{"id":"https://openalex.org/W7225268918","doi":"https://doi.org/10.5377/rtu.v15i43.23894","title":"Metodolog\u00eda para el proceso de ense\u00f1anza-aprendizaje del an\u00e1lisis estad\u00edstico multivariado: una revisi\u00f3n bibliogr\u00e1fica","display_name":"Metodolog\u00eda para el proceso de ense\u00f1anza-aprendizaje del an\u00e1lisis estad\u00edstico multivariado: una revisi\u00f3n bibliogr\u00e1fica","publication_year":2026,"publication_date":"2026-11-04","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7225268918","doi":"https://doi.org/10.5377/rtu.v15i43.23894"},"language":"en","primary_location":{"id":"doi:10.5377/rtu.v15i43.23894","doi":"https://doi.org/10.5377/rtu.v15i43.23894","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5377/rtu.v15i43.23894","pdf_url":"https://www.camjol.info/index.php/torreon/article/download/23894/28857","source":{"id":"https://openalex.org/S4210179084","display_name":"Revista Torre\u00f3n Universitario","issn_l":"2313-7215","issn":["2313-7215","2410-5708"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["jpps-2","latindex"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310319228","host_organization_name":"National Autonomous University of Nicaragua","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310319228"],"host_organization_lineage_names":["National Autonomous University of Nicaragua"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Torre\u00f3n Universitario","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://www.camjol.info/index.php/torreon/article/download/23894/28857","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5160646720","display_name":"Jairo Mart\u00edn de Jes\u00fas G\u00f3mez Palacio","orcid":"https://orcid.org/0009-0001-9166-7067","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0001-9166-7067"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I20305541","display_name":"National Autonomous University of Nicaragua","ror":"https://ror.org/04084tn63","country_code":"NI","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I20305541"]}],"countries":["NI"],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"Jairo Mart\u00edn de Jes\u00fas G\u00f3mez Palacio","raw_affiliation_strings":["Universidad Nacional Aut\u00f3noma de Nicaragua, Managua (UNAN-Managua), Centro Universitario Regional Carazo (CUR-Carazo)"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0001-9166-7067","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Nacional Aut\u00f3noma de Nicaragua, Managua (UNAN-Managua), Centro Universitario Regional Carazo (CUR-Carazo)","institution_ids":["https://openalex.org/I20305541"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5160646720"],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I20305541"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.84568164,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"15","issue":"43","first_page":"70","last_page":"84"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T11875","display_name":"Statistics Education and Methodologies","score":0.9976000189781189,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2613","display_name":"Statistics and Probability"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/26","display_name":"Mathematics"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T11875","display_name":"Statistics Education and Methodologies","score":0.9976000189781189,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2613","display_name":"Statistics and Probability"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/26","display_name":"Mathematics"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13141","display_name":"Statistical Methods and Applications","score":0.0005000000237487257,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2613","display_name":"Statistics and Probability"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/26","display_name":"Mathematics"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12217","display_name":"Higher Education Teaching and Evaluation","score":0.0005000000237487257,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/multivariate-analysis","display_name":"multivariate analysis","score":0.9599999785423279},{"id":"https://openalex.org/keywords/teaching-methods","display_name":"teaching methods","score":0.6970000267028809},{"id":"https://openalex.org/keywords/teaching-learning-process","display_name":"teaching-learning process","score":0.7860000133514404},{"id":"https://openalex.org/keywords/active-learning-methodologies","display_name":"active learning methodologies","score":0.8999999761581421},{"id":"https://openalex.org/keywords/problem-based-learning","display_name":"problem-based learning","score":0.9850000143051147},{"id":"https://openalex.org/keywords/collaborative-learning","display_name":"cooperative learning","score":0.8349999785423279},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-technology","display_name":"educational technology","score":0.8579999804496765},{"id":"https://openalex.org/keywords/interactive-statistical-software","display_name":"interactive statistical software","score":0.7950000166893005},{"id":"https://openalex.org/keywords/teacher-education","display_name":"teacher professional development","score":0.9070000052452087},{"id":"https://openalex.org/keywords/pedagogical-mediation","display_name":"pedagogical mediation","score":0.8429999947547913},{"id":"https://openalex.org/keywords/statistics-education","display_name":"statistics education","score":0.6520000100135803}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.6506999731063843},{"id":"https://openalex.org/C98045186","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q205663","display_name":"Process (computing)","level":2,"score":0.5866000056266785},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.4699999988079071},{"id":"https://openalex.org/C179420905","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q223871","display_name":"Mediation","level":2,"score":0.4424999952316284},{"id":"https://openalex.org/C56739046","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q192060","display_name":"Knowledge management","level":1,"score":0.3935000002384186},{"id":"https://openalex.org/C190248442","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q839486","display_name":"Qualitative research","level":2,"score":0.37700000405311584},{"id":"https://openalex.org/C14224292","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q13600188","display_name":"Conceptual framework","level":2,"score":0.3443000018596649},{"id":"https://openalex.org/C539667460","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2414942","display_name":"Management science","level":1,"score":0.33239999413490295},{"id":"https://openalex.org/C145420912","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q853077","display_name":"Mathematics education","level":1,"score":0.3224000036716461},{"id":"https://openalex.org/C88610354","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1813494","display_name":"Teaching method","level":2,"score":0.31679999828338623},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.30300000309944153},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.30160000920295715},{"id":"https://openalex.org/C2994008635","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q730675","display_name":"Quantitative methodology","level":2,"score":0.30149999260902405},{"id":"https://openalex.org/C77967617","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q4677561","display_name":"Active learning (machine learning)","level":2,"score":0.3010999858379364},{"id":"https://openalex.org/C2986587452","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q938438","display_name":"Statistical analysis","level":2,"score":0.2847999930381775},{"id":"https://openalex.org/C9652623","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q190109","display_name":"Field (mathematics)","level":2,"score":0.28360000252723694},{"id":"https://openalex.org/C55587333","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1133029","display_name":"Engineering ethics","level":1,"score":0.27869999408721924},{"id":"https://openalex.org/C3018587665","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7268696","display_name":"Qualitative analysis","level":3,"score":0.2685999870300293},{"id":"https://openalex.org/C87156501","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7268708","display_name":"Qualitative property","level":2,"score":0.2667999863624573},{"id":"https://openalex.org/C2778568292","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7727275","display_name":"The Conceptual Framework","level":3,"score":0.26660001277923584},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.26510000228881836},{"id":"https://openalex.org/C38180746","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1952580","display_name":"Multivariate analysis","level":2,"score":0.2630000114440918},{"id":"https://openalex.org/C161584116","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1952580","display_name":"Multivariate statistics","level":2,"score":0.2606000006198883},{"id":"https://openalex.org/C2522767166","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2374463","display_name":"Data science","level":1,"score":0.2572999894618988},{"id":"https://openalex.org/C36727532","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q861399","display_name":"Educational research","level":2,"score":0.25099998712539673}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.5377/rtu.v15i43.23894","doi":"https://doi.org/10.5377/rtu.v15i43.23894","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5377/rtu.v15i43.23894","pdf_url":"https://www.camjol.info/index.php/torreon/article/download/23894/28857","source":{"id":"https://openalex.org/S4210179084","display_name":"Revista Torre\u00f3n Universitario","issn_l":"2313-7215","issn":["2313-7215","2410-5708"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["jpps-2","latindex"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310319228","host_organization_name":"National Autonomous University of Nicaragua","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310319228"],"host_organization_lineage_names":["National Autonomous University of Nicaragua"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Torre\u00f3n Universitario","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.5377/rtu.v15i43.23894","doi":"https://doi.org/10.5377/rtu.v15i43.23894","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5377/rtu.v15i43.23894","pdf_url":"https://www.camjol.info/index.php/torreon/article/download/23894/28857","source":{"id":"https://openalex.org/S4210179084","display_name":"Revista Torre\u00f3n Universitario","issn_l":"2313-7215","issn":["2313-7215","2410-5708"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["jpps-2","latindex"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310319228","host_organization_name":"National Autonomous University of Nicaragua","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310319228"],"host_organization_lineage_names":["National Autonomous University of Nicaragua"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Torre\u00f3n Universitario","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education","score":0.9901999831199646}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7225268918.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7225268918.grobid-xml"},"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W2354528785","https://openalex.org/W2367296523","https://openalex.org/W2762568427","https://openalex.org/W2482406284","https://openalex.org/W171773363","https://openalex.org/W2353146029","https://openalex.org/W2336120649","https://openalex.org/W6963744911","https://openalex.org/W7162547709","https://openalex.org/W2185657848"],"abstract_inverted_index":{"This":[0],"study":[1],"conducts":[2],"a":[3,72,76,86,142],"critical":[4],"review":[5],"of":[6,15,34,41,93,104,116,152,160,164,173],"the":[7,13,32,39,50,82,91,102,114,127,158],"literature":[8],"on":[9,28,38,148],"methodologies":[10,30],"applied":[11],"in":[12,53,170],"teaching":[14,45,54,137],"multivariate":[16,153],"statistical":[17],"analysis,":[18,150],"highlighting":[19],"both":[20],"traditional":[21],"and":[22,31,49,64,75,113,123,133,166],"modern":[23],"approaches,":[24],"with":[25,90],"an":[26],"emphasis":[27],"active":[29,105],"use":[33,115],"educational":[35],"technologies.":[36],"Based":[37],"analysis":[40],"various":[42],"studies,":[43],"effective":[44],"practices":[46],"are":[47,67],"identified":[48],"challenges":[51],"faced":[52],"this":[55],"subject,":[56],"which":[57],"is":[58,139],"marked":[59],"by":[60],"its":[61],"high":[62],"conceptual":[63],"technical":[65],"complexity,":[66],"discussed.":[68],"The":[69,98],"research":[70],"adopts":[71],"qualitative":[73],"approach":[74],"descriptive":[77],"design,":[78],"aimed":[79],"at":[80],"understanding":[81],"teaching-learning":[83],"process":[84],"from":[85],"pedagogical":[87],"mediation":[88],"perspective,":[89],"purpose":[92],"proposing":[94],"innovative":[95],"methodological":[96],"approaches.":[97],"results":[99],"show":[100],"that":[101],"incorporation":[103],"methodologies,":[106],"such":[107],"as":[108],"problem-based":[109],"learning,":[110],"collaborative":[111],"work,":[112],"interactive":[117],"software,":[118],"contributes":[119],"to":[120,129,135],"more":[121],"meaningful":[122],"practical":[124],"learning.":[125],"Likewise,":[126],"need":[128],"strengthen":[130],"teacher":[131],"training":[132,159],"access":[134],"updated":[136],"resources":[138],"proposed.":[140],"In":[141],"context":[143],"where":[144],"decisions":[145],"increasingly":[146],"depend":[147],"data":[149],"mastery":[151],"techniques":[154],"becomes":[155],"essential":[156],"for":[157],"competent":[161],"professionals":[162],"capable":[163],"interpreting":[165],"integrating":[167],"complex":[168],"information":[169],"different":[171],"fields":[172],"knowledge.":[174]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-06T12:05:46.655746","created_date":"2026-11-05T00:00:00"}
