{"id":"https://openalex.org/W7220219802","doi":null,"title":"Aplicaci\u00f3n de las tecnolog\u00edas de la informaci\u00f3n y la comunicaci\u00f3n en la educaci\u00f3n m\u00e9dica: una transici\u00f3n hacia un entorno de aprendizaje 4.0","display_name":"Aplicaci\u00f3n de las tecnolog\u00edas de la informaci\u00f3n y la comunicaci\u00f3n en la educaci\u00f3n m\u00e9dica: una transici\u00f3n hacia un entorno de aprendizaje 4.0","publication_year":2026,"publication_date":"2026-01-06","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7220219802"},"language":"es","primary_location":{"id":"pmh:oai:revistas.uh.cu:article/12413","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://revistas.uh.cu/revflacso/article/view/12413","pdf_url":"https://revistas.uh.cu/revflacso/article/download/12413/10751","source":{"id":"https://openalex.org/S4306509871","display_name":"Estudios del Desarrollo Social: Cuba y Am\u00e9rica Latina","issn_l":"2308-0132","issn":["2308-0132"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["anvur-scientific","erih-plus","jufo-1","poland-20","russia-white-list-4","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310314875","host_organization_name":"University of Havana","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310314875"],"host_organization_lineage_names":["University of Havana"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2308-0132","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://revistas.uh.cu/revflacso/article/download/12413/10751","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5153366704","display_name":"Leonor Ricardo Garrido","orcid":"https://orcid.org/0009-0008-1520-0183","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0008-1520-0183"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210099996","display_name":"Universidad San Gregorio de Portoviejo","ror":"https://ror.org/0139vf833","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210099996"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ricardo Garrido, Leonor","raw_affiliation_strings":["Universidad San Gregorio de Portoviejo"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad San Gregorio de Portoviejo","institution_ids":["https://openalex.org/I4210099996"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5033084046","display_name":"Leonardo Vicente Vera Viteri","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-2822-0374","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-2822-0374"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210099996","display_name":"Universidad San Gregorio de Portoviejo","ror":"https://ror.org/0139vf833","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210099996"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Vera Viteri, Leonardo Vicente","raw_affiliation_strings":["Universidad San Gregorio de Portoviejo"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad San Gregorio de Portoviejo","institution_ids":["https://openalex.org/I4210099996"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5101825690","display_name":"Adriana Denisse Garcia Coello","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-7044-1894","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-7044-1894"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210099996","display_name":"Universidad San Gregorio de Portoviejo","ror":"https://ror.org/0139vf833","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210099996"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Garc\u00eda Coello, Adriana Denise","raw_affiliation_strings":["Universidad San Gregorio de Portoviejo"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad San Gregorio de Portoviejo","institution_ids":["https://openalex.org/I4210099996"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5034476885","display_name":"Lisvelt G\u00f3mez Robles","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210141329","display_name":"Universidad Tecnica de Machala","ror":"https://ror.org/036zk8k10","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210141329"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"G\u00f3mez Robles, Lisvelt","raw_affiliation_strings":["Universidad T\u00e9cnica de Machala"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad T\u00e9cnica de Machala","institution_ids":["https://openalex.org/I4210141329"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5156945238","display_name":"Enrique Verdecia Carballo","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I2656126","display_name":"University of Havana","ror":"https://ror.org/04204gr61","country_code":"CU","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I2656126"]}],"countries":["CU"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Verdecia Carballo, Enrique","raw_affiliation_strings":["Facultad Latinoamericana de Ciencias Sociales, Programa Cuba, Universidad de La Habana"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Facultad Latinoamericana de Ciencias Sociales, Programa Cuba, Universidad de La Habana","institution_ids":["https://openalex.org/I2656126"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":2,"institutions_distinct_count":3,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T11238","display_name":"Simulation-Based Education in Healthcare","score":0.611299991607666,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T11238","display_name":"Simulation-Based Education in Healthcare","score":0.611299991607666,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10254","display_name":"Innovations in Medical Education","score":0.2930000126361847,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10916","display_name":"Surgical Simulation and Training","score":0.06620000302791595,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2746","display_name":"Surgery"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/27","display_name":"Medicine"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/4","display_name":"Health Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/information-and-communication-technologies","display_name":"information and communication technologies","score":0.9399999976158142},{"id":"https://openalex.org/keywords/medical-education","display_name":"medical education","score":0.9990000128746033},{"id":"https://openalex.org/keywords/clinical-simulation","display_name":"clinical simulation","score":0.9929999709129333},{"id":"https://openalex.org/keywords/virtual-reality","display_name":"virtual reality","score":0.9580000042915344},{"id":"https://openalex.org/keywords/augmented-reality","display_name":"augmented reality","score":1.0},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-robotics","display_name":"educational robotics","score":0.6179999709129333},{"id":"https://openalex.org/keywords/3d-model","display_name":"3D model","score":0.984000027179718},{"id":"https://openalex.org/keywords/telesimulation","display_name":"telesimulation","score":0.9860000014305115},{"id":"https://openalex.org/keywords/artificial-intelligence-in-education","display_name":"artificial intelligence in education","score":0.8230000138282776},{"id":"https://openalex.org/keywords/competence-acquisition","display_name":"competency acquisition","score":0.9129999876022339},{"id":"https://openalex.org/keywords/clinical-reasoning","display_name":"clinical reasoning","score":0.871999979019165},{"id":"https://openalex.org/keywords/procedural-skills","display_name":"procedural skills","score":0.9879999756813049},{"id":"https://openalex.org/keywords/patient-safety","display_name":"patient safety","score":0.9399999976158142},{"id":"https://openalex.org/keywords/collaborative-learning","display_name":"cooperative learning","score":0.5830000042915344}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C20136886","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q749647","display_name":"Interoperability","level":2,"score":0.5774999856948853},{"id":"https://openalex.org/C2776343822","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5969768","display_name":"ICTS","level":3,"score":0.5220999717712402},{"id":"https://openalex.org/C67363961","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5268834","display_name":"Information and Communications Technology","level":2,"score":0.510200023651123},{"id":"https://openalex.org/C2779974597","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q28448986","display_name":"Clinical Practice","level":2,"score":0.4187999963760376},{"id":"https://openalex.org/C192209626","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q190909","display_name":"Focus (optics)","level":2,"score":0.4185999929904938},{"id":"https://openalex.org/C56739046","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q192060","display_name":"Knowledge management","level":1,"score":0.4092999994754791},{"id":"https://openalex.org/C509550671","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q126945","display_name":"Medical education","level":1,"score":0.4090999960899353},{"id":"https://openalex.org/C138020889","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2349659","display_name":"Collaborative learning","level":2,"score":0.37790000438690186},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.3357999920845032},{"id":"https://openalex.org/C168563851","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1436668","display_name":"Randomized controlled trial","level":2,"score":0.33489999175071716},{"id":"https://openalex.org/C194232998","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1606712","display_name":"Transition (genetics)","level":3,"score":0.3319999873638153},{"id":"https://openalex.org/C56995899","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1126687","display_name":"Focus group","level":2,"score":0.3312000036239624},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.32919999957084656},{"id":"https://openalex.org/C121017731","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11661","display_name":"Information technology","level":2,"score":0.2928999960422516},{"id":"https://openalex.org/C535046627","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q30612","display_name":"Clinical trial","level":2,"score":0.2858000099658966},{"id":"https://openalex.org/C71924100","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11190","display_name":"Medicine","level":0,"score":0.28299999237060547},{"id":"https://openalex.org/C107806365","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q253567","display_name":"Apprenticeship","level":2,"score":0.265500009059906},{"id":"https://openalex.org/C189708586","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1504425","display_name":"Systematic review","level":3,"score":0.2628999948501587}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"pmh:oai:revistas.uh.cu:article/12413","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://revistas.uh.cu/revflacso/article/view/12413","pdf_url":"https://revistas.uh.cu/revflacso/article/download/12413/10751","source":{"id":"https://openalex.org/S4306509871","display_name":"Estudios del Desarrollo Social: Cuba y Am\u00e9rica Latina","issn_l":"2308-0132","issn":["2308-0132"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["anvur-scientific","erih-plus","jufo-1","poland-20","russia-white-list-4","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310314875","host_organization_name":"University of Havana","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310314875"],"host_organization_lineage_names":["University of Havana"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2308-0132","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"pmh:oai:revistas.uh.cu:article/12413","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://revistas.uh.cu/revflacso/article/view/12413","pdf_url":"https://revistas.uh.cu/revflacso/article/download/12413/10751","source":{"id":"https://openalex.org/S4306509871","display_name":"Estudios del Desarrollo Social: Cuba y Am\u00e9rica Latina","issn_l":"2308-0132","issn":["2308-0132"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["anvur-scientific","erih-plus","jufo-1","poland-20","russia-white-list-4","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310314875","host_organization_name":"University of Havana","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310314875"],"host_organization_lineage_names":["University of Havana"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2308-0132","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education","score":0.9235000014305115},{"id":"https://metadata.un.org/sdg/3","display_name":"Good health and well-being","score":0.6240000128746033}],"study_designs":[{"id":"https://openalex.org/study-designs/systematic-review","display_name":"Systematic Review"}],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7220219802.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7220219802.grobid-xml"},"referenced_works_count":6,"referenced_works":["https://openalex.org/W3132673875","https://openalex.org/W3158550992","https://openalex.org/W4210521555","https://openalex.org/W4283384490","https://openalex.org/W4403037123","https://openalex.org/W6948723168"],"related_works":["https://openalex.org/W4414323076","https://openalex.org/W2075338496","https://openalex.org/W2472149378","https://openalex.org/W4394695270","https://openalex.org/W7172119445","https://openalex.org/W7130339857","https://openalex.org/W4410889551","https://openalex.org/W4392790146","https://openalex.org/W7217692715","https://openalex.org/W7220024159"],"abstract_inverted_index":{"This":[0,122],"article":[1],"analyzes":[2],"the":[3,41,110],"application":[4],"of":[5,105],"information":[6],"and":[7,28,35,56,75,83,93,103,118,127],"communication":[8],"technologies":[9],"(ICTs)":[10],"in":[11,70,81],"medical":[12],"education":[13],"as":[14],"a":[15,18,79,113],"transition":[16,111],"towards":[17],"Learning":[19,120],"4.0":[20],"environment.":[21],"A":[22],"literature":[23],"review":[24],"conducted":[25],"between":[26],"2020":[27],"2025":[29],"identified":[30],"twenty-six":[31],"randomized":[32],"controlled":[33],"trials":[34],"other":[36],"relevant":[37,131],"designs,":[38],"evaluated":[39],"using":[40],"GRADE":[42],"methodology.":[43],"The":[44,65],"focus":[45],"is":[46,124],"on":[47,62],"clinical":[48,73,132],"simulation,":[49],"virtual/augmented":[50],"reality,":[51],"robotics,":[52],"3D":[53],"models,":[54],"telesimulation,":[55],"artificial":[57],"intelligence,":[58],"assessing":[59],"their":[60],"impact":[61],"competency":[63],"acquisition.":[64],"results":[66],"show":[67],"significant":[68],"improvements":[69],"execution":[71],"times,":[72],"reasoning,":[74],"procedural":[76],"skills,":[77],"with":[78,129],"reduction":[80],"errors":[82],"greater":[84],"patient":[85],"safety.":[86],"Advantages":[87],"include":[88,97],"repeatable":[89],"training,":[90,100],"high-fidelity":[91],"scenarios,":[92],"collaborative":[94],"learning;":[95],"barriers":[96],"costs,":[98],"faculty":[99],"methodological":[101],"heterogeneity,":[102],"risk":[104],"bias.":[106],"Overall,":[107],"ICTs":[108],"catalyze":[109],"to":[112],"more":[114],"efficient,":[115],"secure,":[116],"personalized,":[117],"interoperable":[119],"4.0.":[121],"learning":[123],"measurable,":[125],"scalable,":[126],"aligned":[128],"robust,":[130],"outcomes.":[133]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-07T11:25:07.637180","created_date":"2026-10-05T00:00:00"}
