{"id":"https://openalex.org/W7220161179","doi":null,"title":"Programa\u00e7\u00e3o visual e estrat\u00e9gias l\u00fadicas, um caminho para o desenvolvimento do pensamento computacional na inf\u00e2ncia","display_name":"Programa\u00e7\u00e3o visual e estrat\u00e9gias l\u00fadicas, um caminho para o desenvolvimento do pensamento computacional na inf\u00e2ncia","publication_year":2026,"publication_date":"2026-05-25","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7220161179"},"language":"es","primary_location":{"id":"pmh:oai:maestroysociedad.uo.edu.cu:article/7707","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://maestroysociedad.uo.edu.cu/index.php/MyS/article/view/7707","pdf_url":"https://maestroysociedad.uo.edu.cu/index.php/MyS/article/download/7707/11715","source":{"id":"https://openalex.org/S4306519023","display_name":"Maestro y sociedad","issn_l":"1815-4867","issn":["1815-4867"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","latindex","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310318777","host_organization_name":"Universidad de Oriente","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310318777"],"host_organization_lineage_names":["Universidad de Oriente"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"1815-4867","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://maestroysociedad.uo.edu.cu/index.php/MyS/article/download/7707/11715","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5157154273","display_name":"Walfrido Camu\u00e9 Ortiz","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I199856841","display_name":"Universidad de Oriente","ror":"https://ror.org/03kqap970","country_code":"CU","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I199856841"]}],"countries":["CU"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Camu\u00e9 Ortiz, Walfrido","raw_affiliation_strings":["Universidad de Oriente, Cuba"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad de Oriente, Cuba","institution_ids":["https://openalex.org/I199856841"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5075211360","display_name":"Oscar Garc\u00eda-Fern\u00e1ndez","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I199856841","display_name":"Universidad de Oriente","ror":"https://ror.org/03kqap970","country_code":"CU","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I199856841"]}],"countries":["CU"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Garc\u00eda Fern\u00e1ndez, Oscar","raw_affiliation_strings":["Universidad de Oriente, Cuba"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad de Oriente, Cuba","institution_ids":["https://openalex.org/I199856841"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5108278565","display_name":"Jos\u00e9 Manuel Izquierdo Pardo","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-1159-5233","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-1159-5233"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I199856841","display_name":"Universidad de Oriente","ror":"https://ror.org/03kqap970","country_code":"CU","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I199856841"]}],"countries":["CU"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Izquierdo Pardo, Jos\u00e9 Manuel","raw_affiliation_strings":["Universidad de Oriente, Cuba"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad de Oriente, Cuba","institution_ids":["https://openalex.org/I199856841"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I199856841"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10533","display_name":"Teaching and Learning Programming","score":1.0,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1706","display_name":"Computer Science Applications"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10533","display_name":"Teaching and Learning Programming","score":1.0,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1706","display_name":"Computer Science Applications"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14335","display_name":"Educational Robotics and Engineering","score":0.0,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10731","display_name":"Educational Games and Gamification","score":0.0,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3204","display_name":"Developmental and Educational Psychology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/32","display_name":"Psychology"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/visual-programming","display_name":"visual programming","score":0.8669999837875366},{"id":"https://openalex.org/keywords/computational-thinking","display_name":"computational thinking","score":0.7749999761581421},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-games","display_name":"game-based learning","score":0.9610000252723694},{"id":"https://openalex.org/keywords/scratch","display_name":"Scratch","score":0.6169999837875366},{"id":"https://openalex.org/keywords/early-programming-education","display_name":"early programming education","score":0.7120000123977661},{"id":"https://openalex.org/keywords/children-aged-9-11","display_name":"children aged 9-11","score":0.8690000176429749},{"id":"https://openalex.org/keywords/teaching-methods","display_name":"teaching methods","score":0.753000020980835},{"id":"https://openalex.org/keywords/collaborative-learning","display_name":"cooperative learning","score":0.9160000085830688}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C2780368719","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5157342","display_name":"Computational thinking","level":2,"score":0.9483000040054321},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.48260000348091125},{"id":"https://openalex.org/C74196892","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7781188","display_name":"Thematic analysis","level":3,"score":0.4551999866962433},{"id":"https://openalex.org/C2781235140","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q275131","display_name":"Scratch","level":2,"score":0.41670000553131104},{"id":"https://openalex.org/C128644962","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q683111","display_name":"Visual programming language","level":2,"score":0.41350001096725464},{"id":"https://openalex.org/C145420912","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q853077","display_name":"Mathematics education","level":1,"score":0.38109999895095825},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.3781000077724457},{"id":"https://openalex.org/C93692415","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1502030","display_name":"Thematic map","level":2,"score":0.3734000027179718},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.33880001306533813},{"id":"https://openalex.org/C199728807","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2578557","display_name":"Equity (law)","level":2,"score":0.32589998841285706},{"id":"https://openalex.org/C53173841","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1897444","display_name":"Action research","level":2,"score":0.32260000705718994},{"id":"https://openalex.org/C18762648","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42213","display_name":"Work (physics)","level":2,"score":0.32190001010894775},{"id":"https://openalex.org/C2993048729","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q220821","display_name":"Visual methods","level":2,"score":0.2992999851703644},{"id":"https://openalex.org/C190248442","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q839486","display_name":"Qualitative research","level":2,"score":0.2962999939918518},{"id":"https://openalex.org/C66024118","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1122506","display_name":"Computational model","level":2,"score":0.2838999927043915},{"id":"https://openalex.org/C87156501","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7268708","display_name":"Qualitative property","level":2,"score":0.2815999984741211},{"id":"https://openalex.org/C194943564","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1129049","display_name":"Participant observation","level":2,"score":0.2685000002384186},{"id":"https://openalex.org/C552651612","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7328862","display_name":"Visual thinking","level":2,"score":0.251800000667572},{"id":"https://openalex.org/C33857546","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80006","display_name":"Computer programming","level":2,"score":0.25029999017715454}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"pmh:oai:maestroysociedad.uo.edu.cu:article/7707","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://maestroysociedad.uo.edu.cu/index.php/MyS/article/view/7707","pdf_url":"https://maestroysociedad.uo.edu.cu/index.php/MyS/article/download/7707/11715","source":{"id":"https://openalex.org/S4306519023","display_name":"Maestro y sociedad","issn_l":"1815-4867","issn":["1815-4867"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","latindex","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310318777","host_organization_name":"Universidad de Oriente","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310318777"],"host_organization_lineage_names":["Universidad de Oriente"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"1815-4867","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"pmh:oai:maestroysociedad.uo.edu.cu:article/7707","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://maestroysociedad.uo.edu.cu/index.php/MyS/article/view/7707","pdf_url":"https://maestroysociedad.uo.edu.cu/index.php/MyS/article/download/7707/11715","source":{"id":"https://openalex.org/S4306519023","display_name":"Maestro y sociedad","issn_l":"1815-4867","issn":["1815-4867"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","latindex","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310318777","host_organization_name":"Universidad de Oriente","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310318777"],"host_organization_lineage_names":["Universidad de Oriente"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"1815-4867","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"sustainable_development_goals":[{"display_name":"Quality education","score":0.9901999831199646,"id":"https://metadata.un.org/sdg/4"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7220161179.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7220161179.grobid-xml"},"referenced_works_count":10,"referenced_works":["https://openalex.org/W1963557108","https://openalex.org/W1979290264","https://openalex.org/W2023718959","https://openalex.org/W2084944215","https://openalex.org/W2100029531","https://openalex.org/W2339183141","https://openalex.org/W3021329496","https://openalex.org/W3162810707","https://openalex.org/W4287024544","https://openalex.org/W4321490132"],"related_works":["https://openalex.org/W6992690371","https://openalex.org/W3007441336","https://openalex.org/W2767568788","https://openalex.org/W4389217384","https://openalex.org/W2806559646","https://openalex.org/W4413356516","https://openalex.org/W4413184405","https://openalex.org/W4392861605","https://openalex.org/W7212140415","https://openalex.org/W3008118546"],"abstract_inverted_index":{"Introduction:":[0],"Teaching":[1],"programming":[2,51,84,151],"at":[3,93],"an":[4,180],"early":[5],"age":[6],"is":[7,196],"a":[8,33,89,117,126,128,132],"priority":[9],"in":[10,57,88,102,166],"the":[11,30,41,94,190],"Third":[12],"Improvement":[13],"of":[14,32,43,96,145,150,157,170],"Cuban":[15,191],"Education,":[16],"which":[17],"requires":[18],"methodologies":[19],"that":[20],"integrate":[21],"computational":[22,55,158],"thinking":[23,56,159],"with":[24,73,81],"playful":[25],"strategies.":[26],"Objective:":[27],"To":[28],"evaluate":[29],"impact":[31],"pedagogical":[34,185],"methodology":[35,178],"based":[36],"on":[37],"game-based":[38],"learning":[39],"and":[40,53,65,78,108,110,131,168,183],"modification":[42],"game":[44],"mechanics":[45],"through":[46,122,138],"visual":[47],"programming,":[48],"to":[49,61],"teach":[50],"fundamentals":[52],"develop":[54],"children":[58,75],"aged":[59],"9":[60],"11":[62],"years.":[63],"Materials":[64],"methods:":[66],"A":[67,142],"qualitative":[68],"case":[69],"study":[70],"was":[71],"implemented":[72],"30":[74],"(15":[76],"girls":[77],"15":[79],"boys)":[80],"no":[82],"prior":[83],"experience,":[85],"who":[86],"participated":[87],"two-week":[90],"intensive":[91],"course":[92],"University":[95],"Oriente,":[97],"Cuba.":[98],"The":[99,176],"intervention,":[100],"structured":[101],"three":[103],"phases":[104],"(guided":[105],"analysis,":[106],"reproduction":[107],"modification,":[109],"free":[111],"creation),":[112],"used":[113],"Scratch":[114],"3.0":[115],"as":[116],"tool.":[118],"Data":[119],"were":[120,136,173],"collected":[121],"unstructured":[123],"participant":[124],"observation,":[125],"checklist,":[127],"digital":[129],"portfolio,":[130],"daily":[133],"log;":[134],"they":[135],"processed":[137],"thematic":[139],"analysis.":[140],"Results:":[141],"high":[143],"level":[144],"sustained":[146],"motivation,":[147],"applied":[148],"understanding":[149],"concepts":[152],"(sequences,":[153],"loops,":[154],"conditionals),":[155],"development":[156],"(decomposition,":[160],"pattern":[161],"recognition,":[162],"abstraction),":[163],"gender":[164],"equity":[165],"performance,":[167],"strengthening":[169],"collaborative":[171],"work":[172],"evidenced.":[174],"Conclusions:":[175],"proposed":[177],"constitutes":[179],"effective,":[181],"replicable,":[182],"recommended":[184],"innovation":[186],"for":[187],"integration":[188],"into":[189],"school":[192],"curriculum,":[193],"provided":[194],"it":[195],"accompanied":[197],"by":[198],"specific":[199],"teacher":[200],"training.":[201]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-07T11:25:07.637180","created_date":"2026-10-05T00:00:00"}
