{"id":"https://openalex.org/W7220169507","doi":null,"title":"Desafios e perspectivas do processo de inclus\u00e3o educacional em universidades do M\u00e9xico e de Cuba","display_name":"Desafios e perspectivas do processo de inclus\u00e3o educacional em universidades do M\u00e9xico e de Cuba","alternate_titles":[],"publication_year":2025,"publication_date":"2025-09-04","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7220169507"},"language":"es","primary_location":{"id":"pmh:oai:atenas.umcc.cu:article/1251","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://atenas.umcc.cu/index.php/atenas/article/view/1251","pdf_url":"https://atenas.umcc.cu/index.php/atenas/article/download/1251/1447","source":{"id":"https://openalex.org/S4306503680","display_name":"Atenas","issn_l":"1682-2749","issn":["1682-2749"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","poland-20","russia-white-list-4"],"host_organization":"https://openalex.org/I255141171","host_organization_name":"University of Matanzas","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I255141171"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"1682-2749","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7220169507"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://atenas.umcc.cu/index.php/atenas/article/download/1251/1447","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5156946914","display_name":"Gerardo Garza Rosales","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3129699405","display_name":"Universidad Aut\u00f3noma de La Laguna","ror":"https://ror.org/05spgdz37","country_code":"MX","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3129699405"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Garza Rosales, Gerardo","raw_affiliation_strings":[", Centro de Investigaci\u00f3n e Innovaci\u00f3n para el Desarrollo Educativo , Universidad Aut\u00f3noma de la Laguna y Universidad Ju\u00e1rez en Durango , M\u00e9xico","Centro de Investigaci\u00f3n e Innovaci\u00f3n para el Desarrollo Educativo. Durango , M\u00e9xico","Universidad Aut\u00f3noma de la Laguna. Durango , M\u00e9xico"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":", Centro de Investigaci\u00f3n e Innovaci\u00f3n para el Desarrollo Educativo , Universidad Aut\u00f3noma de la Laguna y Universidad Ju\u00e1rez en Durango , M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I3129699405"]},{"raw_affiliation_string":"Centro de Investigaci\u00f3n e Innovaci\u00f3n para el Desarrollo Educativo. Durango , M\u00e9xico","institution_ids":[]},{"raw_affiliation_string":"Universidad Aut\u00f3noma de la Laguna. Durango , M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I3129699405"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5007473573","display_name":"Leyanis Lantigua Estupi\u00f1\u00e1n","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-0845-4504","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-0845-4504"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3129699405","display_name":"Universidad Aut\u00f3noma de La Laguna","ror":"https://ror.org/05spgdz37","country_code":"MX","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3129699405"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Lantigua Estupi\u00f1\u00e1n, Leyanis","raw_affiliation_strings":[", Centro de Investigaci\u00f3n e Innovaci\u00f3n para el Desarrollo Educativo , Universidad Aut\u00f3noma de la Laguna y Universidad Ju\u00e1rez en Durango , M\u00e9xico","Centro de Investigaci\u00f3n e Innovaci\u00f3n para el Desarrollo Educativo. Durango , M\u00e9xico","Universidad Aut\u00f3noma de la Laguna. Durango , M\u00e9xico"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":", Centro de Investigaci\u00f3n e Innovaci\u00f3n para el Desarrollo Educativo , Universidad Aut\u00f3noma de la Laguna y Universidad Ju\u00e1rez en Durango , M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I3129699405"]},{"raw_affiliation_string":"Centro de Investigaci\u00f3n e Innovaci\u00f3n para el Desarrollo Educativo. Durango , M\u00e9xico","institution_ids":[]},{"raw_affiliation_string":"Universidad Aut\u00f3noma de la Laguna. Durango , M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I3129699405"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5157200931","display_name":"Jorge Fernando Vargas Lerma","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I200267027","display_name":"Universidad Ju\u00e1rez del Estado de Durango","ror":"https://ror.org/02w0sqd02","country_code":"MX","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I200267027"]},{"id":"https://openalex.org/I255141171","display_name":"University of Matanzas","ror":"https://ror.org/04hk86037","country_code":"CU","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I255141171"]},{"id":"https://openalex.org/I3129699405","display_name":"Universidad Aut\u00f3noma de La Laguna","ror":"https://ror.org/05spgdz37","country_code":"MX","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3129699405"]}],"countries":["CU","MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Vargas Lerma, Jorge Fernando","raw_affiliation_strings":[", Centro de Investigaci\u00f3n e Innovaci\u00f3n para el Desarrollo Educativo , Universidad Aut\u00f3noma de la Laguna y Universidad Ju\u00e1rez en Durango , M\u00e9xico","Universidad de Matanzas , Cuba","Universidad Ju\u00e1rez del Estado de Durango . M\u00e9xico"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":", Centro de Investigaci\u00f3n e Innovaci\u00f3n para el Desarrollo Educativo , Universidad Aut\u00f3noma de la Laguna y Universidad Ju\u00e1rez en Durango , M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I3129699405"]},{"raw_affiliation_string":"Universidad de Matanzas , Cuba","institution_ids":["https://openalex.org/I255141171"]},{"raw_affiliation_string":"Universidad Ju\u00e1rez del Estado de Durango . M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I200267027"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5156864698","display_name":"Gerardo Haziel Garza Picazo","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I200267027","display_name":"Universidad Ju\u00e1rez del Estado de Durango","ror":"https://ror.org/02w0sqd02","country_code":"MX","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I200267027"]},{"id":"https://openalex.org/I255141171","display_name":"University of Matanzas","ror":"https://ror.org/04hk86037","country_code":"CU","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I255141171"]},{"id":"https://openalex.org/I3129699405","display_name":"Universidad Aut\u00f3noma de La Laguna","ror":"https://ror.org/05spgdz37","country_code":"MX","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3129699405"]}],"countries":["CU","MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Garza Picazo, Gerardo Haziel","raw_affiliation_strings":[", Centro de Investigaci\u00f3n e Innovaci\u00f3n para el Desarrollo Educativo , Universidad Aut\u00f3noma de la Laguna y Universidad Ju\u00e1rez en Durango , M\u00e9xico","Universidad de Matanzas , Cuba","Universidad Ju\u00e1rez del Estado de Durango . M\u00e9xico"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":", Centro de Investigaci\u00f3n e Innovaci\u00f3n para el Desarrollo Educativo , Universidad Aut\u00f3noma de la Laguna y Universidad Ju\u00e1rez en Durango , M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I3129699405"]},{"raw_affiliation_string":"Universidad de Matanzas , Cuba","institution_ids":["https://openalex.org/I255141171"]},{"raw_affiliation_string":"Universidad Ju\u00e1rez del Estado de Durango . M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I200267027"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":2,"institutions_distinct_count":3,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T11514","display_name":"Disability Education and Employment","score":0.8457000255584717,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T11514","display_name":"Disability Education and Employment","score":0.8457000255584717,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12591","display_name":"Inclusive Education and Diversity","score":0.0860000029206276,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11003","display_name":"Disability Rights and Representation","score":0.03720000013709068,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3312","display_name":"Sociology and Political Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/inclusive-education","display_name":"inclusive education","score":0.890999972820282},{"id":"https://openalex.org/keywords/higher-education","display_name":"higher education","score":0.5910000205039978},{"id":"https://openalex.org/keywords/students-with-disabilities","display_name":"students with disabilities","score":0.8169999718666077},{"id":"https://openalex.org/keywords/disability-visibility","display_name":"disability visibility","score":0.531000018119812},{"id":"https://openalex.org/keywords/inclusive-culture","display_name":"inclusive culture","score":0.6079999804496765},{"id":"https://openalex.org/keywords/accessibility-technology","display_name":"accessibility technology","score":0.7839999794960022},{"id":"https://openalex.org/keywords/inter-institutional-collaboration","display_name":"inter-institutional collaboration","score":0.8730000257492065},{"id":"https://openalex.org/keywords/mexico","display_name":"Mexico","score":0.5199999809265137},{"id":"https://openalex.org/keywords/cuba","display_name":"Cuba","score":0.9729999899864197},{"id":"https://openalex.org/keywords/inclusive-education-policy","display_name":"inclusive education policy","score":0.45100000500679016}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C109359841","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q728944","display_name":"Inclusion (mineral)","level":2,"score":0.7623999714851379},{"id":"https://openalex.org/C70587473","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7834111","display_name":"Transformative learning","level":2,"score":0.611299991607666},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.5587999820709229},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.5181999802589417},{"id":"https://openalex.org/C120912362","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q136822","display_name":"Higher education","level":2,"score":0.4885999858379364},{"id":"https://openalex.org/C158886217","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q16799549","display_name":"Latin Americans","level":2,"score":0.460099995136261},{"id":"https://openalex.org/C123403432","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q654068","display_name":"Visibility","level":2,"score":0.4334999918937683},{"id":"https://openalex.org/C98045186","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q205663","display_name":"Process (computing)","level":2,"score":0.4334000051021576},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.4075999855995178},{"id":"https://openalex.org/C2779463800","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5062222","display_name":"Center (category theory)","level":2,"score":0.33730000257492065},{"id":"https://openalex.org/C161191863","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q199655","display_name":"Library science","level":1,"score":0.2971000075340271},{"id":"https://openalex.org/C36727532","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q861399","display_name":"Educational research","level":2,"score":0.2809000015258789}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"pmh:oai:atenas.umcc.cu:article/1251","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://atenas.umcc.cu/index.php/atenas/article/view/1251","pdf_url":"https://atenas.umcc.cu/index.php/atenas/article/download/1251/1447","source":{"id":"https://openalex.org/S4306503680","display_name":"Atenas","issn_l":"1682-2749","issn":["1682-2749"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","poland-20","russia-white-list-4"],"host_organization":"https://openalex.org/I255141171","host_organization_name":"University of Matanzas","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I255141171"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"1682-2749","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"pmh:oai:atenas.umcc.cu:article/1251","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://atenas.umcc.cu/index.php/atenas/article/view/1251","pdf_url":"https://atenas.umcc.cu/index.php/atenas/article/download/1251/1447","source":{"id":"https://openalex.org/S4306503680","display_name":"Atenas","issn_l":"1682-2749","issn":["1682-2749"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","poland-20","russia-white-list-4"],"host_organization":"https://openalex.org/I255141171","host_organization_name":"University of Matanzas","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I255141171"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"1682-2749","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/10","score":1.0,"display_name":"Reduced inequalities"},{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.9235000014305115,"display_name":"Quality education"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7220169507.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7220169507.grobid-xml"},"referenced_works_count":4,"referenced_works":["https://openalex.org/W2999350825","https://openalex.org/W4206080206","https://openalex.org/W4391585317","https://openalex.org/W6911158058"],"related_works":["https://openalex.org/W2524040961","https://openalex.org/W4416551119","https://openalex.org/W7168963739","https://openalex.org/W7047919240","https://openalex.org/W7211991937","https://openalex.org/W3138075663","https://openalex.org/W4226027755","https://openalex.org/W3158641689","https://openalex.org/W3031879738"],"abstract_inverted_index":{"Objective:":[0],"To":[1],"show":[2,131],"the":[3,8,16,20,29,36,45,61,65,68,73,96,103,114,121,127,157,167,185],"progress":[4],"and":[5,24,35,47,79,113,136,156,180],"challenges":[6],"of":[7,18,32,49,67,75,95,105,123,159,169],"educational":[9,97,148],"inclusion":[10,69,98],"process":[11,70],"in":[12,39,51,133],"Latin":[13],"American":[14],"universities:":[15],"University":[17,31,38],"Matanzas,":[19],"Center":[21],"for":[22,26,184],"Research":[23],"Innovation":[25],"Educational":[27],"Development,":[28],"Autonomous":[30],"La":[33],"Laguna,":[34],"Ju\u00e1rez":[37],"Durango,":[40],"Mexico,":[41],"to":[42,44,60,63,111,142,176],"contribute":[43],"recognition":[46],"visibility":[48],"disability":[50],"all":[52],"university":[53,187],"processes.":[54],"Methods:":[55],"The":[56,89,108,129,164],"qualitative-comparative":[57],"method":[58,91],"responded":[59],"need":[62],"interpret":[64],"reality":[66],"based":[71],"on":[72,151],"development":[74],"inclusive":[76],"cultures,":[77],"policies,":[78],"practices,":[80],"considering":[81],"elements":[82],"that":[83],"may":[84],"constitute":[85],"opportunities":[86],"and/or":[87],"barriers.":[88],"historical-logical":[90],"facilitated":[92],"an":[93],"understanding":[94],"process,":[99],"taking":[100],"into":[101,126],"account":[102],"review":[104],"several":[106],"authors.":[107],"survey":[109],"administered":[110],"professors":[112],"interview":[115],"with":[116,118,161,173],"students":[117,160],"disabilities":[119],"confirmed":[120],"importance":[122,168],"delving":[124],"deeper":[125],"topic.":[128],"results":[130],"that,":[132],"both":[134],"Mexico":[135],"Cuba,":[137],"efforts":[138],"are":[139],"being":[140],"made":[141],"implement":[143],"strategies":[144],"aimed":[145],"at":[146],"improving":[147],"inclusion,":[149],"focusing":[150],"technological":[152],"accessibility,":[153],"community":[154],"awareness,":[155],"training":[158],"disabilities.":[162],"Conclusions:":[163],"study":[165],"highlighted":[166],"strengthening":[170],"inter-institutional":[171],"collaboration,":[172],"a":[174],"view":[175],"achieving":[177],"inclusive,":[178],"equitable,":[179],"transformative":[181],"higher":[182],"education":[183],"entire":[186],"community.":[188]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W7220169507","counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-16T12:05:36.265796","created_date":"2026-10-05T00:00:00"}
