{"id":"https://openalex.org/W7225326594","doi":"https://doi.org/10.37811/cl_rcm.v10i5.26484","title":"Riesgos ergon\u00f3micos y factores laborales asociados a lumbalgia en trabajadores hoteleros que acuden a consulta de salud en el trabajo","display_name":"Riesgos ergon\u00f3micos y factores laborales asociados a lumbalgia en trabajadores hoteleros que acuden a consulta de salud en el trabajo","publication_year":2026,"publication_date":"2026-11-05","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7225326594","doi":"https://doi.org/10.37811/cl_rcm.v10i5.26484"},"language":"es","primary_location":{"id":"doi:10.37811/cl_rcm.v10i5.26484","doi":"https://doi.org/10.37811/cl_rcm.v10i5.26484","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.37811/cl_rcm.v10i5.26484","pdf_url":"https://ciencialatina.org/index.php/cienciala/article/download/26484/37337","source":{"id":"https://openalex.org/S4210182600","display_name":"Ciencia Latina Revista Cient\u00edfica Multidisciplinar","issn_l":"2707-2207","issn":["2707-2207","2707-2215"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4383694748","host_organization_name":"Latin American Association for the Advancement of Sciences","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4383694748"],"host_organization_lineage_names":["Latin American Association for the Advancement of Sciences"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Ciencia Latina Revista Cient\u00edfica Multidisciplinar","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://ciencialatina.org/index.php/cienciala/article/download/26484/37337","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5160808429","display_name":"Perla Guadalupe Mart\u00ednez Antonio","orcid":"https://orcid.org/0009-0002-1466-8776","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0002-1466-8776"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I164915025","display_name":"Mexican Social Security Institute","ror":"https://ror.org/03xddgg98","country_code":"MX","type":"government","lineage":["https://openalex.org/I164915025"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Perla Guadalupe Mart\u00ednez Antonio","raw_affiliation_strings":["Instituto Mexicano del Seguro Social"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0002-1466-8776","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Instituto Mexicano del Seguro Social","institution_ids":["https://openalex.org/I164915025"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5086536379","display_name":"Silvia Mar\u00eda Guadalupe Garrido P\u00e9rez","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8545-7963","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-8545-7963"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I164915025","display_name":"Mexican Social Security Institute","ror":"https://ror.org/03xddgg98","country_code":"MX","type":"government","lineage":["https://openalex.org/I164915025"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Silvia Mar\u00eda Guadalupe Garrido P\u00e9rez","raw_affiliation_strings":["Instituto Mexicano del Seguro Social"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8545-7963","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Instituto Mexicano del Seguro Social","institution_ids":["https://openalex.org/I164915025"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5160826462","display_name":"Alfredo Fabi\u00e1n Luna Vargas","orcid":"https://orcid.org/0009-0005-2473-5217","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0005-2473-5217"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I164915025","display_name":"Mexican Social Security Institute","ror":"https://ror.org/03xddgg98","country_code":"MX","type":"government","lineage":["https://openalex.org/I164915025"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Alfredo Fabi\u00e1n Luna Vargas","raw_affiliation_strings":["Instituto Mexicano del Seguro Social"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0005-2473-5217","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Instituto Mexicano del Seguro Social","institution_ids":["https://openalex.org/I164915025"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5160980383","display_name":"Jos\u00e9 Mauricio Mu\u00f1oz Camacho","orcid":"https://orcid.org/0009-0009-1084-0656","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0009-1084-0656"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I164915025","display_name":"Mexican Social Security Institute","ror":"https://ror.org/03xddgg98","country_code":"MX","type":"government","lineage":["https://openalex.org/I164915025"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Jos\u00e9 Mauricio Mu\u00f1oz Camacho","raw_affiliation_strings":["Instituto Mexicano del Seguro Social"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0009-1084-0656","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Instituto Mexicano del Seguro Social","institution_ids":["https://openalex.org/I164915025"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5124780997","display_name":"Eduardo Contreras Perez","orcid":"https://orcid.org/0009-0008-3577-7166","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0008-3577-7166"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I164915025","display_name":"Mexican Social Security Institute","ror":"https://ror.org/03xddgg98","country_code":"MX","type":"government","lineage":["https://openalex.org/I164915025"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Eduardo Contreras P\u00e9rez","raw_affiliation_strings":["Instituto Mexicano del Seguro Social"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0008-3577-7166","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Instituto Mexicano del Seguro Social","institution_ids":["https://openalex.org/I164915025"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5101247308","display_name":"Rosario Zapata V\u00e1zquez","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8425-0522","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-8425-0522"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I164915025","display_name":"Mexican Social Security Institute","ror":"https://ror.org/03xddgg98","country_code":"MX","type":"government","lineage":["https://openalex.org/I164915025"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Rosario Zapata V\u00e1zquez","raw_affiliation_strings":["Instituto Mexicano del Seguro Social"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8425-0522","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Instituto Mexicano del Seguro Social","institution_ids":["https://openalex.org/I164915025"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I164915025"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"10","issue":"5","first_page":"6315","last_page":"6334"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T13315","display_name":"Occupational Health and Safety in Workplaces","score":0.7289999723434448,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2739","display_name":"Public Health, Environmental and Occupational Health"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/27","display_name":"Medicine"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/4","display_name":"Health Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T13315","display_name":"Occupational Health and Safety in Workplaces","score":0.7289999723434448,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2739","display_name":"Public Health, Environmental and Occupational Health"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/27","display_name":"Medicine"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/4","display_name":"Health Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12006","display_name":"Ergonomics and Musculoskeletal Disorders","score":0.2046000063419342,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3307","display_name":"Human Factors and Ergonomics"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10084","display_name":"Musculoskeletal pain and rehabilitation","score":0.04280000180006027,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3612","display_name":"Physical Therapy, Sports Therapy and Rehabilitation"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/36","display_name":"Health Professions"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/4","display_name":"Health Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/low-back-pain","display_name":"low back pain","score":0.8920000195503235},{"id":"https://openalex.org/keywords/ergonomic-risk-factors","display_name":"ergonomic risk factors","score":0.8930000066757202},{"id":"https://openalex.org/keywords/hotel-employees","display_name":"hotel employees","score":0.9660000205039978},{"id":"https://openalex.org/keywords/occupational-health","display_name":"occupational health","score":0.6039999723434448},{"id":"https://openalex.org/keywords/trunk-flexion","display_name":"trunk flexion","score":0.703000009059906},{"id":"https://openalex.org/keywords/shift-work","display_name":"shift work","score":0.8109999895095825},{"id":"https://openalex.org/keywords/prolonged-standing","display_name":"prolonged standing","score":0.8730000257492065},{"id":"https://openalex.org/keywords/rula","display_name":"RULA","score":0.5740000009536743},{"id":"https://openalex.org/keywords/owas","display_name":"OWAS","score":0.9679999947547913},{"id":"https://openalex.org/keywords/back-pain-prevalence","display_name":"back pain prevalence","score":0.5019999742507935}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C71924100","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11190","display_name":"Medicine","level":0,"score":0.7493000030517578},{"id":"https://openalex.org/C29456083","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1221899","display_name":"Gynecology","level":1,"score":0.38839998841285706},{"id":"https://openalex.org/C3017944768","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1450463","display_name":"Poison control","level":2,"score":0.3785000145435333},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.37709999084472656},{"id":"https://openalex.org/C2776501849","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5781808","display_name":"Back pain","level":3,"score":0.3732999861240387},{"id":"https://openalex.org/C2780907711","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q852163","display_name":"Low back pain","level":3,"score":0.3075000047683716},{"id":"https://openalex.org/C187155963","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q629029","display_name":"Occupational safety and health","level":2,"score":0.30230000615119934},{"id":"https://openalex.org/C166735990","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1750812","display_name":"Human factors and ergonomics","level":3,"score":0.29910001158714294},{"id":"https://openalex.org/C74909509","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q10387","display_name":"Gerontology","level":1,"score":0.2971999943256378},{"id":"https://openalex.org/C3017433307","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q405478","display_name":"Lumbar spine","level":2,"score":0.2816999852657318},{"id":"https://openalex.org/C1862650","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q186005","display_name":"Physical therapy","level":1,"score":0.2694999873638153},{"id":"https://openalex.org/C44575665","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1293405","display_name":"Lumbar","level":2,"score":0.2590000033378601}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.37811/cl_rcm.v10i5.26484","doi":"https://doi.org/10.37811/cl_rcm.v10i5.26484","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.37811/cl_rcm.v10i5.26484","pdf_url":"https://ciencialatina.org/index.php/cienciala/article/download/26484/37337","source":{"id":"https://openalex.org/S4210182600","display_name":"Ciencia Latina Revista Cient\u00edfica Multidisciplinar","issn_l":"2707-2207","issn":["2707-2207","2707-2215"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4383694748","host_organization_name":"Latin American Association for the Advancement of Sciences","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4383694748"],"host_organization_lineage_names":["Latin American Association for the Advancement of Sciences"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Ciencia Latina Revista Cient\u00edfica Multidisciplinar","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.37811/cl_rcm.v10i5.26484","doi":"https://doi.org/10.37811/cl_rcm.v10i5.26484","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.37811/cl_rcm.v10i5.26484","pdf_url":"https://ciencialatina.org/index.php/cienciala/article/download/26484/37337","source":{"id":"https://openalex.org/S4210182600","display_name":"Ciencia Latina Revista Cient\u00edfica Multidisciplinar","issn_l":"2707-2207","issn":["2707-2207","2707-2215"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4383694748","host_organization_name":"Latin American Association for the Advancement of Sciences","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4383694748"],"host_organization_lineage_names":["Latin American Association for the Advancement of Sciences"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Ciencia Latina Revista Cient\u00edfica Multidisciplinar","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/8","display_name":"Decent work and economic growth","score":1.0},{"id":"https://metadata.un.org/sdg/3","display_name":"Good health and well-being","score":0.9763000011444092}],"study_designs":[{"id":"https://openalex.org/study-designs/observational-study","display_name":"Observational Study"}],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7225326594.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7225326594.grobid-xml"},"referenced_works_count":19,"referenced_works":["https://openalex.org/W2008076986","https://openalex.org/W2024097232","https://openalex.org/W2071808384","https://openalex.org/W2122633654","https://openalex.org/W2790410554","https://openalex.org/W4205941604","https://openalex.org/W4293773802","https://openalex.org/W4313583402","https://openalex.org/W4366405819","https://openalex.org/W4377289287","https://openalex.org/W4385827152","https://openalex.org/W4386624736","https://openalex.org/W4389210142","https://openalex.org/W4392756051","https://openalex.org/W4396872963","https://openalex.org/W4403560518","https://openalex.org/W4408244503","https://openalex.org/W4417184188","https://openalex.org/W7162576497"],"related_works":["https://openalex.org/W7000322798","https://openalex.org/W2125648212","https://openalex.org/W7033840108","https://openalex.org/W3126592512","https://openalex.org/W7024396571","https://openalex.org/W2469777163","https://openalex.org/W7000485779","https://openalex.org/W2905489133","https://openalex.org/W7023791587","https://openalex.org/W4386573006"],"abstract_inverted_index":{"La":[0,229],"lumbalgia":[1,35,230],"es":[2],"la":[3,16,81,93,146,238],"principal":[4],"causa":[5],"de":[6,64,68,73,99,103,114,133,180,203],"discapacidad":[7],"en":[8,12,36,40,42,51,120,130,209],"el":[9,13,43,78,123,137,143,165,227,242],"mundo":[10],"y,":[11],"sector":[14],"hotelero,":[15],"exposici\u00f3n":[17],"ergon\u00f3mica":[18],"var\u00eda":[19],"entre":[20,62],"puestos.":[21],"El":[22,108],"objetivo":[23],"fue":[24,231],"determinar":[25],"los":[26,30,88,134],"riesgos":[27],"ergon\u00f3micos":[28],"y":[29,60,66,87,91,101,178,233,241],"factores":[31],"laborales":[32],"asociados":[33],"a":[34,205],"trabajadores":[37,72],"hoteleros":[38],"atendidos":[39],"Salud":[41],"Trabajo":[44],"del":[45,48,85,148],"Instituto":[46],"Mexicano":[47],"Seguro":[49],"Social":[50],"Villahermosa,":[52],"Tabasco.":[53],"Se":[54,76],"realiz\u00f3":[55],"un":[56,74],"estudio":[57],"observacional,":[58],"transversal":[59],"anal\u00edtico":[61],"octubre":[63],"2025":[65],"mayo":[67],"2026":[69],"con":[70,97,105,142,226,237,245],"73":[71],"hotel.":[75],"aplicaron":[77],"cuestionario":[79],"ERGOPAR,":[80],"escala":[82],"verbal":[83],"num\u00e9rica":[84],"dolor":[86,109,124,144],"m\u00e9todos":[89],"OWAS":[90,220],"RULA;":[92],"asociaci\u00f3n":[94],"se":[95,128,140,207,224,234],"estim\u00f3":[96],"razones":[98],"prevalencia":[100,113],"regresi\u00f3n":[102],"Poisson":[104],"varianza":[106],"robusta.":[107],"lumbar":[110,145],"tuvo":[111],"una":[112],"47.9":[115],"%":[116,132],"(n":[117],"=":[118,156,163,169,176,190,197,217,222],"35);":[119],"su":[121],"intensidad,":[122],"moderado":[125],"o":[126,153,187],"intenso":[127],"present\u00f3":[129],"94.3":[131],"casos.":[135],"En":[136,199],"modelo":[138],"ajustado":[139],"asociaron":[141,225],"flexi\u00f3n":[147],"tronco":[149],"durante":[150,184],"30":[151,185],"minutos":[152,186],"m\u00e1s":[154,188,236],"(RPa":[155,168,189],"2.02;":[157],"IC":[158,171,192],"95":[159,172,193],"%:":[160,173,194],"1.29-3.18;":[161],"p":[162,175,196],"0.002),":[164],"horario":[166,243],"rotativo":[167],"1.88;":[170],"1.12-3.15;":[174],"0.016)":[177],"permanecer":[179],"pie":[181],"sin":[182,212],"caminar":[183],"1.71;":[191],"1.03-2.82;":[195],"0.037).":[198],"RULA,":[200],"las":[201,246],"puntuaciones":[202],"5":[204],"7":[206],"presentaron":[208],"72.6":[210],"%;":[211],"embargo,":[213],"ni":[214,219],"RULA":[215],"(p":[216,221],"0.404)":[218],"0.380)":[223],"desenlace.":[228],"frecuente":[232],"relacion\u00f3":[235],"postura":[239],"sostenida":[240],"que":[244],"caracter\u00edsticas":[247],"individuales.":[248]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-07T11:25:07.637180","created_date":"2026-11-06T00:00:00"}
