{"id":"https://openalex.org/W7225733936","doi":"https://doi.org/10.5281/zenodo.24094894","title":"El Noetivismo: Una teor\u00eda de aprendizaje y simbiosis cognitiva entre inteligencia artificial y humanidades para la era algor\u00edtmica","display_name":"El Noetivismo: Una teor\u00eda de aprendizaje y simbiosis cognitiva entre inteligencia artificial y humanidades para la era algor\u00edtmica","publication_year":2026,"publication_date":"2026-11-10","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7225733936","doi":"https://doi.org/10.5281/zenodo.24094894"},"language":"en","primary_location":{"id":"doi:10.5281/zenodo.24094894","doi":"https://doi.org/10.5281/zenodo.24094894","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5281/zenodo.24094894","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306400562","display_name":"Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I67311998","host_organization_name":"European Organization for Nuclear Research","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I67311998"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":null,"is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"article-journal"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["datacite"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"green","oa_url":"https://doi.org/10.5281/zenodo.24094894","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5161384765","display_name":"JHON MIGUEL RODR\u00cdGUEZ HERN\u00c1NDEZ","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"RODRIGUEZ HERN\u00c1NDEZ, JHON MIGUEL","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":0,"institutions_distinct_count":0,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5161384765"],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":false,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T13081","display_name":"Digital Education and Society","score":0.8598999977111816,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T13081","display_name":"Digital Education and Society","score":0.8598999977111816,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14414","display_name":"Artificial Intelligence in Education","score":0.04430000111460686,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14114","display_name":"Digital Media and Philosophy","score":0.0203000009059906,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3315","display_name":"Communication"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.7803999781608582},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.5325999855995178},{"id":"https://openalex.org/C142362112","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q735","display_name":"Art","level":0,"score":0.3752000033855438},{"id":"https://openalex.org/C67101536","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5535910","display_name":"George (robot)","level":2,"score":0.3312000036239624},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.272599995136261},{"id":"https://openalex.org/C58640448","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42515","display_name":"Cartography","level":1,"score":0.23029999434947968},{"id":"https://openalex.org/C188198153","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1613840","display_name":"Limiting","level":2,"score":0.1436000019311905},{"id":"https://openalex.org/C154945302","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11660","display_name":"Artificial intelligence","level":1,"score":0.1370999962091446},{"id":"https://openalex.org/C2993101085","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3623000","display_name":"Mental activity","level":3,"score":0.1273999959230423},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.1234000027179718}],"mesh":[],"locations_count":2,"locations":[{"id":"doi:10.5281/zenodo.24094894","doi":"https://doi.org/10.5281/zenodo.24094894","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5281/zenodo.24094894","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306400562","display_name":"Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I67311998","host_organization_name":"European Organization for Nuclear Research","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I67311998"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":null,"is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"article-journal"},{"id":"doi:10.5281/zenodo.24094895","doi":"https://doi.org/10.5281/zenodo.24094895","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5281/zenodo.24094895","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306400562","display_name":"Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I67311998","host_organization_name":"European Organization for Nuclear Research","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I67311998"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":null,"is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"article-journal"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.5281/zenodo.24094894","doi":"https://doi.org/10.5281/zenodo.24094894","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5281/zenodo.24094894","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306400562","display_name":"Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I67311998","host_organization_name":"European Organization for Nuclear Research","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I67311998"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":null,"is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"article-journal"},"sustainable_development_goals":[],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":false,"pdf":false},"content_urls":null,"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":[],"abstract_inverted_index":{"Las":[0],"grandes":[1],"teor\u00edas":[2,134],"del":[3,90,136],"aprendizaje":[4,107],"\u2014el":[5],"conductismo,":[6],"el":[7,9,17,65,75,93,106,178,186,193,203,219,223],"cognitivismo,":[8],"constructivismo":[10],"y,":[11],"en":[12,46,74,116,207,218],"las":[13,132],"\u00faltimas":[14],"dos":[15],"d\u00e9cadas,":[16],"conectivismo":[18,137],"de":[19,28,42,52,95,102,167,189,213,225],"George":[20,243],"Siemens":[21,244],"y":[22,39,88,99,109,121,140,163,171,229],"Stephen":[23,246],"Downes\u2014":[24],"fueron":[25],"formuladas":[26],"antes":[27],"que":[29,79,185,197,202,205],"los":[30,214],"dispositivos":[31],"tecnol\u00f3gicos":[32],"pudieran":[33],"generar":[34],"discurso":[35],"sint\u00e9tico,":[36],"escribir":[37],"c\u00f3digo":[38],"simular":[40],"procesos":[41],"inferencia":[43],"humana.":[44],"Hoy,":[45],"plena":[47],"Era":[48],"Algor\u00edtmica,":[49],"la":[50,53,80,110,147,156,164,168,180,190,195,208,211],"irrupci\u00f3n":[51],"Inteligencia":[54,153],"Artificial":[55,275],"Generativa":[56],"(IAG)":[57],"ha":[58],"revelado":[59],"un":[60],"vac\u00edo":[61],"epistemol\u00f3gico":[62],"urgente:":[63],"cuando":[64],"estudiante":[66],"o":[67],"investigador":[68],"delega":[69],"acr\u00edticamente":[70],"su":[71],"actividad":[72],"mental":[73,291],"algoritmo,":[76],"sufre":[77],"lo":[78],"evidencia":[81],"reciente":[82],"denomina":[83],"pereza":[84],"metacognitiva,":[85],"dependencia":[86],"cognitiva":[87],"proletarizaci\u00f3n":[89],"esp\u00edritu,":[91],"perdiendo":[92],"sentido":[94,224],"pensar,":[96,226],"crear,":[97,227],"ser":[98,220,228],"conocer.":[100],"Partiendo":[101],"estudios":[103],"previos":[104],"sobre":[105],"mixto":[108],"investigaci\u00f3n":[111],"colaborativa":[112],"(Rodr\u00edguez":[113,326],"Hern\u00e1ndez,":[114,327],"2020),":[115,328],"este":[117],"trabajo":[118],"se":[119],"propone":[120],"fundamenta":[122],"una":[123],"nueva":[124],"teor\u00eda:":[125],"El":[126,129],"Noetivismo":[127,130,194],"(Noetivism).":[128],"replantea":[131],"tres":[133,143],"cl\u00e1sicas":[135],"(caos,":[138],"autoorganizaci\u00f3n":[139],"redes)":[141],"hacia":[142],"marcos":[144],"cient\u00edficos":[145],"contempor\u00e1neos:":[146],"Mente":[148],"Extendida":[149],"(Cognici\u00f3n":[150],"4E)":[151],"e":[152],"H\u00edbrida":[154],"Humano-IA,":[155],"Autorregulaci\u00f3n":[157],"Metacognitiva":[158],"por":[159],"Fricci\u00f3n":[160],"Cognitiva":[161],"Deliberada":[162],"Epistemolog\u00eda":[165],"Cr\u00edtica":[166],"Incertidumbre":[169],"Estoc\u00e1stica":[170],"Tecnodiversidad":[172],"Humanista.":[173],"Axioma":[174],"insignia:":[175],"\u00abSi":[176],"para":[177,192],"Conectivismo":[179],"tuber\u00eda":[181],"era":[182],"m\u00e1s":[183,200],"importante":[184,201],"contenido":[187],"dentro":[188],"tuber\u00eda,":[191],"conciencia":[196],"discierne":[198],"es":[199],"algoritmo":[204],"calcula:":[206],"m\u00e1quina":[209],"reside":[210],"sintaxis":[212],"datos,":[215],"pero":[216],"solo":[217],"humano":[221],"habita":[222],"conocer\u00bb.":[230],"Abstract:":[231],"Major":[232],"learning":[233,322],"theories\u2014behaviorism,":[234],"cognitivism,":[235],"constructivism,":[236],"and":[237,245,259,301,314,323,332,350,361,371,377],"over":[238],"the":[239,265,268,271,304,307,342],"past":[240],"two":[241],"decades,":[242],"Downes'":[247],"connectivism\u2014were":[248],"formulated":[249],"before":[250],"technological":[251],"appliances":[252],"could":[253],"generate":[254],"synthetic":[255],"discourse,":[256],"write":[257],"code,":[258],"simulate":[260],"human":[261,308],"inference.":[262],"Today,":[263],"in":[264],"midst":[266],"of":[267,273,303,310,374],"Algorithmic":[269],"Age,":[270],"rise":[272],"Generative":[274],"Intelligence":[276],"(GenAI)":[277],"has":[278],"exposed":[279],"an":[280],"urgent":[281],"epistemological":[282],"gap:":[283],"when":[284],"learners":[285],"or":[286],"researchers":[287],"uncritically":[288],"delegate":[289],"their":[290],"activity":[292],"to":[293],"algorithms,":[294],"they":[295],"experience":[296],"metacognitive":[297],"laziness,":[298],"cognitive":[299],"dependency,":[300],"proletarianization":[302],"spirit,":[305],"losing":[306],"essence":[309],"thinking,":[311],"creating,":[312],"being,":[313],"knowing.":[315],"Building":[316],"upon":[317],"previous":[318],"research":[319],"on":[320],"blended":[321],"collaborative":[324],"inquiry":[325],"this":[329],"paper":[330],"proposes":[331],"grounds":[333],"a":[334],"new":[335],"theory:":[336],"Noetivism":[337,340],"(El":[338],"Noetivismo).":[339],"reframes":[341],"three":[343,353],"classical":[344],"theories":[345],"within":[346],"connectivism":[347],"(chaos,":[348],"self-organization,":[349],"networks)":[351],"into":[352],"contemporary":[354],"scientific":[355],"frameworks:":[356],"Extended":[357],"Mind":[358],"(4E":[359],"Cognition)":[360],"Human-AI":[362],"Hybrid":[363],"Intelligence,":[364],"Metacognitive":[365],"Self-Regulation":[366],"through":[367],"Deliberate":[368],"Cognitive":[369],"Friction,":[370],"Critical":[372],"Epistemology":[373],"Stochastic":[375],"Uncertainty":[376],"Humanist":[378],"Technodiversity.":[379]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-11T12:16:26.678958","created_date":"2026-11-11T00:00:00"}
