{"id":"https://openalex.org/W4410286186","doi":"https://doi.org/10.3390/computation13050116","title":"An Explainable Framework Integrating Local Biplots and Gaussian Processes for Unemployment Rate Prediction in Colombia","display_name":"An Explainable Framework Integrating Local Biplots and Gaussian Processes for Unemployment Rate Prediction in Colombia","publication_year":2025,"publication_date":"2025-05-10","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4410286186","doi":"https://doi.org/10.3390/computation13050116"},"language":"en","primary_location":{"id":"doi:10.3390/computation13050116","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.3390/computation13050116","pdf_url":"https://www.mdpi.com/2079-3197/13/5/116/pdf?version=1747049506","source":{"id":"https://openalex.org/S2738402919","display_name":"Computation","issn_l":"2079-3197","issn":["2079-3197"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":true,"host_organization":"https://openalex.org/P4310310987","host_organization_name":"Multidisciplinary Digital Publishing Institute","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310310987"],"host_organization_lineage_names":["Multidisciplinary Digital Publishing Institute"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Computation","raw_type":"journal-article"},"type":"article","indexed_in":["crossref","doaj"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"gold","oa_url":"https://www.mdpi.com/2079-3197/13/5/116/pdf?version=1747049506","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5099166547","display_name":"Diego Armando P\u00e9rez-Rosero","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-9258-7088"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I36243813","display_name":"Universidad Nacional de Colombia","ror":"https://ror.org/059yx9a68","country_code":"CO","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I36243813"]}],"countries":["CO"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Diego Armando P\u00e9rez-Rosero","raw_affiliation_strings":["Signal Processing and Recognition Group, Universidad Nacional de Colombia, Manizales 170003, Colombia"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-9258-7088","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Signal Processing and Recognition Group, Universidad Nacional de Colombia, Manizales 170003, Colombia","institution_ids":["https://openalex.org/I36243813"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5095931604","display_name":"Diego Alejandro Manrique-Cabezas","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-6493-3657"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I36243813","display_name":"Universidad Nacional de Colombia","ror":"https://ror.org/059yx9a68","country_code":"CO","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I36243813"]}],"countries":["CO"],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"Diego Alejandro Manrique-Cabezas","raw_affiliation_strings":["Signal Processing and Recognition Group, Universidad Nacional de Colombia, Manizales 170003, Colombia"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-6493-3657","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Signal Processing and Recognition Group, Universidad Nacional de Colombia, Manizales 170003, Colombia","institution_ids":["https://openalex.org/I36243813"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5066530879","display_name":"Jenniffer Carolina Triana-Martinez","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-9706-3635"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I36243813","display_name":"Universidad Nacional de Colombia","ror":"https://ror.org/059yx9a68","country_code":"CO","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I36243813"]}],"countries":["CO"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Jennifer Carolina Triana-Martinez","raw_affiliation_strings":["Signal Processing and Recognition Group, Universidad Nacional de Colombia, Manizales 170003, Colombia"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-9706-3635","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Signal Processing and Recognition Group, Universidad Nacional de Colombia, Manizales 170003, Colombia","institution_ids":["https://openalex.org/I36243813"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5051246446","display_name":"Andr\u00e9s Marino \u00c1lvarez-Meza","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-0308-9576"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I36243813","display_name":"Universidad Nacional de Colombia","ror":"https://ror.org/059yx9a68","country_code":"CO","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I36243813"]}],"countries":["CO"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Andr\u00e9s Marino \u00c1lvarez-Meza","raw_affiliation_strings":["Signal Processing and Recognition Group, Universidad Nacional de Colombia, Manizales 170003, Colombia"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0003-0308-9576","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Signal Processing and Recognition Group, Universidad Nacional de Colombia, Manizales 170003, Colombia","institution_ids":["https://openalex.org/I36243813"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5080328620","display_name":"G. Castellanos-Dom\u00ednguez","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-0138-5489"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I36243813","display_name":"Universidad Nacional de Colombia","ror":"https://ror.org/059yx9a68","country_code":"CO","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I36243813"]}],"countries":["CO"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"German Castellanos-Dominguez","raw_affiliation_strings":["Signal Processing and Recognition Group, Universidad Nacional de Colombia, Manizales 170003, Colombia"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-0138-5489","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Signal Processing and Recognition Group, Universidad Nacional de Colombia, Manizales 170003, Colombia","institution_ids":["https://openalex.org/I36243813"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":5,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5095931604"],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I36243813"],"apc_list":{"value":1400,"currency":"CHF","value_usd":1515},"apc_paid":{"value":1400,"currency":"CHF","value_usd":1515},"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.10208052,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"13","issue":"5","first_page":"116","last_page":"116"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T11236","display_name":"Control Systems and Identification","score":0.9833999872207642,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2207","display_name":"Control and Systems Engineering"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/22","display_name":"Engineering"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T11236","display_name":"Control Systems and Identification","score":0.9833999872207642,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2207","display_name":"Control and Systems Engineering"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/22","display_name":"Engineering"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12814","display_name":"Gaussian Processes and Bayesian Inference","score":0.953499972820282,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12205","display_name":"Time Series Analysis and Forecasting","score":0.9509000182151794,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1711","display_name":"Signal Processing"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/biplot","display_name":"Biplot","score":0.9008937478065491},{"id":"https://openalex.org/keywords/unemployment","display_name":"Unemployment","score":0.5407862663269043},{"id":"https://openalex.org/keywords/gaussian","display_name":"Gaussian","score":0.5403608679771423},{"id":"https://openalex.org/keywords/unemployment-rate","display_name":"Unemployment rate","score":0.5207610130310059},{"id":"https://openalex.org/keywords/econometrics","display_name":"Econometrics","score":0.3867286443710327},{"id":"https://openalex.org/keywords/computer-science","display_name":"Computer science","score":0.370938777923584},{"id":"https://openalex.org/keywords/mathematics","display_name":"Mathematics","score":0.3229016065597534},{"id":"https://openalex.org/keywords/biology","display_name":"Biology","score":0.24213582277297974},{"id":"https://openalex.org/keywords/economics","display_name":"Economics","score":0.21571257710456848},{"id":"https://openalex.org/keywords/chemistry","display_name":"Chemistry","score":0.1955883800983429},{"id":"https://openalex.org/keywords/macroeconomics","display_name":"Macroeconomics","score":0.09922456741333008},{"id":"https://openalex.org/keywords/computational-chemistry","display_name":"Computational chemistry","score":0.09301027655601501},{"id":"https://openalex.org/keywords/genotype","display_name":"Genotype","score":0.08768996596336365},{"id":"https://openalex.org/keywords/genetics","display_name":"Genetics","score":0.08428582549095154}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C118483189","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q4915468","display_name":"Biplot","level":4,"score":0.9008937478065491},{"id":"https://openalex.org/C2778126366","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q41171","display_name":"Unemployment","level":2,"score":0.5407862663269043},{"id":"https://openalex.org/C163716315","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q901177","display_name":"Gaussian","level":2,"score":0.5403608679771423},{"id":"https://openalex.org/C2994488168","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q41171","display_name":"Unemployment rate","level":3,"score":0.5207610130310059},{"id":"https://openalex.org/C149782125","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q160039","display_name":"Econometrics","level":1,"score":0.3867286443710327},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.370938777923584},{"id":"https://openalex.org/C33923547","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q395","display_name":"Mathematics","level":0,"score":0.3229016065597534},{"id":"https://openalex.org/C86803240","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q420","display_name":"Biology","level":0,"score":0.24213582277297974},{"id":"https://openalex.org/C162324750","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q8134","display_name":"Economics","level":0,"score":0.21571257710456848},{"id":"https://openalex.org/C185592680","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2329","display_name":"Chemistry","level":0,"score":0.1955883800983429},{"id":"https://openalex.org/C139719470","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q39680","display_name":"Macroeconomics","level":1,"score":0.09922456741333008},{"id":"https://openalex.org/C147597530","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q369472","display_name":"Computational chemistry","level":1,"score":0.09301027655601501},{"id":"https://openalex.org/C135763542","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q106016","display_name":"Genotype","level":3,"score":0.08768996596336365},{"id":"https://openalex.org/C54355233","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7162","display_name":"Genetics","level":1,"score":0.08428582549095154},{"id":"https://openalex.org/C104317684","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7187","display_name":"Gene","level":2,"score":0.0}],"mesh":[],"locations_count":2,"locations":[{"id":"doi:10.3390/computation13050116","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.3390/computation13050116","pdf_url":"https://www.mdpi.com/2079-3197/13/5/116/pdf?version=1747049506","source":{"id":"https://openalex.org/S2738402919","display_name":"Computation","issn_l":"2079-3197","issn":["2079-3197"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":true,"host_organization":"https://openalex.org/P4310310987","host_organization_name":"Multidisciplinary Digital Publishing Institute","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310310987"],"host_organization_lineage_names":["Multidisciplinary Digital Publishing Institute"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Computation","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:doaj.org/article:0421fdfeb8bc4b07b7af456506585de4","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doaj.org/article/0421fdfeb8bc4b07b7af456506585de4","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S112646816","display_name":"SHILAP Revista de lepidopterolog\u00eda","issn_l":"0300-5267","issn":["0300-5267","2340-4078"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Computation, Vol 13, Iss 5, p 116 (2025)","raw_type":"article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.3390/computation13050116","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.3390/computation13050116","pdf_url":"https://www.mdpi.com/2079-3197/13/5/116/pdf?version=1747049506","source":{"id":"https://openalex.org/S2738402919","display_name":"Computation","issn_l":"2079-3197","issn":["2079-3197"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":true,"host_organization":"https://openalex.org/P4310310987","host_organization_name":"Multidisciplinary Digital Publishing Institute","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310310987"],"host_organization_lineage_names":["Multidisciplinary Digital Publishing Institute"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Computation","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[],"awards":[{"id":"https://openalex.org/G5330477495","display_name":null,"funder_award_id":"Hermes-57661","funder_id":"https://openalex.org/F4320321458","funder_display_name":"Universidad Nacional de Colombia"}],"funders":[{"id":"https://openalex.org/F4320321458","display_name":"Universidad Nacional de Colombia","ror":"https://ror.org/059yx9a68"}],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W4410286186.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W4410286186.grobid-xml"},"referenced_works_count":75,"referenced_works":["https://openalex.org/W1544274373","https://openalex.org/W1649352627","https://openalex.org/W2072008707","https://openalex.org/W2074388642","https://openalex.org/W2605500274","https://openalex.org/W2789630305","https://openalex.org/W2809761809","https://openalex.org/W2888034736","https://openalex.org/W2953914835","https://openalex.org/W2967663220","https://openalex.org/W2971318970","https://openalex.org/W2995418726","https://openalex.org/W3000508506","https://openalex.org/W3044708631","https://openalex.org/W3047605873","https://openalex.org/W3107177226","https://openalex.org/W3120251721","https://openalex.org/W3134501271","https://openalex.org/W3137109590","https://openalex.org/W3153760598","https://openalex.org/W3179995094","https://openalex.org/W3201361952","https://openalex.org/W3208813102","https://openalex.org/W4243221570","https://openalex.org/W4295012288","https://openalex.org/W4313216306","https://openalex.org/W4319662716","https://openalex.org/W4323783436","https://openalex.org/W4382656885","https://openalex.org/W4382990489","https://openalex.org/W4384828655","https://openalex.org/W4386456375","https://openalex.org/W4386618539","https://openalex.org/W4386813224","https://openalex.org/W4387170209","https://openalex.org/W4387352946","https://openalex.org/W4389002288","https://openalex.org/W4389392663","https://openalex.org/W4389497343","https://openalex.org/W4390242499","https://openalex.org/W4391690004","https://openalex.org/W4391935536","https://openalex.org/W4392240911","https://openalex.org/W4393138998","https://openalex.org/W4393272958","https://openalex.org/W4393339500","https://openalex.org/W4393590094","https://openalex.org/W4394686784","https://openalex.org/W4394810087","https://openalex.org/W4398183007","https://openalex.org/W4399044917","https://openalex.org/W4399157190","https://openalex.org/W4399708174","https://openalex.org/W4400267966","https://openalex.org/W4400306819","https://openalex.org/W4400423707","https://openalex.org/W4401101540","https://openalex.org/W4401106158","https://openalex.org/W4401431041","https://openalex.org/W4403565759","https://openalex.org/W4403645951","https://openalex.org/W4404106956","https://openalex.org/W4405412276","https://openalex.org/W4406104461","https://openalex.org/W4406664508","https://openalex.org/W4406848163","https://openalex.org/W4406995338","https://openalex.org/W4407560030","https://openalex.org/W4409684399","https://openalex.org/W6765237751","https://openalex.org/W6766576792","https://openalex.org/W6856695385","https://openalex.org/W6863267254","https://openalex.org/W6871654194","https://openalex.org/W6873453901"],"related_works":["https://openalex.org/W3106685271","https://openalex.org/W1926890542","https://openalex.org/W2355380582","https://openalex.org/W2104127844","https://openalex.org/W3203246407","https://openalex.org/W4318819745","https://openalex.org/W1532598854","https://openalex.org/W67213518","https://openalex.org/W3123755682","https://openalex.org/W2465220714"],"abstract_inverted_index":{"Addressing":[0],"unemployment":[1,36,84,100,166,194],"is":[2,51,91,158],"essential":[3,17],"for":[4,19,98,164],"formulating":[5],"effective":[6,35],"public":[7,68],"policies.":[8],"In":[9],"particular,":[10],"socioeconomic":[11,106],"and":[12,31,43,59,78,87,105,123,138,145,169,209,224,235],"monetary":[13,104],"variables":[14],"serve":[15],"as":[16,132,160],"indicators":[18,195],"anticipating":[20],"labor":[21,47],"market":[22],"trends,":[23],"given":[24],"their":[25],"strong":[26],"influence":[27],"on":[28,188,193],"employment":[29],"dynamics":[30],"economic":[32],"stability.":[33],"However,":[34],"rate":[37,85,101,167],"prediction":[38,86,102,168],"requires":[39],"addressing":[40],"the":[41,52,117,176,230],"non-stationary":[42,137],"non-linear":[44,139],"characteristics":[45],"of":[46,54,136,178,185,232],"data.":[48],"Equally":[49],"important":[50],"preservation":[53],"interpretability":[55],"in":[56,142,196,238],"both":[57,165,222],"samples":[58,234],"features":[60],"to":[61,82],"ensure":[62],"that":[63,217],"forecasts":[64],"can":[65],"meaningfully":[66],"inform":[67],"decision-making.":[69],"Here,":[70],"we":[71,94,110,199],"provide":[72],"an":[73,133],"explainable":[74],"framework":[75,219],"integrating":[76],"unsupervised":[77,134],"supervised":[79,162],"machine":[80,211],"learning":[81,212],"enhance":[83],"interpretability.":[88],"Our":[89],"approach":[90,181],"threefold:":[92],"(i)":[93],"gather":[95],"a":[96,112,143,161,183,202],"dataset":[97],"Colombian":[99],"including":[103],"variables.":[107],"(ii)":[108],"Then,":[109],"used":[111],"Local":[113],"Biplot":[114],"technique":[115],"from":[116],"widely":[118],"recognized":[119],"Uniform":[120],"Manifold":[121],"Approximation":[122],"Projection":[124],"(UMAP)":[125],"method":[126],"along":[127],"with":[128,153],"local":[129],"affine":[130],"transformations":[131],"representation":[135],"data":[140],"patterns":[141],"simplified":[144],"comprehensible":[146],"manner.":[147],"(iii)":[148],"A":[149],"Gaussian":[150],"Processes":[151],"regressor":[152],"kernel-based":[154],"feature":[155,171,236],"relevance":[156],"analysis":[157,204],"coupled":[159],"counterpart":[163],"input":[170,233],"importance":[172,231],"analysis.":[173],"We":[174],"demonstrated":[175],"effectiveness":[177],"our":[179,189,218],"proposed":[180],"through":[182],"series":[184],"experiments":[186],"conducted":[187],"customized":[190],"database":[191],"focused":[192],"Colombia.":[197],"Furthermore,":[198],"carried":[200],"out":[201],"comparative":[203],"between":[205],"traditional":[206],"statistical":[207],"techniques":[208],"modern":[210],"methods.":[213],"The":[214],"results":[215],"revealed":[216],"significantly":[220],"enhances":[221],"clustering":[223],"predictive":[225],"performance,":[226],"while":[227],"also":[228],"emphasizing":[229],"selection":[237],"driving":[239],"accurate":[240],"outcomes.":[241]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2025-11-06T03:46:38.306776","created_date":"2025-10-10T00:00:00"}
