{"id":"https://openalex.org/W3176687562","doi":"https://doi.org/10.1093/llc/fqz093","title":"Retos en construcci\u00f3n de traductores autom\u00e1ticos para lenguas ind\u00edgenas de M\u00e9xico","display_name":"Retos en construcci\u00f3n de traductores autom\u00e1ticos para lenguas ind\u00edgenas de M\u00e9xico","publication_year":2020,"publication_date":"2020-01-23","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W3176687562","doi":"https://doi.org/10.1093/llc/fqz093","mag":"3176687562"},"language":"es","primary_location":{"id":"doi:10.1093/llc/fqz093","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1093/llc/fqz093","pdf_url":"https://academic.oup.com/dsh/article-pdf/36/Supplement_1/i43/38828525/fqz093.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S2734814886","display_name":"Digital Scholarship in the Humanities","issn_l":"2055-7671","issn":["2055-7671","2055-768X"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":true,"host_organization":"https://openalex.org/P4310311648","host_organization_name":"Oxford University Press","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310311648","https://openalex.org/P4310311647"],"host_organization_lineage_names":["Oxford University Press","University of Oxford"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Digital Scholarship in the Humanities","raw_type":"journal-article"},"type":"article","indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"bronze","oa_url":"https://academic.oup.com/dsh/article-pdf/36/Supplement_1/i43/38828525/fqz093.pdf","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5048083543","display_name":"Manuel Mager","orcid":null},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Manuel Mager","raw_affiliation_strings":["Institute for Natural Language Processing, University Stuttgart"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Institute for Natural Language Processing, University Stuttgart","institution_ids":[]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5083331228","display_name":"Iv\u00e1n Meza","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-7239-1480"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I8961855","display_name":"Universidad Nacional Aut\u00f3noma de M\u00e9xico","ror":"https://ror.org/01tmp8f25","country_code":"MX","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I8961855"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"Ivan Meza","raw_affiliation_strings":["Instituto de Investigaciones en Matem\u00e1ticas Aplicadas y en Sistemas, Universidad Nacional Aut\u00f3noma de M\u00e9xico"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Instituto de Investigaciones en Matem\u00e1ticas Aplicadas y en Sistemas, Universidad Nacional Aut\u00f3noma de M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I8961855"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":2,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5083331228"],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I8961855"],"apc_list":{"value":2522,"currency":"GBP","value_usd":3093},"apc_paid":null,"fwci":0.408,"has_fulltext":true,"cited_by_count":6,"citation_normalized_percentile":{"value":0.71931934,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":{"min":90,"max":97},"biblio":{"volume":"36","issue":"Supplement_1","first_page":"i43","last_page":"i48"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10181","display_name":"Natural Language Processing Techniques","score":0.9991000294685364,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10181","display_name":"Natural Language Processing Techniques","score":0.9991000294685364,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12341","display_name":"Spanish Linguistics and Language Studies","score":0.9232000112533569,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1203","display_name":"Language and Linguistics"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/12","display_name":"Arts and Humanities"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13681","display_name":"Engineering and Information Technology","score":0.9178000092506409,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1712","display_name":"Software"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/humanities","display_name":"Humanities","score":0.6181942224502563},{"id":"https://openalex.org/keywords/political-science","display_name":"Political science","score":0.45791545510292053},{"id":"https://openalex.org/keywords/art","display_name":"Art","score":0.3852703273296356}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.6181942224502563},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.45791545510292053},{"id":"https://openalex.org/C142362112","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q735","display_name":"Art","level":0,"score":0.3852703273296356}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.1093/llc/fqz093","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1093/llc/fqz093","pdf_url":"https://academic.oup.com/dsh/article-pdf/36/Supplement_1/i43/38828525/fqz093.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S2734814886","display_name":"Digital Scholarship in the Humanities","issn_l":"2055-7671","issn":["2055-7671","2055-768X"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":true,"host_organization":"https://openalex.org/P4310311648","host_organization_name":"Oxford University Press","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310311648","https://openalex.org/P4310311647"],"host_organization_lineage_names":["Oxford University Press","University of Oxford"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Digital Scholarship in the Humanities","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.1093/llc/fqz093","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1093/llc/fqz093","pdf_url":"https://academic.oup.com/dsh/article-pdf/36/Supplement_1/i43/38828525/fqz093.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S2734814886","display_name":"Digital Scholarship in the Humanities","issn_l":"2055-7671","issn":["2055-7671","2055-768X"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":true,"host_organization":"https://openalex.org/P4310311648","host_organization_name":"Oxford University Press","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310311648","https://openalex.org/P4310311647"],"host_organization_lineage_names":["Oxford University Press","University of Oxford"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Digital Scholarship in the Humanities","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.8399999737739563,"display_name":"Quality Education"}],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W3176687562.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W3176687562.grobid-xml"},"referenced_works_count":13,"referenced_works":["https://openalex.org/W22168010","https://openalex.org/W202700689","https://openalex.org/W573783461","https://openalex.org/W588001379","https://openalex.org/W2156985047","https://openalex.org/W2267533301","https://openalex.org/W2506210483","https://openalex.org/W2801205667","https://openalex.org/W2896457183","https://openalex.org/W2963341956","https://openalex.org/W6600880057","https://openalex.org/W6751078722","https://openalex.org/W6755207826"],"related_works":["https://openalex.org/W4387497383","https://openalex.org/W3183948672","https://openalex.org/W3173606202","https://openalex.org/W3110381201","https://openalex.org/W2948807893","https://openalex.org/W2935909890","https://openalex.org/W2778153218","https://openalex.org/W2758277628","https://openalex.org/W2748952813","https://openalex.org/W1531601525"],"abstract_inverted_index":{"Abstract":[0],"La":[1],"traducci\u00f3n":[2,94],"autom\u00e1tica":[3,95],"es":[4],"una":[5,77],"herramienta":[6],"que":[7,34],"a\u00fan":[8],"con":[9,70],"sus":[10,48],"limitaciones":[11],"permite":[12],"el":[13,71],"acceso":[14],"a":[15,37],"ideas":[16],"e":[17],"informaci\u00f3n":[18],"entre":[19],"lenguas.":[20],"Su":[21],"adopci\u00f3n":[22],"para":[23,89,97],"las":[24,45,80,98],"lenguas":[25,61,99],"ind\u00edgenas":[26,100],"de":[27,40,55,59,93,101],"M\u00e9xico":[28],"podr\u00eda":[29],"revalorizarlas":[30],"ante":[31],"los":[32,56,87],"hablantes":[33],"se":[35],"enfrentan":[36],"la":[38],"situaci\u00f3n":[39],"qu\u00e9":[41],"sistemas":[42,92],"digitales":[43],"no":[44],"usan":[46],"en":[47],"interfaces.":[49],"En":[50],"este":[51,84],"trabajo":[52],"presentamos":[53,76],"resultados":[54],"primeros":[57],"traductores":[58],"cinco":[60],"ind\u00edgenas:":[62],"mexicanero,":[63],"n\u00e1huatl,":[64],"pur\u00e9pecha,":[65],"wixarika":[66],"y":[67,86],"yorem":[68],"nokki,":[69],"espa\u00f1ol;":[72],"pero":[73],"m\u00e1s":[74],"importante":[75],"reflexi\u00f3n":[78],"sobre":[79],"lecciones":[81],"aprendidas":[82],"durante":[83],"esfuerzos":[85],"retos":[88],"poder":[90],"hacer":[91],"funcionales":[96],"M\u00e9xico.":[102]},"counts_by_year":[{"year":2025,"cited_by_count":2},{"year":2024,"cited_by_count":1},{"year":2023,"cited_by_count":3}],"updated_date":"2026-05-21T06:26:12.895304","created_date":"2025-10-10T00:00:00"}
