{"id":"https://openalex.org/W4399709788","doi":"https://doi.org/10.1007/s10676-024-09769-3","title":"Conceptualizing understanding in explainable artificial intelligence (XAI): an abilities-based approach","display_name":"Conceptualizing understanding in explainable artificial intelligence (XAI): an abilities-based approach","publication_year":2024,"publication_date":"2024-06-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4399709788","doi":"https://doi.org/10.1007/s10676-024-09769-3"},"language":"en","primary_location":{"id":"doi:10.1007/s10676-024-09769-3","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1007/s10676-024-09769-3","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S13096939","display_name":"Ethics and Information Technology","issn_l":"1388-1957","issn":["1388-1957","1572-8439"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":true,"host_organization":"https://openalex.org/P4310319900","host_organization_name":"Springer Science+Business Media","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310319900","https://openalex.org/P4310319965"],"host_organization_lineage_names":["Springer Science+Business Media","Springer Nature"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Ethics and Information Technology","raw_type":"journal-article"},"type":"article","indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"hybrid","oa_url":"https://doi.org/10.1007/s10676-024-09769-3","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5007325624","display_name":"Timo Speith","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-6675-154X"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I54009628","display_name":"University of Bayreuth","ror":"https://ror.org/0234wmv40","country_code":"DE","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I54009628"]},{"id":"https://openalex.org/I91712215","display_name":"Saarland University","ror":"https://ror.org/01jdpyv68","country_code":"DE","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I91712215"]}],"countries":["DE"],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"Timo Speith","raw_affiliation_strings":["Center for Perspicuous Computing, Saarland University, Campus, 66123, Saarbr\u00fccken, Saarland, Germany","Chair for Philosophy, Computer Science and Artificial Intelligence, University of Bayreuth, Universit\u00e4tsstra\u00dfe 30, 95447, Bayreuth, Bavaria, Germany"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-6675-154X","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Center for Perspicuous Computing, Saarland University, Campus, 66123, Saarbr\u00fccken, Saarland, Germany","institution_ids":["https://openalex.org/I91712215"]},{"raw_affiliation_string":"Chair for Philosophy, Computer Science and Artificial Intelligence, University of Bayreuth, Universit\u00e4tsstra\u00dfe 30, 95447, Bayreuth, Bavaria, Germany","institution_ids":["https://openalex.org/I54009628"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5037081992","display_name":"Barnaby Crook","orcid":null},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I54009628","display_name":"University of Bayreuth","ror":"https://ror.org/0234wmv40","country_code":"DE","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I54009628"]}],"countries":["DE"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Barnaby Crook","raw_affiliation_strings":["Chair for Philosophy, Computer Science and Artificial Intelligence, University of Bayreuth, Universit\u00e4tsstra\u00dfe 30, 95447, Bayreuth, Bavaria, Germany"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Chair for Philosophy, Computer Science and Artificial Intelligence, University of Bayreuth, Universit\u00e4tsstra\u00dfe 30, 95447, Bayreuth, Bavaria, Germany","institution_ids":["https://openalex.org/I54009628"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5054135303","display_name":"Sara Mann","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-3094-0437"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I200332995","display_name":"TU Dortmund University","ror":"https://ror.org/01k97gp34","country_code":"DE","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I200332995"]}],"countries":["DE"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Sara Mann","raw_affiliation_strings":["Department of Philosophy and Political Sciences, TU Dortmund, Emil-Figge-Stra\u00dfe 50, 44227, Dortmund, North Rhine-Westphalia, Germany"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-3094-0437","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Department of Philosophy and Political Sciences, TU Dortmund, Emil-Figge-Stra\u00dfe 50, 44227, Dortmund, North Rhine-Westphalia, Germany","institution_ids":["https://openalex.org/I200332995"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5029971945","display_name":"Astrid Schom\u00e4cker","orcid":null},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I54009628","display_name":"University of Bayreuth","ror":"https://ror.org/0234wmv40","country_code":"DE","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I54009628"]}],"countries":["DE"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Astrid Schom\u00e4cker","raw_affiliation_strings":["Chair for Philosophy, Computer Science and Artificial Intelligence, University of Bayreuth, Universit\u00e4tsstra\u00dfe 30, 95447, Bayreuth, Bavaria, Germany"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-0128-9083","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Chair for Philosophy, Computer Science and Artificial Intelligence, University of Bayreuth, Universit\u00e4tsstra\u00dfe 30, 95447, Bayreuth, Bavaria, Germany","institution_ids":["https://openalex.org/I54009628"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5038410639","display_name":"Markus Langer","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-8165-1803"},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I161046081","display_name":"University of Freiburg","ror":"https://ror.org/0245cg223","country_code":"DE","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I161046081"]}],"countries":["DE"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Markus Langer","raw_affiliation_strings":["Department of Psychology, University of Freiburg, Engelbergerstra\u00dfe 41, 79085, Freiburg im Breisgau, Baden-W\u00fcrttemberg, Germany"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-8165-1803","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Department of Psychology, University of Freiburg, Engelbergerstra\u00dfe 41, 79085, Freiburg im Breisgau, Baden-W\u00fcrttemberg, Germany","institution_ids":["https://openalex.org/I161046081"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":4,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5007325624"],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I54009628","https://openalex.org/I91712215"],"apc_list":{"value":2990,"currency":"USD","value_usd":2990},"apc_paid":{"value":2990,"currency":"USD","value_usd":2990},"fwci":4.8316,"has_fulltext":false,"cited_by_count":21,"citation_normalized_percentile":{"value":0.95459276,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":true},"cited_by_percentile_year":{"min":94,"max":100},"biblio":{"volume":"26","issue":"2","first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12026","display_name":"Explainable Artificial Intelligence (XAI)","score":0.9998999834060669,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12026","display_name":"Explainable Artificial Intelligence (XAI)","score":0.9998999834060669,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10883","display_name":"Ethics and Social Impacts of AI","score":0.9926000237464905,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3311","display_name":"Safety Research"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11689","display_name":"Adversarial Robustness in Machine Learning","score":0.989799976348877,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/operationalization","display_name":"Operationalization","score":0.7023801803588867},{"id":"https://openalex.org/keywords/conceptualization","display_name":"Conceptualization","score":0.6496098637580872},{"id":"https://openalex.org/keywords/realm","display_name":"Realm","score":0.6196178197860718},{"id":"https://openalex.org/keywords/computer-science","display_name":"Computer science","score":0.5326917171478271},{"id":"https://openalex.org/keywords/trustworthiness","display_name":"Trustworthiness","score":0.46496397256851196},{"id":"https://openalex.org/keywords/knowledge-management","display_name":"Knowledge management","score":0.4053441286087036},{"id":"https://openalex.org/keywords/management-science","display_name":"Management science","score":0.37293821573257446},{"id":"https://openalex.org/keywords/epistemology","display_name":"Epistemology","score":0.3178005814552307},{"id":"https://openalex.org/keywords/artificial-intelligence","display_name":"Artificial intelligence","score":0.2881319224834442},{"id":"https://openalex.org/keywords/political-science","display_name":"Political science","score":0.07438027858734131}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C9354725","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q286017","display_name":"Operationalization","level":2,"score":0.7023801803588867},{"id":"https://openalex.org/C90734943","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q17008777","display_name":"Conceptualization","level":2,"score":0.6496098637580872},{"id":"https://openalex.org/C2778757428","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1250464","display_name":"Realm","level":2,"score":0.6196178197860718},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.5326917171478271},{"id":"https://openalex.org/C153701036","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q659974","display_name":"Trustworthiness","level":2,"score":0.46496397256851196},{"id":"https://openalex.org/C56739046","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q192060","display_name":"Knowledge management","level":1,"score":0.4053441286087036},{"id":"https://openalex.org/C539667460","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2414942","display_name":"Management science","level":1,"score":0.37293821573257446},{"id":"https://openalex.org/C111472728","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9471","display_name":"Epistemology","level":1,"score":0.3178005814552307},{"id":"https://openalex.org/C154945302","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11660","display_name":"Artificial intelligence","level":1,"score":0.2881319224834442},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.07438027858734131},{"id":"https://openalex.org/C38652104","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3510521","display_name":"Computer security","level":1,"score":0.0},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.0},{"id":"https://openalex.org/C199539241","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7748","display_name":"Law","level":1,"score":0.0},{"id":"https://openalex.org/C162324750","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q8134","display_name":"Economics","level":0,"score":0.0}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.1007/s10676-024-09769-3","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1007/s10676-024-09769-3","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S13096939","display_name":"Ethics and Information Technology","issn_l":"1388-1957","issn":["1388-1957","1572-8439"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":true,"host_organization":"https://openalex.org/P4310319900","host_organization_name":"Springer Science+Business Media","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310319900","https://openalex.org/P4310319965"],"host_organization_lineage_names":["Springer Science+Business Media","Springer Nature"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Ethics and Information Technology","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.1007/s10676-024-09769-3","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1007/s10676-024-09769-3","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S13096939","display_name":"Ethics and Information Technology","issn_l":"1388-1957","issn":["1388-1957","1572-8439"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":true,"host_organization":"https://openalex.org/P4310319900","host_organization_name":"Springer Science+Business Media","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310319900","https://openalex.org/P4310319965"],"host_organization_lineage_names":["Springer Science+Business Media","Springer Nature"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Ethics and Information Technology","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/17","display_name":"Partnerships for the goals","score":0.49000000953674316}],"awards":[{"id":"https://openalex.org/G3032849772","display_name":null,"funder_award_id":"TRR 248","funder_id":"https://openalex.org/F4320320879","funder_display_name":"Deutsche Forschungsgemeinschaft"},{"id":"https://openalex.org/G3364297491","display_name":null,"funder_award_id":"AZ 98 510","funder_id":"https://openalex.org/F4320320882","funder_display_name":"Volkswagen Foundation"},{"id":"https://openalex.org/G5099376447","display_name":null,"funder_award_id":"AZ 98514","funder_id":"https://openalex.org/F4320320882","funder_display_name":"Volkswagen Foundation"},{"id":"https://openalex.org/G582098644","display_name":null,"funder_award_id":"AZ 9B 830","funder_id":"https://openalex.org/F4320320882","funder_display_name":"Volkswagen Foundation"},{"id":"https://openalex.org/G8343418705","display_name":null,"funder_award_id":"AZ 98513","funder_id":"https://openalex.org/F4320320879","funder_display_name":"Deutsche Forschungsgemeinschaft"},{"id":"https://openalex.org/G890954746","display_name":"TRR 248: Grundlagen verst\u00e4ndlicher SoftwareSysteme  f\u00fcr eine nachvollziehbare cyberphysische Welt","funder_award_id":"389792660","funder_id":"https://openalex.org/F4320320879","funder_display_name":"Deutsche Forschungsgemeinschaft"}],"funders":[{"id":"https://openalex.org/F4320320879","display_name":"Deutsche Forschungsgemeinschaft","ror":"https://ror.org/018mejw64"},{"id":"https://openalex.org/F4320320882","display_name":"Volkswagen Foundation","ror":"https://ror.org/03bsmfz84"},{"id":"https://openalex.org/F5728949745","display_name":"Universit\u00e4t Bayreuth","ror":"https://ror.org/0234wmv40"}],"has_content":{"pdf":false,"grobid_xml":false},"content_urls":null,"referenced_works_count":73,"referenced_works":["https://openalex.org/W28317371","https://openalex.org/W89781147","https://openalex.org/W2011122440","https://openalex.org/W2013587512","https://openalex.org/W2077877335","https://openalex.org/W2084295321","https://openalex.org/W2087061903","https://openalex.org/W2093698670","https://openalex.org/W2094837707","https://openalex.org/W2109920647","https://openalex.org/W2140107468","https://openalex.org/W2146948159","https://openalex.org/W2154348687","https://openalex.org/W2162821268","https://openalex.org/W2282821441","https://openalex.org/W2295674006","https://openalex.org/W2321788206","https://openalex.org/W2324635506","https://openalex.org/W2400995023","https://openalex.org/W2482622903","https://openalex.org/W2490767642","https://openalex.org/W2495016154","https://openalex.org/W2569124586","https://openalex.org/W2577494375","https://openalex.org/W2604980658","https://openalex.org/W2788403449","https://openalex.org/W2791183485","https://openalex.org/W2883158190","https://openalex.org/W2895472239","https://openalex.org/W2901848205","https://openalex.org/W2945976633","https://openalex.org/W2947686205","https://openalex.org/W2962681511","https://openalex.org/W2963095307","https://openalex.org/W2963125461","https://openalex.org/W2964231383","https://openalex.org/W2964303497","https://openalex.org/W2968611394","https://openalex.org/W2974147161","https://openalex.org/W2981731882","https://openalex.org/W3010300896","https://openalex.org/W3080358284","https://openalex.org/W3084840338","https://openalex.org/W3122548859","https://openalex.org/W3131457744","https://openalex.org/W3135487809","https://openalex.org/W3138819813","https://openalex.org/W3161452233","https://openalex.org/W3163411042","https://openalex.org/W3172774460","https://openalex.org/W3187293469","https://openalex.org/W3196927807","https://openalex.org/W3200198870","https://openalex.org/W3208971243","https://openalex.org/W3210456216","https://openalex.org/W3215119593","https://openalex.org/W3217311892","https://openalex.org/W4200375399","https://openalex.org/W4213224866","https://openalex.org/W4225705534","https://openalex.org/W4231799185","https://openalex.org/W4233169770","https://openalex.org/W4235542941","https://openalex.org/W4247320563","https://openalex.org/W4283159491","https://openalex.org/W4288617757","https://openalex.org/W4313026162","https://openalex.org/W4387123667","https://openalex.org/W4387143099","https://openalex.org/W4399364776","https://openalex.org/W6640002018","https://openalex.org/W6756046586","https://openalex.org/W7020879964"],"related_works":["https://openalex.org/W2263871505","https://openalex.org/W4249267101","https://openalex.org/W1990194743","https://openalex.org/W2372732631","https://openalex.org/W2347728333","https://openalex.org/W2247065183","https://openalex.org/W4231164885","https://openalex.org/W3174824175","https://openalex.org/W2076800099","https://openalex.org/W3173944179"],"abstract_inverted_index":{"Abstract":[0],"A":[1],"central":[2],"goal":[3],"of":[4,42,58,78,103,164,174],"research":[5,84],"in":[6,60,76,89,106],"explainable":[7],"artificial":[8],"intelligence":[9],"(XAI)":[10],"is":[11,18,23,44,81,95],"to":[12,25,36,123,169],"facilitate":[13,159],"human":[14,47],"understanding.":[15],"However,":[16],"understanding":[17,38,59,75,104,140],"an":[19,69,92],"elusive":[20],"concept":[21],"that":[22,32,64],"difficult":[24],"target.":[26],"In":[27],"this":[28],"paper,":[29],"we":[30],"argue":[31],"a":[33,55],"useful":[34,56],"way":[35],"conceptualize":[37],"within":[39],"the":[40,125,160,171],"realm":[41],"XAI":[43,61,107,149,156],"via":[45],"certain":[46],"abilities":[48,80,111,119,142],".":[49],"We":[50],"present":[51],"four":[52],"criteria":[53],"for":[54,115],"conceptualization":[57],"and":[62,98,130,137,162,167],"show":[63],"these":[65],"are":[66],"fulfilled":[67],"by":[68,83],"abilities-based":[70,93],"approach:":[71],"First,":[72],"thinking":[73],"about":[74],"terms":[77],"specific":[79],"motivated":[82],"from":[85],"numerous":[86],"disciplines":[87],"involved":[88],"XAI.":[90],"Second,":[91],"approach":[94],"highly":[96],"versatile":[97],"can":[99,112,120,143],"capture":[100],"different":[101,175],"forms":[102],"important":[105],"application":[108,157],"contexts.":[109],"Third,":[110],"be":[113,121],"operationalized":[114],"empirical":[116],"studies.":[117],"Fourth,":[118],"used":[122],"clarify":[124],"link":[126],"between":[127],"explainability,":[128],"understanding,":[129],"societal":[131,172],"desiderata":[132,173],"concerning":[133,177],"AI,":[134],"like":[135],"fairness":[136],"trustworthiness.":[138],"Conceptualizing":[139],"as":[141],"therefore":[144],"support":[145],"interdisciplinary":[146],"collaboration":[147],"among":[148],"researchers,":[150],"provide":[151],"practical":[152],"benefit":[153],"across":[154],"diverse":[155],"contexts,":[158],"development":[161],"evaluation":[163],"explainability":[165],"approaches,":[166],"contribute":[168],"satisfying":[170],"stakeholders":[176],"AI":[178],"systems.":[179]},"counts_by_year":[{"year":2026,"cited_by_count":10},{"year":2025,"cited_by_count":9},{"year":2024,"cited_by_count":2}],"updated_date":"2026-08-28T12:50:07.497085","created_date":"2025-10-10T00:00:00"}
