{"id":"https://openalex.org/W7220383530","doi":"https://doi.org/10.23857/pc.v11i6.11953","title":"Competencias digitales docentes para la implementaci\u00f3n del Dise\u00f1o Universal para el Aprendizaje (DUA) en entornos virtuales: Una Revisi\u00f3n Bibliom\u00e9trica en Scopus","display_name":"Competencias digitales docentes para la implementaci\u00f3n del Dise\u00f1o Universal para el Aprendizaje (DUA) en entornos virtuales: Una Revisi\u00f3n Bibliom\u00e9trica en Scopus","publication_year":2026,"publication_date":"2026-06-28","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7220383530","doi":"https://doi.org/10.23857/pc.v11i6.11953"},"language":"es","primary_location":{"id":"pmh:oai:ojs.polodelconocimiento.com:article/11953","doi":"https://doi.org/10.23857/pc.v11i6.11953","is_oa":true,"landing_page_url":"https://polodelconocimiento.com/ojs/index.php/es/article/view/11953","pdf_url":"https://polodelconocimiento.com/ojs/index.php/es/article/download/11953/30523","source":{"id":"https://openalex.org/S4210240955","display_name":"Polo del Conocimiento","issn_l":"2550-682X","issn":["2550-682X"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["erih-plus"],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"10.23857/pc.v11i6","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://polodelconocimiento.com/ojs/index.php/es/article/download/11953/30523","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5135839701","display_name":"Estalin Daniel Ram\u00edrez L\u00f3pez","orcid":"https://orcid.org/0009-0004-7799-7969","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0004-7799-7969"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4401727000","display_name":"Ministerio de Educaci\u00f3n del Ecuador","ror":"https://ror.org/01wfdn362","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4401727000"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ram\u00edrez L\u00f3pez, Estalin Daniel","raw_affiliation_strings":["Unidad Educativa Tumbaco, Quito, Ecuador"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Unidad Educativa Tumbaco, Quito, Ecuador","institution_ids":["https://openalex.org/I4401727000"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5157525481","display_name":"Alex Xavier Yanza Yancha","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4401727000","display_name":"Ministerio de Educaci\u00f3n del Ecuador","ror":"https://ror.org/01wfdn362","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4401727000"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Yanza Yancha, Alex Xavier","raw_affiliation_strings":["Unidad Educativa Tumbaco, Quito, Ecuador"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Unidad Educativa Tumbaco, Quito, Ecuador","institution_ids":["https://openalex.org/I4401727000"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5157621283","display_name":"Alex Wladimir Viera Guayasam\u00edn","orcid":"https://orcid.org/0009-0001-3209-3753","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0001-3209-3753"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Viera Guayasam\u00edn, Alex Wladimir","raw_affiliation_strings":["Docente; Instituci\u00f3n Educativa Gonzalo Zaldumbide y Unidad Educativa Paulo VI, Quito, Ecuador"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Docente; Instituci\u00f3n Educativa Gonzalo Zaldumbide y Unidad Educativa Paulo VI, Quito, Ecuador","institution_ids":[]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5157445352","display_name":"Tatiana Nancy Santamar\u00eda Narv\u00e1ez","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Santamar\u00eda Narv\u00e1ez, Tatiana Nancy","raw_affiliation_strings":["Licenciada en Ciencias de la Educaci\u00f3n, Docente de Estudios Sociales con 26 a\u00f1os de experiencia en Gesti\u00f3n Educativa y Formaci\u00f3n Continua"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Licenciada en Ciencias de la Educaci\u00f3n, Docente de Estudios Sociales con 26 a\u00f1os de experiencia en Gesti\u00f3n Educativa y Formaci\u00f3n Continua","institution_ids":[]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12338","display_name":"Digital literacy in education","score":0.8345000147819519,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12338","display_name":"Digital literacy in education","score":0.8345000147819519,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14498","display_name":"Educational Technology in Learning","score":0.0333000011742115,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12395","display_name":"Educational Innovations and Technology","score":0.03319999948143959,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/teacher-digital-competence","display_name":"digital competence of teachers","score":0.9549999833106995},{"id":"https://openalex.org/keywords/universal-design-for-learning","display_name":"Universal Design for Learning","score":0.9940000176429749},{"id":"https://openalex.org/keywords/virtual-learning-environments","display_name":"virtual learning environments","score":0.9300000071525574},{"id":"https://openalex.org/keywords/inclusive-education","display_name":"inclusive education","score":0.9340000152587891},{"id":"https://openalex.org/keywords/accessibility","display_name":"accessibility","score":0.597000002861023},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-diversity","display_name":"student diversity","score":0.6079999804496765},{"id":"https://openalex.org/keywords/instructional-design","display_name":"instructional design","score":0.8320000171661377},{"id":"https://openalex.org/keywords/e-learning","display_name":"online learning","score":0.7099999785423279},{"id":"https://openalex.org/keywords/artificial-intelligence-in-education","display_name":"artificial intelligence in education","score":0.925000011920929},{"id":"https://openalex.org/keywords/higher-education","display_name":"higher education","score":0.671999990940094},{"id":"https://openalex.org/keywords/research-trends","display_name":"research trends","score":0.4860000014305115}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.6729000210762024},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.37540000677108765},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.31459999084472656},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.2703000009059906},{"id":"https://openalex.org/C2985890590","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q244752","display_name":"Digital inclusion","level":3,"score":0.2671000063419342},{"id":"https://openalex.org/C9583187","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7919510","display_name":"Ven","level":2,"score":0.2386000007390976},{"id":"https://openalex.org/C179454799","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q132151","display_name":"Ethnography","level":2,"score":0.21960000693798065},{"id":"https://openalex.org/C83867959","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q371467","display_name":"Scopus","level":3,"score":0.16940000653266907},{"id":"https://openalex.org/C2986081426","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1068473","display_name":"Online course","level":2,"score":0.16300000250339508},{"id":"https://openalex.org/C9652623","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q190109","display_name":"Field (mathematics)","level":2,"score":0.16179999709129333}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"pmh:oai:ojs.polodelconocimiento.com:article/11953","doi":"https://doi.org/10.23857/pc.v11i6.11953","is_oa":true,"landing_page_url":"https://polodelconocimiento.com/ojs/index.php/es/article/view/11953","pdf_url":"https://polodelconocimiento.com/ojs/index.php/es/article/download/11953/30523","source":{"id":"https://openalex.org/S4210240955","display_name":"Polo del Conocimiento","issn_l":"2550-682X","issn":["2550-682X"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["erih-plus"],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"10.23857/pc.v11i6","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"pmh:oai:ojs.polodelconocimiento.com:article/11953","doi":"https://doi.org/10.23857/pc.v11i6.11953","is_oa":true,"landing_page_url":"https://polodelconocimiento.com/ojs/index.php/es/article/view/11953","pdf_url":"https://polodelconocimiento.com/ojs/index.php/es/article/download/11953/30523","source":{"id":"https://openalex.org/S4210240955","display_name":"Polo del Conocimiento","issn_l":"2550-682X","issn":["2550-682X"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["erih-plus"],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"10.23857/pc.v11i6","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.975600004196167,"display_name":"Quality education"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7220383530.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7220383530.grobid-xml"},"referenced_works_count":6,"referenced_works":["https://openalex.org/W2793349030","https://openalex.org/W3179540372","https://openalex.org/W4313484069","https://openalex.org/W4404502611","https://openalex.org/W4410390100","https://openalex.org/W7131625689"],"related_works":["https://openalex.org/W4210859642","https://openalex.org/W3094519724","https://openalex.org/W4385407489","https://openalex.org/W4390691888","https://openalex.org/W7198708828","https://openalex.org/W4403062778","https://openalex.org/W7147747842","https://openalex.org/W4412977352","https://openalex.org/W4319590974","https://openalex.org/W4289551508"],"abstract_inverted_index":{"La":[0,116,125],"transformaci\u00f3n":[1],"digital":[2],"ha":[3,20],"cambiado":[4],"de":[5,10,34,107,132,147,156,167,190,207,245],"manera":[6],"significativa":[7],"las":[8,48],"formas":[9],"ense\u00f1ar,":[11],"aprender":[12],"y":[13,31,52,75,114,123,138,150,172,195,223,252],"evaluar.":[14],"No":[15],"obstante,":[16],"este":[17,46],"proceso":[18],"tambi\u00e9n":[19],"puesto":[21],"en":[22,85,91,102,112,140,180,219,237],"evidencia":[23],"barreras":[24],"relacionadas":[25],"con":[26,144,182,210,248],"la":[27,29,32,68,87,98,145,232],"accesibilidad,":[28],"inclusi\u00f3n":[30],"preparaci\u00f3n":[33],"los":[35],"docentes":[36,51,96,241],"para":[37,56,97],"dise\u00f1ar":[38],"experiencias":[39],"educativas":[40],"adaptables":[41],"a":[42,67,105],"entornos":[43,103,238],"virtuales.":[44],"En":[45],"contexto,":[47],"competencias":[49,94,224],"digitales":[50,95],"el":[53,57],"Dise\u00f1o":[54],"Universal":[55],"Aprendizaje":[58],"(DUA)":[59],"adquieren":[60],"especial":[61],"importancia,":[62],"ya":[63],"que":[64,231],"permiten":[65],"responder":[66],"diversidad":[69],"estudiantil":[70],"mediante":[71],"recursos":[72],"flexibles,":[73],"accesibles":[74],"pedag\u00f3gicamente":[76],"intencionados.":[77],"El":[78],"objetivo":[79],"del":[80,100,186,199,235],"presente":[81],"estudio":[82],"se":[83,202,229],"centra":[84],"analizar":[86],"producci\u00f3n":[88,157],"cient\u00edfica":[89],"indexada":[90],"Scopus":[92],"sobre":[93],"implementaci\u00f3n":[99,233],"DUA":[101,236],"virtuales,":[104],"partir":[106],"una":[108,183,196,204],"revisi\u00f3n":[109],"bibliom\u00e9trica":[110],"procesada":[111],"RStudio":[113],"Bibliometrix.":[115],"investigaci\u00f3n":[117],"sigui\u00f3":[118],"un":[119,178,188],"enfoque":[120],"cuantitativo,":[121],"descriptivo":[122],"documental.":[124],"b\u00fasqueda":[126],"permiti\u00f3":[127],"recuperar":[128],"191":[129],"art\u00edculos":[130],"cient\u00edficos":[131],"acceso":[133],"abierto,":[134],"publicados":[135],"entre":[136],"2020":[137],"2026,":[139],"121":[141],"fuentes":[142],"acad\u00e9micas,":[143],"participaci\u00f3n":[146],"538":[148],"autores":[149],"8268":[151],"referencias.":[152],"Se":[153],"analizaron":[154],"indicadores":[155],"anual,":[158],"autores,":[159],"fuentes,":[160],"pa\u00edses,":[161],"palabras":[162],"clave,":[163],"documentos":[164],"citados,":[165],"redes":[166],"colaboraci\u00f3n,":[168],"coocurrencia,":[169],"mapa":[170],"tem\u00e1tico":[171],"an\u00e1lisis":[173],"factorial.":[174],"Los":[175],"resultados":[176],"muestran":[177],"campo":[179],"crecimiento,":[181],"tasa":[184],"anual":[185],"14,89%,":[187],"promedio":[189],"6,681":[191],"citas":[192],"por":[193],"documento":[194],"coautor\u00eda":[197],"internacional":[198],"11,52%.":[200],"Tambi\u00e9n":[201],"identific\u00f3":[203],"presencia":[205],"importante":[206],"temas":[208],"vinculados":[209],"DUA,":[211],"educaci\u00f3n":[212,214],"inclusiva,":[213],"superior,":[215],"dise\u00f1o":[216],"instruccional,":[217],"aprendizaje":[218],"l\u00ednea,":[220],"inteligencia":[221],"artificial":[222],"digitales.":[225],"Con":[226],"estos":[227],"antecedentes":[228],"concluye":[230],"efectiva":[234],"virtuales":[239],"requiere":[240],"digitalmente":[242],"competentes,":[243],"capaces":[244],"integrar":[246],"tecnolog\u00edas":[247],"sentido":[249],"pedag\u00f3gico,":[250],"inclusivo":[251],"cr\u00edtico.":[253]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-07T11:25:07.637180","created_date":"2026-10-06T00:00:00"}
