{"id":"https://openalex.org/W7220639680","doi":null,"title":"Aspectos hist\u00f3ricos da apicultura no Brasil: do per\u00edodo colonial \u00e0 contemporaneidade","display_name":"Aspectos hist\u00f3ricos da apicultura no Brasil: do per\u00edodo colonial \u00e0 contemporaneidade","publication_year":2025,"publication_date":"2025-08-11","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7220639680"},"language":"pt","primary_location":{"id":"pmh:oai:ojs.gvaa.com.br:article/11544","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://www.gvaa.com.br/revista/index.php/CVADS/article/view/11544","pdf_url":"https://www.gvaa.com.br/revista/index.php/CVADS/article/download/11544/13619","source":{"id":"https://openalex.org/S4210208175","display_name":"Caderno Verde de Agroecologia e Desenvolvimento Sustent\u00e1vel","issn_l":"2358-2367","issn":["2358-2367"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312042","host_organization_name":"Grupo Verde de Agroecologia e Abelhas (GVAA)","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312042"],"host_organization_lineage_names":["Grupo Verde de Agroecologia e Abelhas (GVAA)"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2358-2367","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://www.gvaa.com.br/revista/index.php/CVADS/article/download/11544/13619","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5157530964","display_name":"Nicolle Borba Maracaja Rodrigues Gomes","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Gomes, Nicolle Borba Maracaja Rodrigues","raw_affiliation_strings":["Universidade do Waykato"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade do Waykato","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5157477318","display_name":"Maria do Carmo Borba de Oliveira","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Oliveira, Maria do Carmo Borba de","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5157585354","display_name":"Maristela de F\u00e1tima Simplicio de Santana","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Santana, Maristela de F\u00e1tima Simplicio de","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5157551110","display_name":"Lima, , Ricardo da Cunha Correia","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Lima, Ricardo da Cunha Correia","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5113180397","display_name":"Rossino Ramos de Almeida","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Almeida, Rossino Ramos de","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5157479888","display_name":"Aline Carla de Medeiros","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Medeiros, Aline Carla de","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5118397794","display_name":"Camila Vieira de Sousa Gurj\u00e3o","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Gurjao, Camila Vieira de Sousa","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5153884982","display_name":"Ana Paula Silva dos Santos","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Santos, Ana Paula Silva dos","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5041759251","display_name":"Aline Pacheco Albuquerque","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-4059-095X","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-4059-095X"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210154832","display_name":"Instituto Nacional do Semi\u00e1rido","ror":"https://ror.org/04dercs88","country_code":"BR","type":"facility","lineage":["https://openalex.org/I4210154832"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Albuquerque, Aline Pacheco","raw_affiliation_strings":["INSA - Instituto Nacional do Semiarido"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"INSA - Instituto Nacional do Semiarido","institution_ids":["https://openalex.org/I4210154832"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5113149729","display_name":"Cristina Fernandes Cavalcanti Palma","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210154832","display_name":"Instituto Nacional do Semi\u00e1rido","ror":"https://ror.org/04dercs88","country_code":"BR","type":"facility","lineage":["https://openalex.org/I4210154832"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Palma, Cristina Fernandes Cavalcanti","raw_affiliation_strings":["INSA - Instituto Nacional do Semiarido"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"INSA - Instituto Nacional do Semiarido","institution_ids":["https://openalex.org/I4210154832"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5006346193","display_name":"Patr\u00edcio Borges Maracaj\u00e1","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-4812-0389","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-4812-0389"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210154832","display_name":"Instituto Nacional do Semi\u00e1rido","ror":"https://ror.org/04dercs88","country_code":"BR","type":"facility","lineage":["https://openalex.org/I4210154832"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Maracaja, Patricio Borges","raw_affiliation_strings":["INSA - Instituto Nacional do Semiarido - Campina Grande - PB - Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"INSA - Instituto Nacional do Semiarido - Campina Grande - PB - Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I4210154832"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5157424707","display_name":"Maristela Sampaio","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Sampaio, Maristela","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5157540579","display_name":"Rossino Ramos de","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Rossino Ramos de","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":false,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10702","display_name":"Insect and Arachnid Ecology and Behavior","score":0.6894999742507935,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1109","display_name":"Insect Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/11","display_name":"Agricultural and Biological Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10702","display_name":"Insect and Arachnid Ecology and Behavior","score":0.6894999742507935,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1109","display_name":"Insect Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/11","display_name":"Agricultural and Biological Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11641","display_name":"Insect and Pesticide Research","score":0.24130000174045563,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1109","display_name":"Insect Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/11","display_name":"Agricultural and Biological Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13010","display_name":"Agriculture and Agroindustry Studies","score":0.009700000286102295,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1100","display_name":"General Agricultural and Biological Sciences"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/11","display_name":"Agricultural and Biological Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/beekeeping-history","display_name":"beekeeping history","score":0.8370000123977661},{"id":"https://openalex.org/keywords/apis-mellifera","display_name":"Apis mellifera","score":0.8429999947547913},{"id":"https://openalex.org/keywords/africanized-honey-bee","display_name":"Africanized honey bees","score":0.6710000038146973},{"id":"https://openalex.org/keywords/apis-mellifera-scutellata","display_name":"Apis mellifera scutellata","score":0.9649999737739563},{"id":"https://openalex.org/keywords/beekeeping-cooperatives","display_name":"beekeeping cooperatives","score":0.7120000123977661},{"id":"https://openalex.org/keywords/honey-production","display_name":"honey production","score":0.8389999866485596}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C21078798","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q176353","display_name":"Beekeeping","level":2,"score":0.8113999962806702},{"id":"https://openalex.org/C2549261","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q43455","display_name":"Ethnology","level":1,"score":0.4702000021934509},{"id":"https://openalex.org/C204983608","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2111958","display_name":"Productivity","level":2,"score":0.4339999854564667},{"id":"https://openalex.org/C205649164","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1071","display_name":"Geography","level":0,"score":0.41769999265670776},{"id":"https://openalex.org/C531593650","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7167","display_name":"Colonialism","level":2,"score":0.38260000944137573},{"id":"https://openalex.org/C2781426162","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2275793","display_name":"Casual","level":2,"score":0.35100001096725464},{"id":"https://openalex.org/C2776738285","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3126128","display_name":"Geneticist","level":2,"score":0.3330000042915344},{"id":"https://openalex.org/C2776746162","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q4508","display_name":"Navy","level":2,"score":0.3203999996185303},{"id":"https://openalex.org/C118518473","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11451","display_name":"Agriculture","level":2,"score":0.3043000102043152},{"id":"https://openalex.org/C18903297","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7150","display_name":"Ecology","level":1,"score":0.26579999923706055},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.25619998574256897},{"id":"https://openalex.org/C48103436","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q599031","display_name":"State (computer science)","level":2,"score":0.25429999828338623},{"id":"https://openalex.org/C95457728","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q309","display_name":"History","level":0,"score":0.251800000667572}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"pmh:oai:ojs.gvaa.com.br:article/11544","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://www.gvaa.com.br/revista/index.php/CVADS/article/view/11544","pdf_url":"https://www.gvaa.com.br/revista/index.php/CVADS/article/download/11544/13619","source":{"id":"https://openalex.org/S4210208175","display_name":"Caderno Verde de Agroecologia e Desenvolvimento Sustent\u00e1vel","issn_l":"2358-2367","issn":["2358-2367"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312042","host_organization_name":"Grupo Verde de Agroecologia e Abelhas (GVAA)","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312042"],"host_organization_lineage_names":["Grupo Verde de Agroecologia e Abelhas (GVAA)"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2358-2367","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"pmh:oai:ojs.gvaa.com.br:article/11544","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://www.gvaa.com.br/revista/index.php/CVADS/article/view/11544","pdf_url":"https://www.gvaa.com.br/revista/index.php/CVADS/article/download/11544/13619","source":{"id":"https://openalex.org/S4210208175","display_name":"Caderno Verde de Agroecologia e Desenvolvimento Sustent\u00e1vel","issn_l":"2358-2367","issn":["2358-2367"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312042","host_organization_name":"Grupo Verde de Agroecologia e Abelhas (GVAA)","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312042"],"host_organization_lineage_names":["Grupo Verde de Agroecologia e Abelhas (GVAA)"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2358-2367","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"sustainable_development_goals":[],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":false,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7220639680.pdf"},"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W2962776254","https://openalex.org/W959728796","https://openalex.org/W3044804604","https://openalex.org/W1832968232","https://openalex.org/W3028349623","https://openalex.org/W6991851907","https://openalex.org/W2043605159","https://openalex.org/W2963444511","https://openalex.org/W6998938792","https://openalex.org/W1978751018"],"abstract_inverted_index":{"The":[0,29,172,228,309,352],"history":[1,145],"of":[2,25,45,132,138,146,155,164,184,230,243,261,277,294,313,322,336,365],"beekeeping":[3,36,90,148,257],"in":[4,37,40,66,104,143,150,202,254],"Brazil":[5,38,326],"is":[6],"marked":[7],"by":[8,167,188,246],"three":[9],"distinct":[10],"phases,":[11],"which":[12],"transformed":[13],"the":[14,43,46,54,67,80,85,107,130,139,144,153,162,180,197,213,225,241,244,275,288,306,320,323,362],"activity":[15,245],"from":[16,57],"a":[17,21,210,234,259,331,358],"rudimentary":[18],"practice":[19],"into":[20,161],"modern":[22],"agricultural":[23],"sector":[24],"great":[26],"economic":[27],"importance.":[28],"Beginning":[30,253],"with":[31,42,93,152,196],"European":[32,70,110,198],"Bees":[33,134],"(1839).":[34],"Modern":[35],"began":[39],"1839":[41],"arrival":[44,229],"Apis":[47],"mellifera":[48,159],"species.":[49],"Father":[50],"Ant\u00f4nio":[51],"Carneiro":[52],"brought":[53,76],"first":[55],"colonies":[56],"Portugal":[58],"to":[59,79,125,175,178,209,224,250,271,286],"Rio":[60],"de":[61],"Janeiro,":[62],"inaugurating":[63],"rational":[64],"breeding":[65],"country.":[68],"Later,":[69],"immigrants,":[71],"especially":[72],"Germans":[73],"and":[74,82,96,106,135,182,194,221,239,263,267,273,284,298,311,317,334,349],"Italians,":[75],"other":[77,126,342],"breeds":[78],"South":[81],"Southeast,":[83],"boosting":[84],"activity.":[86,324],"During":[87],"this":[88],"period,":[89],"was":[91,121,174,303],"limited,":[92],"low":[94],"productivity":[95,181,297],"simple":[97],"management":[98,276],"techniques.":[99],"Breeding":[100],"took":[101],"place":[102],"primarily":[103],"backyards,":[105],"less":[108],"aggressive":[109],"bees":[111,199,232],"did":[112],"not":[113],"cause":[114],"major":[115,332],"coexistence":[116],"problems.":[117],"However,":[118,187],"their":[119,251,295],"performance":[120],"considered":[122],"unsatisfactory":[123],"compared":[124],"countries.":[127],"And":[128],"finally,":[129],"Arrival":[131],"African":[133,156,191],"Hybridization.":[136],"One":[137],"most":[140],"decisive":[141],"moments":[142],"Brazilian":[147,256],"occurred":[149],"1956,":[151],"introduction":[154],"honeybees":[157],"(Apis":[158],"scutellata)":[160],"state":[163],"S\u00e3o":[165],"Paulo":[166],"geneticist":[168],"Warwick":[169],"Estevam":[170],"Kerr.":[171],"goal":[173],"conduct":[176],"research":[177],"improve":[179],"resilience":[183],"local":[185],"bees.":[186,279],"accident,":[189],"26":[190],"queens":[192],"escaped":[193],"mated":[195],"already":[200],"present":[201],"Brazil.":[203],"This":[204,301],"natural":[205],"cross":[206],"gave":[207],"rise":[208],"new":[211,282],"breed,":[212],"Africanized":[214,278,353],"bee,":[215,354],"known":[216],"for":[217,305],"being":[218],"more":[219],"defensive":[220,290],"productive,":[222],"adapted":[223],"tropical":[226],"climate.":[227],"these":[231],"caused":[233],"significant":[235],"impact,":[236],"generating":[237],"concern":[238],"even":[240],"abandonment":[242],"some":[247],"beekeepers":[248,266],"due":[249],"aggressiveness.":[252],"1970,":[255],"entered":[258],"period":[260],"recovery":[262],"expansion.":[264],"Remaining":[265],"researchers":[268],"dedicated":[269],"themselves":[270],"understanding":[272],"adapting":[274],"They":[280],"developed":[281],"techniques":[283],"tools":[285],"address":[287],"species'":[289],"nature,":[291],"taking":[292],"advantage":[293],"high":[296],"disease":[299],"resistance.":[300],"phase":[302],"crucial":[304],"sector's":[307],"growth.":[308],"knowledge":[310],"organization":[312],"beekeepers,":[314],"through":[315],"associations":[316],"cooperatives,":[318],"enabled":[319],"professionalization":[321],"Today,":[325],"stands":[327],"out":[328],"internationally":[329],"as":[330,339,341,345,357],"producer":[333],"exporter":[335],"high-quality":[337],"honey,":[338],"well":[340],"products":[343],"such":[344],"green":[346],"propolis,":[347],"wax,":[348],"royal":[350],"jelly.":[351],"once":[355],"seen":[356],"problem,":[359],"has":[360],"become":[361],"main":[363],"driver":[364],"national":[366],"beekeeping.":[367]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-10-12T09:40:04.860316","created_date":"2026-10-06T00:00:00"}
