{"id":"https://openalex.org/W4200120612","doi":"https://doi.org/10.1134/s0361768821080168","title":"Implementation of Neural Machine Translation for Nahuatl as a Web Platform: A Focus on Text Translation","display_name":"Implementation of Neural Machine Translation for Nahuatl as a Web Platform: A Focus on Text Translation","publication_year":2021,"publication_date":"2021-12-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4200120612","doi":"https://doi.org/10.1134/s0361768821080168"},"language":"en","primary_location":{"id":"doi:10.1134/s0361768821080168","is_oa":false,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1134/s0361768821080168","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S150218641","display_name":"Programming and Computer Software","issn_l":"0361-7688","issn":["0361-7688","1608-3261"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"host_organization":"https://openalex.org/P4310320267","host_organization_name":"Pleiades Publishing","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310320267","https://openalex.org/P4310319965"],"host_organization_lineage_names":["Pleiades Publishing","Springer Nature"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Programming and Computer Software","raw_type":"journal-article"},"type":"article","indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":false,"oa_status":"closed","oa_url":null,"any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5065879441","display_name":"Sergio Khalil Bello Garc\u00eda","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-5641-7185"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210090124","display_name":"Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico","ror":"https://ror.org/00davry38","country_code":"MX","type":"funder","lineage":["https://openalex.org/I1302736544","https://openalex.org/I4210090124","https://openalex.org/I4413696010"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"S. Khalil Bello Garc\u00eda","raw_affiliation_strings":["Division de Estudios de Posgrado e Investigaci\u00f3n, Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico (TecNM) campus Apizaco, Xoco, Benito Ju\u00e1rez, 03330, Ciudad de M\u00e9xico, CDMX, M\u00e9xico"],"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Division de Estudios de Posgrado e Investigaci\u00f3n, Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico (TecNM) campus Apizaco, Xoco, Benito Ju\u00e1rez, 03330, Ciudad de M\u00e9xico, CDMX, M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I4210090124"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5081253405","display_name":"Eduardo S\u00e1nchez Lucero","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-6875-7670"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210090124","display_name":"Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico","ror":"https://ror.org/00davry38","country_code":"MX","type":"funder","lineage":["https://openalex.org/I1302736544","https://openalex.org/I4210090124","https://openalex.org/I4413696010"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"E. S\u00e1nchez Lucero","raw_affiliation_strings":["Division de Estudios de Posgrado e Investigaci\u00f3n, Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico (TecNM) campus Apizaco, Xoco, Benito Ju\u00e1rez, 03330, Ciudad de M\u00e9xico, CDMX, M\u00e9xico"],"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Division de Estudios de Posgrado e Investigaci\u00f3n, Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico (TecNM) campus Apizaco, Xoco, Benito Ju\u00e1rez, 03330, Ciudad de M\u00e9xico, CDMX, M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I4210090124"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5102993360","display_name":"Edmundo Bonilla Huerta","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-2062-4219"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210090124","display_name":"Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico","ror":"https://ror.org/00davry38","country_code":"MX","type":"funder","lineage":["https://openalex.org/I1302736544","https://openalex.org/I4210090124","https://openalex.org/I4413696010"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"E. Bonilla Huerta","raw_affiliation_strings":["Division de Estudios de Posgrado e Investigaci\u00f3n, Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico (TecNM) campus Apizaco, Xoco, Benito Ju\u00e1rez, 03330, Ciudad de M\u00e9xico, CDMX, M\u00e9xico"],"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Division de Estudios de Posgrado e Investigaci\u00f3n, Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico (TecNM) campus Apizaco, Xoco, Benito Ju\u00e1rez, 03330, Ciudad de M\u00e9xico, CDMX, M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I4210090124"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5090344803","display_name":"Jos\u00e9 Crisp\u00edn Hern\u00e1ndez Hern\u00e1ndez","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-7245-9564"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210090124","display_name":"Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico","ror":"https://ror.org/00davry38","country_code":"MX","type":"funder","lineage":["https://openalex.org/I1302736544","https://openalex.org/I4210090124","https://openalex.org/I4413696010"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"J. Crisp\u00edn Hern\u00e1ndez Hern\u00e1ndez","raw_affiliation_strings":["Division de Estudios de Posgrado e Investigaci\u00f3n, Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico (TecNM) campus Apizaco, Xoco, Benito Ju\u00e1rez, 03330, Ciudad de M\u00e9xico, CDMX, M\u00e9xico"],"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Division de Estudios de Posgrado e Investigaci\u00f3n, Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico (TecNM) campus Apizaco, Xoco, Benito Ju\u00e1rez, 03330, Ciudad de M\u00e9xico, CDMX, M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I4210090124"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5010319280","display_name":"Jos\u00e9 Federico Ram\u00edrez Cruz","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-4468-4171"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210090124","display_name":"Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico","ror":"https://ror.org/00davry38","country_code":"MX","type":"funder","lineage":["https://openalex.org/I1302736544","https://openalex.org/I4210090124","https://openalex.org/I4413696010"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"J. Federico Ram\u00edrez Cruz","raw_affiliation_strings":["Division de Estudios de Posgrado e Investigaci\u00f3n, Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico (TecNM) campus Apizaco, Xoco, Benito Ju\u00e1rez, 03330, Ciudad de M\u00e9xico, CDMX, M\u00e9xico"],"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Division de Estudios de Posgrado e Investigaci\u00f3n, Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico (TecNM) campus Apizaco, Xoco, Benito Ju\u00e1rez, 03330, Ciudad de M\u00e9xico, CDMX, M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I4210090124"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5088775821","display_name":"Blanca Estela Pedroza M\u00e9ndez","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-9819-635X"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210090124","display_name":"Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico","ror":"https://ror.org/00davry38","country_code":"MX","type":"funder","lineage":["https://openalex.org/I1302736544","https://openalex.org/I4210090124","https://openalex.org/I4413696010"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"B. Estela Pedroza M\u00e9ndez","raw_affiliation_strings":["Division de Estudios de Posgrado e Investigaci\u00f3n, Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico (TecNM) campus Apizaco, Xoco, Benito Ju\u00e1rez, 03330, Ciudad de M\u00e9xico, CDMX, M\u00e9xico"],"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Division de Estudios de Posgrado e Investigaci\u00f3n, Tecnol\u00f3gico Nacional de M\u00e9xico (TecNM) campus Apizaco, Xoco, Benito Ju\u00e1rez, 03330, Ciudad de M\u00e9xico, CDMX, M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I4210090124"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":6,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5065879441"],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4210090124"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.6798,"has_fulltext":false,"cited_by_count":6,"citation_normalized_percentile":{"value":0.76514329,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":{"min":91,"max":97},"biblio":{"volume":"47","issue":"8","first_page":"778","last_page":"792"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10181","display_name":"Natural Language Processing Techniques","score":0.9995999932289124,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10181","display_name":"Natural Language Processing Techniques","score":0.9995999932289124,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10028","display_name":"Topic Modeling","score":0.9758999943733215,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12016","display_name":"Web Data Mining and Analysis","score":0.9550999999046326,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1710","display_name":"Information Systems"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/machine-translation","display_name":"Machine translation","score":0.9129970669746399},{"id":"https://openalex.org/keywords/nahuatl","display_name":"Nahuatl","score":0.8659461140632629},{"id":"https://openalex.org/keywords/computer-science","display_name":"Computer science","score":0.8469854593276978},{"id":"https://openalex.org/keywords/artificial-intelligence","display_name":"Artificial intelligence","score":0.6833975911140442},{"id":"https://openalex.org/keywords/lexical-analysis","display_name":"Lexical analysis","score":0.662410318851471},{"id":"https://openalex.org/keywords/natural-language-processing","display_name":"Natural language processing","score":0.6105323433876038},{"id":"https://openalex.org/keywords/example-based-machine-translation","display_name":"Example-based machine translation","score":0.5164104104042053},{"id":"https://openalex.org/keywords/transformer","display_name":"Transformer","score":0.5001966953277588},{"id":"https://openalex.org/keywords/linguistics","display_name":"Linguistics","score":0.14550217986106873}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C203005215","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q79798","display_name":"Machine translation","level":2,"score":0.9129970669746399},{"id":"https://openalex.org/C2779025792","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q13300","display_name":"Nahuatl","level":2,"score":0.8659461140632629},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.8469854593276978},{"id":"https://openalex.org/C154945302","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11660","display_name":"Artificial intelligence","level":1,"score":0.6833975911140442},{"id":"https://openalex.org/C176982825","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q835922","display_name":"Lexical analysis","level":2,"score":0.662410318851471},{"id":"https://openalex.org/C204321447","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q30642","display_name":"Natural language processing","level":1,"score":0.6105323433876038},{"id":"https://openalex.org/C24687705","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3753284","display_name":"Example-based machine translation","level":3,"score":0.5164104104042053},{"id":"https://openalex.org/C66322947","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11658","display_name":"Transformer","level":3,"score":0.5001966953277588},{"id":"https://openalex.org/C41895202","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q8162","display_name":"Linguistics","level":1,"score":0.14550217986106873},{"id":"https://openalex.org/C165801399","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q25428","display_name":"Voltage","level":2,"score":0.0},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.0},{"id":"https://openalex.org/C62520636","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q944","display_name":"Quantum mechanics","level":1,"score":0.0},{"id":"https://openalex.org/C121332964","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q413","display_name":"Physics","level":0,"score":0.0}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.1134/s0361768821080168","is_oa":false,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1134/s0361768821080168","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S150218641","display_name":"Programming and Computer Software","issn_l":"0361-7688","issn":["0361-7688","1608-3261"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"host_organization":"https://openalex.org/P4310320267","host_organization_name":"Pleiades Publishing","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310320267","https://openalex.org/P4310319965"],"host_organization_lineage_names":["Pleiades Publishing","Springer Nature"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Programming and Computer Software","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":null,"sustainable_development_goals":[{"score":0.47999998927116394,"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality Education"}],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":false,"grobid_xml":false},"content_urls":null,"referenced_works_count":16,"referenced_works":["https://openalex.org/W1902237438","https://openalex.org/W2101105183","https://openalex.org/W2157331557","https://openalex.org/W2919115771","https://openalex.org/W2955455382","https://openalex.org/W2962878352","https://openalex.org/W2963250244","https://openalex.org/W2963979492","https://openalex.org/W3006436762","https://openalex.org/W3098350627","https://openalex.org/W3103915675","https://openalex.org/W3116812870","https://openalex.org/W3129408137","https://openalex.org/W3154231781","https://openalex.org/W3176011954","https://openalex.org/W6600466347"],"related_works":["https://openalex.org/W2151197196","https://openalex.org/W2566847733","https://openalex.org/W2122287718","https://openalex.org/W2010336863","https://openalex.org/W2740094425","https://openalex.org/W3204448004","https://openalex.org/W193726211","https://openalex.org/W2587602790","https://openalex.org/W3011059803","https://openalex.org/W4200120612"],"abstract_inverted_index":{"There":[0],"are":[1,200],"few":[2],"on-line":[3],"platforms":[4],"related":[5],"to":[6,36,50,123,158,184,239,255,266,287,301],"Natural":[7],"Language":[8],"Processing":[9],"and":[10,62,85,97,107,115,186,190,196,277],"zero":[11],"services":[12],"of":[13,104,127,134,177,246,249,261,279,293],"machine":[14,29,166],"translation":[15,75,167],"for":[16,188,206,281,304],"Nahuatl":[17,23,165,207,268],"as":[18,76,241,243,290],"a":[19,52,77,105,131,137,160,175,197,219,267,274,291,295],"low-resource":[20],"language.":[21],"However,":[22],"has":[24],"had":[25],"academical":[26],"implementations":[27],"on":[28,73,139,144,163],"translation,":[30],"from":[31,233,252],"Statistical":[32],"Machine":[33,38,208],"Translation":[34,39],"(SMT)":[35],"Neural":[37,44],"(NMT),":[40],"in":[41,156,215,224],"specific":[42],"Recurrent":[43],"Networks":[45],"(RNNs).":[46],"This":[47,284,312],"research":[48,285,313],"aims":[49],"create":[51],"platform":[53,106],"that":[54,90,194],"can":[55,298],"address":[56],"this":[57],"issue":[58],"with":[59,153,174],"text,":[60],"voice":[61],"Text-To-Speech":[63],"features.":[64],"In":[65],"particular,":[66],"the":[67,102,125,128,140,145,201,216,234,244,247,271,319],"current":[68],"paper":[69],"presents":[70],"several":[71,88],"advancements":[72],"text":[74],"comparative":[78,162],"analysis":[79],"between":[80],"two":[81,94,98],"attention":[82],"architectures,":[83,93],"transformers":[84,182,195],"RNNs":[86,189],"using":[87,181],"models":[89],"combine":[91],"such":[92],"parallel":[95],"corpuses,":[96],"tokenization":[99,199],"techniques.":[100],"Additionally,":[101],"development":[103],"iOS":[108],"application":[109],"client":[110],"is":[111,121,151,230],"described.":[112],"A":[113],"new":[114],"bigger":[116],"corpus,":[117],"over":[118],"35,000":[119],"pairs,":[120],"made":[122],"improve":[124],"state":[126],"art,":[129],"where":[130,218,227,270],"conscious":[132],"cleaning":[133],"it":[135],"shows":[136],"reduction":[138],"religious":[141],"bias":[142],"presented":[143,265],"source":[146],"text.":[147],"The":[148,169],"model":[149,248,272],"performance":[150,276],"evaluated":[152],"%":[154],"BLEU":[155],"order":[157],"conduct":[159],"direct":[161],"previous":[164],"works.":[168],"results":[170],"outperformed":[171],"those":[172],"works":[173],"score":[176],"66.45":[178],"at":[179,318],"best":[180,202],"compared":[183],"34.78":[185],"14.28":[187],"SMT":[191],"respectively,":[192],"confirming":[193],"sub-word":[198],"combination":[203],"so":[204],"far":[205],"translation.":[209],"Moreover,":[210],"emerging":[211],"behaviors":[212],"were":[213,264],"observed":[214],"Transformers,":[217],"subtle":[220],"pleonasm":[221],"seen":[222],"only":[223],"rural":[225],"locations":[226],"Mexican":[228],"Spanish":[229],"spoken":[231],"arouse":[232],"model,":[235],"linking":[236],"its":[237,282],"origin":[238],"Nahuatl,":[240],"well":[242],"ability":[245],"transforming":[250],"numbers":[251],"base":[253,256],"10":[254],"20.":[257],"Finally,":[258],"some":[259],"out":[260,317],"corpus":[262],"translations":[263],"speaker":[269],"demonstrated":[273],"good":[275],"retention":[278],"information":[280],"size.":[283],"seeks":[286],"be":[288,299,302],"used":[289,303],"framework":[292],"how":[294],"polysynthetic":[296],"language":[297],"manipulated":[300],"different":[305],"languages":[306],"like":[307],"Spanish,":[308],"English":[309],"or":[310],"Russian.":[311],"work":[314],"was":[315],"carried":[316],"\u201cTecnol\u00f3gico":[320],"Nacional":[321],"de":[322,328],"M\u00e9xico\u201d":[323],"(TecNM),":[324],"campus":[325],"\u201cInstituto":[326],"Tecnol\u00f3gico":[327],"Apizaco\u201d":[329],"(ITA).":[330]},"counts_by_year":[{"year":2025,"cited_by_count":1},{"year":2024,"cited_by_count":3},{"year":2023,"cited_by_count":2}],"updated_date":"2025-11-06T03:46:38.306776","created_date":"2025-10-10T00:00:00"}
