{"id":"https://openalex.org/W7224888557","doi":"https://doi.org/10.1590/2179-8966/2026/98895","title":"Colonialidade Algor\u00edtmica e Soberania Epist\u00eamica: A Intelig\u00eancia Artificial Generativa como Mediadora da Produ\u00e7\u00e3o Cient\u00edfica do Sul Global","display_name":"Colonialidade Algor\u00edtmica e Soberania Epist\u00eamica: A Intelig\u00eancia Artificial Generativa como Mediadora da Produ\u00e7\u00e3o Cient\u00edfica do Sul Global","publication_year":2026,"publication_date":"2026-01-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7224888557","doi":"https://doi.org/10.1590/2179-8966/2026/98895"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.1590/2179-8966/2026/98895","doi":"https://doi.org/10.1590/2179-8966/2026/98895","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1590/2179-8966/2026/98895","pdf_url":"https://www.scielo.br/j/rdp/a/B98bGsmvpx3pj8dvm4VTgPq/?lang=pt&format=pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S2736428834","display_name":"Revista Direito e Pr\u00e1xis","issn_l":"2179-8966","issn":["2179-8966"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","norway-1","poland-20","russia-white-list-4","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312470","host_organization_name":"Universidade do Estado do Rio de Janeiro","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312470"],"host_organization_lineage_names":["Universidade do Estado do Rio de Janeiro"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Direito e Pr\u00e1xis","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref","doaj"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://www.scielo.br/j/rdp/a/B98bGsmvpx3pj8dvm4VTgPq/?lang=pt&format=pdf","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5090652752","display_name":"Alexandra Virg\u00ednia Valente da Silva","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-7287-0804","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-7287-0804"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4403386576","display_name":"Faculdade Metropolitana de Manaus","ror":"https://ror.org/006703856","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4403386576"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"Alexandra Virginia Valente da Silva","raw_affiliation_strings":["Centro Universit\u00e1rio Fametro (Ceuni-Fametro)"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-7287-0804","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Centro Universit\u00e1rio Fametro (Ceuni-Fametro)","institution_ids":["https://openalex.org/I4403386576"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5090652752"],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4403386576"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"17","issue":"4","first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T14123","display_name":"Decolonial Thought and Epistemologies","score":0.8095999956130981,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3314","display_name":"Anthropology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T14123","display_name":"Decolonial Thought and Epistemologies","score":0.8095999956130981,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3314","display_name":"Anthropology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10883","display_name":"Ethics and Social Impacts of AI","score":0.17990000545978546,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12320","display_name":"Feminist Epistemology and Gender Studies","score":0.00430000014603138,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3312","display_name":"Sociology and Political Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/generative-ai","display_name":"generative AI","score":0.9240000247955322},{"id":"https://openalex.org/keywords/epistemic-sovereignty","display_name":"epistemic sovereignty","score":0.9890000224113464},{"id":"https://openalex.org/keywords/global-south","display_name":"Global South","score":0.6129999756813049},{"id":"https://openalex.org/keywords/epistemologies-of-the-south","display_name":"epistemologies of the South","score":0.8640000224113464},{"id":"https://openalex.org/keywords/data-colonialism","display_name":"data colonialism","score":0.6909999847412109},{"id":"https://openalex.org/keywords/academic-writing","display_name":"academic writing","score":0.6700000166893005},{"id":"https://openalex.org/keywords/sumak-kawsay","display_name":"Sumak Kawsay","score":0.8230000138282776},{"id":"https://openalex.org/keywords/andean-cosmology","display_name":"Andean cosmology","score":0.9319999814033508},{"id":"https://openalex.org/keywords/epistemic-justice","display_name":"epistemic justice","score":0.8489999771118164},{"id":"https://openalex.org/keywords/ai-regulation","display_name":"AI regulation","score":0.7279999852180481},{"id":"https://openalex.org/keywords/intellectual-sovereignty","display_name":"intellectual sovereignty","score":0.5960000157356262},{"id":"https://openalex.org/keywords/geopolitics-of-knowledge","display_name":"geopolitics of knowledge","score":0.718999981880188}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.5288000106811523},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.4147000014781952},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.367900013923645},{"id":"https://openalex.org/C2778012447","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1034415","display_name":"Scope (computer science)","level":2,"score":0.3052999973297119},{"id":"https://openalex.org/C2778137410","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2732820","display_name":"Government (linguistics)","level":2,"score":0.289000004529953},{"id":"https://openalex.org/C186229450","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42008","display_name":"Sovereignty","level":3,"score":0.287200003862381},{"id":"https://openalex.org/C44725695","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q288156","display_name":"Normative","level":2,"score":0.2745000123977661},{"id":"https://openalex.org/C2776154427","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7755","display_name":"Constitution","level":2,"score":0.27390000224113464},{"id":"https://openalex.org/C18762648","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42213","display_name":"Work (physics)","level":2,"score":0.26109999418258667},{"id":"https://openalex.org/C163258240","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q25342","display_name":"Power (physics)","level":2,"score":0.25600001215934753}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.1590/2179-8966/2026/98895","doi":"https://doi.org/10.1590/2179-8966/2026/98895","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1590/2179-8966/2026/98895","pdf_url":"https://www.scielo.br/j/rdp/a/B98bGsmvpx3pj8dvm4VTgPq/?lang=pt&format=pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S2736428834","display_name":"Revista Direito e Pr\u00e1xis","issn_l":"2179-8966","issn":["2179-8966"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","norway-1","poland-20","russia-white-list-4","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312470","host_organization_name":"Universidade do Estado do Rio de Janeiro","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312470"],"host_organization_lineage_names":["Universidade do Estado do Rio de Janeiro"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Direito e Pr\u00e1xis","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.1590/2179-8966/2026/98895","doi":"https://doi.org/10.1590/2179-8966/2026/98895","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1590/2179-8966/2026/98895","pdf_url":"https://www.scielo.br/j/rdp/a/B98bGsmvpx3pj8dvm4VTgPq/?lang=pt&format=pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S2736428834","display_name":"Revista Direito e Pr\u00e1xis","issn_l":"2179-8966","issn":["2179-8966"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","norway-1","poland-20","russia-white-list-4","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312470","host_organization_name":"Universidade do Estado do Rio de Janeiro","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312470"],"host_organization_lineage_names":["Universidade do Estado do Rio de Janeiro"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Direito e Pr\u00e1xis","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"score":0.47620001435279846,"id":"https://metadata.un.org/sdg/16","display_name":"Peace, justice, and strong institutions"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[{"id":"https://openalex.org/F4320328801","display_name":"Universidade do Estado do Amazonas","ror":"https://ror.org/04j5z3x06"}],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7224888557.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7224888557.grobid-xml"},"referenced_works_count":6,"referenced_works":["https://openalex.org/W2041436136","https://openalex.org/W2084460082","https://openalex.org/W2390641889","https://openalex.org/W2535772732","https://openalex.org/W3041968715","https://openalex.org/W4404518333"],"related_works":["https://openalex.org/W7155181920","https://openalex.org/W7155377244","https://openalex.org/W7155412709","https://openalex.org/W7155354520","https://openalex.org/W7172248512","https://openalex.org/W7155421815","https://openalex.org/W7160324987","https://openalex.org/W7168155807","https://openalex.org/W4417056512","https://openalex.org/W7164141995"],"abstract_inverted_index":{"Resumo":[0],"O":[1],"uso":[2],"da":[3,17,21,73,172],"Intelig\u00eancia":[4],"Artificial":[5],"Generativa":[6],"(IAG)":[7],"na":[8,135],"reda\u00e7\u00e3o":[9],"acad\u00eamica":[10],"\u00e9":[11],"frequentemente":[12],"debatido":[13],"sob":[14],"a":[15,44,51,58,88,94,100,118,132,150,162,177,180,183],"\u00f3tica":[16],"integridade":[18],"t\u00e9cnica":[19],"ou":[20,61],"efici\u00eancia":[22],"produtiva.":[23],"Contudo,":[24],"para":[25,57],"os":[26],"pesquisadores":[27],"situados":[28],"no":[29],"Sul":[30,78],"Global,":[31],"essa":[32],"tecnologia":[33,181],"atua":[34],"como":[35,54,62,113,157],"um":[36,63,81,109,141],"mediador":[37],"geopol\u00edtico":[38],"do":[39,77,127,152,185],"conhecimento,":[40],"cujos":[41],"efeitos":[42],"transcendem":[43],"dimens\u00e3o":[45],"t\u00e9cnica.":[46],"Este":[47],"artigo":[48],"analisa":[49],"se":[50],"IAG":[52],"serve":[53],"uma":[55,146],"ponte":[56],"internacionaliza\u00e7\u00e3o":[59],"cient\u00edfica":[60],"filtro":[64],"que":[65,131,179],"aprofunda":[66],"o":[67,114],"colonialismo":[68],"de":[69,80,85,91,140,143,164,166,175],"dados.":[70],"A":[71],"partir":[72],"revis\u00e3o":[74],"das":[75],"Epistemologias":[76],"e":[79,99,161],"Exerc\u00edcio":[82],"Ilustrativo":[83],"Decolonial":[84],"Output":[86],"aplicada":[87],"dois":[89],"estudos":[90],"caso":[92],"\u2014":[93],"cosmologia":[95],"andina":[96],"(Sumak":[97],"Kawsay)":[98],"ci\u00eancia":[101],"territorial":[102],"amaz\u00f4nica":[103],"\u2014,":[104],"discute-se,":[105],"com":[106],"apoio":[107],"em":[108],"exerc\u00edcio":[110],"ilustrativo":[111],"qualitativo,":[112],"refinamento":[115],"algor\u00edtmico":[116],"tende":[117],"\u201cdomesticar\u201d":[119],"categorias":[120],"anal\u00edticas":[121],"nativas,":[122],"substituindo-as":[123],"por":[124],"termos":[125],"hegem\u00f4nicos":[126],"Norte":[128],"Global.":[129],"Conclui-se":[130],"justi\u00e7a":[133,167],"epist\u00eamica":[134,156,168],"era":[136],"algor\u00edtmica":[137],"exige,":[138],"al\u00e9m":[139],"framework":[142],"Revis\u00e3o":[144],"Decolonial,":[145],"resposta":[147],"jur\u00eddica":[148],"estruturada:":[149],"consolida\u00e7\u00e3o":[151],"direito":[153,158],"\u00e0":[154],"soberania":[155,190],"fundamental":[159],"coletivo":[160],"inclus\u00e3o":[163],"crit\u00e9rios":[165],"nos":[169],"marcos":[170],"regulat\u00f3rios":[171],"intelig\u00eancia":[173],"artificial,":[174],"modo":[176],"garantir":[178],"amplifique":[182],"voz":[184],"pesquisador":[186],"sem":[187],"comprometer":[188],"sua":[189],"intelectual.":[191]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-10T11:39:43.021295","created_date":"2026-10-31T00:00:00"}
