","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q121182","display_name":"Information system","level":2,"score":0.2621000111103058},{"id":"https://openalex.org/C45504901","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q935222","display_name":"Syllabus","level":2,"score":0.26100000739097595}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.5753/rbie.2025.5099","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5753/rbie.2025.5099","pdf_url":"https://journals-sol.sbc.org.br/index.php/rbie/article/download/5099/3418","source":{"id":"https://openalex.org/S2764357793","display_name":"Revista Brasileira de Inform\u00e1tica na Educa\u00e7\u00e3o","issn_l":"1414-5685","issn":["1414-5685","2317-6121"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Brasileira de Inform\u00e1tica na Educa\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.5753/rbie.2025.5099","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5753/rbie.2025.5099","pdf_url":"https://journals-sol.sbc.org.br/index.php/rbie/article/download/5099/3418","source":{"id":"https://openalex.org/S2764357793","display_name":"Revista Brasileira de Inform\u00e1tica na Educa\u00e7\u00e3o","issn_l":"1414-5685","issn":["1414-5685","2317-6121"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Brasileira de Inform\u00e1tica na Educa\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W4414093717.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W4414093717.grobid-xml"},"referenced_works_count":16,"referenced_works":["https://openalex.org/W2026391877","https://openalex.org/W2150353123","https://openalex.org/W2309390260","https://openalex.org/W2774962759","https://openalex.org/W2887135138","https://openalex.org/W2981562900","https://openalex.org/W3009192531","https://openalex.org/W3158992692","https://openalex.org/W4246917149","https://openalex.org/W4252108453","https://openalex.org/W4308188359","https://openalex.org/W4392754766","https://openalex.org/W4400195337","https://openalex.org/W4403424335","https://openalex.org/W4403576825","https://openalex.org/W4407931362"],"related_works":["https://openalex.org/W4391375266","https://openalex.org/W2899084033","https://openalex.org/W2748952813","https://openalex.org/W93312527","https://openalex.org/W2603296253","https://openalex.org/W1589203209","https://openalex.org/W2557454913","https://openalex.org/W828925460","https://openalex.org/W11365241","https://openalex.org/W1013667899"],"abstract_inverted_index":{"O":[0],"objetivo":[1],"deste":[2],"artigo":[3],"\u00e9":[4,312],"realizar":[5],"uma":[6,231,343,386,410],"revis\u00e3o":[7,75,354,402],"sistem\u00e1tica":[8,355],"da":[9,67,151,353,356,366,403,422],"literatura":[10,404],"sobre":[11,56,171],"o":[12,143,167,172,234,294,316],"letramento":[13,57,173,201,263,319],"computacional":[14,58,174,264,276,307],"na":[15,372,376],"Educa\u00e7\u00e3o":[16],"de":[17,25,43,47,49,82,89,95,101,107,127,138,155,161,177,213,215,227,265,296,345,389,391,393,397,407],"Jovens":[18],"e":[19,34,45,103,116,120,140,142,157,200,210,248,255,271,277,284,352,361,375,399,405,413,426],"Adultos,":[20],"com":[21,189,348],"foco":[22,371],"em":[23,28,59,175,180,240],"cursos":[24,176],"forma\u00e7\u00e3o":[26,68,178],"profissional":[27,179],"Enfermagem.":[29],"A":[30,182,260,287,303],"pesquisa":[31,44],"busca":[32,78,333],"identificar":[33],"analisar":[35],"as":[36,205],"principais":[37],"tend\u00eancias":[38],"nos":[39],"referenciais":[40],"te\u00f3ricos,":[41],"metodologias":[42,206],"instrumentos":[46,212,390],"coleta":[48,214,392],"dados,":[50,394],"abordando":[51],"tanto":[52],"os":[53,185,211,417],"estudos":[54,323],"espec\u00edficos":[55],"Enfermagem":[60],"quanto":[61],"aqueles":[62],"relacionados":[63],"a":[64,74,149,252,256,331,359,362,401],"outras":[65],"\u00e1reas":[66],"profissional.":[69],"As":[70,125],"diretrizes":[71],"que":[72,242,298,395],"guiaram":[73],"foram:":[76,130],"(i)":[77,225],"livre;":[79],"(ii)":[80,259],"defini\u00e7\u00e3o":[81,86,92,232],"perguntas":[83],"norteadoras;":[84],"(iii)":[85,302],"das":[87,93,169,281,285,328,339,350],"strings":[88],"busca;":[90,96],"(iv)":[91,321],"estrat\u00e9gias":[94],"(v)":[97,341],"aplica\u00e7\u00e3o":[98,152],"dos":[99,112,118,153,194,310,379],"crit\u00e9rios":[100,154],"inclus\u00e3o":[102,156,253],"exclus\u00e3o;":[104],"(vi)":[105,368],"extra\u00e7\u00e3o":[106],"dados":[108,128,216],"prim\u00e1rios;":[109],"(vii)":[110,384],"an\u00e1lise":[111,406],"dados;":[113],"(viii)":[114,414],"discuss\u00e3o":[115],"interpreta\u00e7\u00e3o":[117],"resultados":[119],"(ix)":[121],"reda\u00e7\u00e3o":[122],"do":[123,145,262,305,318,364,424,428],"texto.":[124],"bases":[126],"exploradas":[129],"Google":[131],"Acad\u00eamico,":[132],"Peri\u00f3dicos":[133],"Capes,":[134],"Biblioteca":[135],"Digital":[136],"Brasileira":[137],"Teses":[139],"Disserta\u00e7\u00f5es":[141],"Observat\u00f3rio":[144],"ProfEPT.":[146],"Dessa":[147],"forma,":[148],"partir":[150,183,288],"exclus\u00e3o,":[158],"um":[159,238,325,335,370],"total":[160],"16":[162],"trabalhos":[163,186],"foram":[164,187],"selecionados,":[165],"compondo":[166],"panorama":[168],"publica\u00e7\u00f5es":[170],"enfermagem.":[181],"disso,":[184],"analisados":[188],"base":[190,219],"nas":[191,208],"discuss\u00f5es":[192],"te\u00f3ricas":[193],"termos":[195],"computer":[196],"literacy,":[197],"computational":[198],"literacy":[199],"computacional.":[202],"Posteriormente,":[203],"analisaram-se":[204],"empregadas":[207],"pesquisas":[209],"utilizados.":[217],"Com":[218],"nessas":[220],"an\u00e1lises,":[221],"destacam-se":[222],"alguns":[223],"resultados.":[224],"Apesar":[226],"ainda":[228],"n\u00e3o":[229],"haver":[230],"consensual,":[233],"Letramento":[235,429],"Computacional":[236],"mostrou-se":[237],"conceito":[239],"desenvolvimento":[241,295,317],"engloba":[243],"aspectos":[244],"materiais,":[245],"cognitivos,":[246],"sociais":[247],"culturais,":[249],"essenciais":[250],"para":[251,315],"digital":[254],"capacita\u00e7\u00e3o":[257],"profissional;":[258],"investiga\u00e7\u00e3o":[261],"forma":[266],"contextualizada":[267],"permite":[268],"agrupar":[269],"habilidades":[270],"compet\u00eancias":[272],"ligadas":[273],"ao":[274],"pensamento":[275,306],"aos":[278],"diversos":[279],"letramentos":[280],"tecnologias":[282],"digitais":[283],"m\u00eddias.":[286],"dessa":[289],"compreens\u00e3o,":[290],"torna-se":[291],"poss\u00edvel":[292],"buscar":[293],"curr\u00edculos":[297],"integrem":[299],"esses":[300],"conhecimentos;":[301],"integra\u00e7\u00e3o":[304],"\u00e0s":[308],"pr\u00e1ticas":[309],"professores":[311],"fator":[313],"essencial":[314],"computacional;":[320],"Os":[322],"indicam":[324],"aumento":[326],"gradual":[327],"pesquisas,":[329],"refletindo":[330,358,409],"crescente":[332],"por":[334],"entendimento":[336],"mais":[337],"profundo":[338],"tecnologias;":[340],"H\u00e1":[342],"diversidade":[344],"abordagens":[346],"metodol\u00f3gicas,":[347],"predomin\u00e2ncia":[349],"qualitativas":[351],"literatura,":[357],"complexidade":[360],"riqueza":[363],"campo":[365],"pesquisa;":[367],"Observa-se":[369],"pr\u00e1tica":[373],"pedag\u00f3gica":[374],"participa\u00e7\u00e3o":[377],"ativa":[378],"alunos,":[380],"considerando":[381],"perspectivas":[382],"emergentes;":[383],"Identifica-se":[385],"ampla":[387],"variedade":[388],"incluem":[396],"entrevistas":[398],"question\u00e1rios":[400],"documentos,":[408],"abordagem":[411],"abrangente;":[412],"Foram":[415],"identificados":[416],"seguintes":[418],"modelos":[419],"te\u00f3ricos:":[420],"Teoria":[421,427],"Constru\u00e7\u00e3o":[423],"Conhecimento":[425],"Computacional.":[430]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-05-21T06:26:12.895304","created_date":"2025-10-10T00:00:00"}
