{"id":"https://openalex.org/W7219976605","doi":null,"title":"Fronteras de delegaci\u00f3n cognitiva con inteligencia artificial generativa en educaci\u00f3n superior: s\u00edntesis sistem\u00e1tica focalizada","display_name":"Fronteras de delegaci\u00f3n cognitiva con inteligencia artificial generativa en educaci\u00f3n superior: s\u00edntesis sistem\u00e1tica focalizada","publication_year":2026,"publication_date":"2026-08-29","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7219976605"},"language":"es","primary_location":{"id":"pmh:oai:revistas.uh.cu:article/12991","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://revistas.uh.cu/revflacso/article/view/12991","pdf_url":"https://revistas.uh.cu/revflacso/article/download/12991/11254","source":{"id":"https://openalex.org/S4306509871","display_name":"Estudios del Desarrollo Social: Cuba y Am\u00e9rica Latina","issn_l":"2308-0132","issn":["2308-0132"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["anvur-scientific","erih-plus","jufo-1","poland-20","russia-white-list-4","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310314875","host_organization_name":"University of Havana","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310314875"],"host_organization_lineage_names":["University of Havana"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2308-0132","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://revistas.uh.cu/revflacso/article/download/12991/11254","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5086992163","display_name":"Rafael Tejeda D\u00edaz","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8098-9661","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-8098-9661"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210133958","display_name":"Universidad T\u00e9cnica de Manab\u00ed","ror":"https://ror.org/02qgahb88","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210133958"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Tejeda D\u00edaz, Rafael","raw_affiliation_strings":["Universidad T\u00e9cnica de Manab\u00ed"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad T\u00e9cnica de Manab\u00ed","institution_ids":["https://openalex.org/I4210133958"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5025017247","display_name":"Antonio Clarencio Guzm\u00e1n Ram\u00edrez","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-8169-2090","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-8169-2090"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210133958","display_name":"Universidad T\u00e9cnica de Manab\u00ed","ror":"https://ror.org/02qgahb88","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210133958"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Guzm\u00e1n Ram\u00edrez, Antonio Clarencio","raw_affiliation_strings":["Universidad T\u00e9cnica de Manab\u00ed"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad T\u00e9cnica de Manab\u00ed","institution_ids":["https://openalex.org/I4210133958"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5115803808","display_name":"Gustavo Daniel Vargas Pr\u00edas","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-0174-4314","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-0174-4314"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I315613935","display_name":"Universidad Cat\u00f3lica de Santiago de Guayaquil","ror":"https://ror.org/030snpp57","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I315613935"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Vargas Prias, Gustavo Daniel","raw_affiliation_strings":["Universidad Cat\u00f3lica de Santiago de Guayaquil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Cat\u00f3lica de Santiago de Guayaquil","institution_ids":["https://openalex.org/I315613935"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5156649680","display_name":"Christian Alfredo Cevallos Arteaga","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210133958","display_name":"Universidad T\u00e9cnica de Manab\u00ed","ror":"https://ror.org/02qgahb88","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210133958"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Cevallos Arteaga, Christian Alfredo","raw_affiliation_strings":["Universidad T\u00e9cnica de Manab\u00ed"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad T\u00e9cnica de Manab\u00ed","institution_ids":["https://openalex.org/I4210133958"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5115453182","display_name":"Ponce-Mart\u00ednez Roberth","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1654-7372","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-1654-7372"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210133958","display_name":"Universidad T\u00e9cnica de Manab\u00ed","ror":"https://ror.org/02qgahb88","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210133958"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ponce Mart\u00ednez, Roberth Israel","raw_affiliation_strings":["Universidad T\u00e9cnica de Manab\u00ed"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad T\u00e9cnica de Manab\u00ed","institution_ids":["https://openalex.org/I4210133958"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5060408621","display_name":"Henry Xavier Ponce Sol\u00f3rzano","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-2029-8601","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-2029-8601"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I2405095","display_name":"University of Guayaquil","ror":"https://ror.org/047kyg834","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I2405095"]},{"id":"https://openalex.org/I4210090927","display_name":"Universidad Estatal de Milagro","ror":"https://ror.org/00gd7ns03","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210090927"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ponce Sol\u00f3rzano, Henry Xavier","raw_affiliation_strings":["Universidad de Guayaquil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad de Guayaquil","institution_ids":["https://openalex.org/I2405095","https://openalex.org/I4210090927"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":4,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T14414","display_name":"Artificial Intelligence in Education","score":0.9984999895095825,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T14414","display_name":"Artificial Intelligence in Education","score":0.9984999895095825,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11636","display_name":"Artificial Intelligence in Healthcare and Education","score":0.0007999999797903001,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2718","display_name":"Health Informatics"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/27","display_name":"Medicine"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/4","display_name":"Health Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11902","display_name":"Intelligent Tutoring Systems and Adaptive Learning","score":9.999999747378752e-05,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/generative-ai","display_name":"generative AI","score":0.9559999704360962},{"id":"https://openalex.org/keywords/cognitive-delegation","display_name":"cognitive delegation","score":0.9419999718666077},{"id":"https://openalex.org/keywords/higher-education","display_name":"higher education","score":0.9409999847412109},{"id":"https://openalex.org/keywords/human-ai-collaboration","display_name":"human-AI collaboration","score":0.7889999747276306},{"id":"https://openalex.org/keywords/cognitive-dependence","display_name":"cognitive dependence","score":0.5199999809265137},{"id":"https://openalex.org/keywords/feedback","display_name":"feedback","score":0.39899998903274536},{"id":"https://openalex.org/keywords/scaffolding","display_name":"scaffolding","score":0.9700000286102295},{"id":"https://openalex.org/keywords/inquiry-based-learning","display_name":"inquiry-based learning","score":0.7250000238418579},{"id":"https://openalex.org/keywords/socratic-dialogue","display_name":"Socratic dialogue","score":0.9399999976158142},{"id":"https://openalex.org/keywords/person-verification","display_name":"human verification","score":0.6809999942779541},{"id":"https://openalex.org/keywords/competency-assessment","display_name":"competency assessment","score":0.5879999995231628}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C169900460","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2200417","display_name":"Cognition","level":2,"score":0.6191999912261963},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.5946999788284302},{"id":"https://openalex.org/C100521375","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2015382","display_name":"Competence (human resources)","level":2,"score":0.5728999972343445},{"id":"https://openalex.org/C39890363","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36108","display_name":"Generative grammar","level":2,"score":0.4607999920845032},{"id":"https://openalex.org/C19768560","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q320727","display_name":"Dependency (UML)","level":2,"score":0.4521999955177307},{"id":"https://openalex.org/C2801541","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q839475","display_name":"Socratic method","level":2,"score":0.4352000057697296},{"id":"https://openalex.org/C86532276","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1184065","display_name":"Delegation","level":2,"score":0.4287000000476837},{"id":"https://openalex.org/C94624232","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3150667","display_name":"Indeterminate","level":2,"score":0.42100000381469727},{"id":"https://openalex.org/C166052673","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q83021","display_name":"Empirical evidence","level":2,"score":0.382999986410141},{"id":"https://openalex.org/C189708586","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1504425","display_name":"Systematic review","level":3,"score":0.3276999890804291},{"id":"https://openalex.org/C14036430","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3736076","display_name":"Function (biology)","level":2,"score":0.32760000228881836},{"id":"https://openalex.org/C77805123","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q161272","display_name":"Social psychology","level":1,"score":0.326200008392334},{"id":"https://openalex.org/C167966045","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5532625","display_name":"Generative model","level":3,"score":0.32330000400543213},{"id":"https://openalex.org/C120936955","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2155640","display_name":"Empirical research","level":2,"score":0.30889999866485596},{"id":"https://openalex.org/C177264268","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1514741","display_name":"Set (abstract data type)","level":2,"score":0.30640000104904175},{"id":"https://openalex.org/C154945302","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11660","display_name":"Artificial intelligence","level":1,"score":0.30630001425743103},{"id":"https://openalex.org/C65414064","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q484105","display_name":"Autonomy","level":2,"score":0.2937999963760376},{"id":"https://openalex.org/C65059942","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q270105","display_name":"Argumentation theory","level":2,"score":0.27950000762939453},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.26809999346733093},{"id":"https://openalex.org/C9114305","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1428317","display_name":"Situational ethics","level":2,"score":0.2619999945163727},{"id":"https://openalex.org/C180747234","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q23373","display_name":"Cognitive psychology","level":1,"score":0.2590000033378601},{"id":"https://openalex.org/C161407221","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q4382939","display_name":"Cognitive model","level":3,"score":0.258899986743927}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"pmh:oai:revistas.uh.cu:article/12991","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://revistas.uh.cu/revflacso/article/view/12991","pdf_url":"https://revistas.uh.cu/revflacso/article/download/12991/11254","source":{"id":"https://openalex.org/S4306509871","display_name":"Estudios del Desarrollo Social: Cuba y Am\u00e9rica Latina","issn_l":"2308-0132","issn":["2308-0132"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["anvur-scientific","erih-plus","jufo-1","poland-20","russia-white-list-4","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310314875","host_organization_name":"University of Havana","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310314875"],"host_organization_lineage_names":["University of Havana"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2308-0132","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"pmh:oai:revistas.uh.cu:article/12991","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://revistas.uh.cu/revflacso/article/view/12991","pdf_url":"https://revistas.uh.cu/revflacso/article/download/12991/11254","source":{"id":"https://openalex.org/S4306509871","display_name":"Estudios del Desarrollo Social: Cuba y Am\u00e9rica Latina","issn_l":"2308-0132","issn":["2308-0132"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["anvur-scientific","erih-plus","jufo-1","poland-20","russia-white-list-4","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310314875","host_organization_name":"University of Havana","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310314875"],"host_organization_lineage_names":["University of Havana"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2308-0132","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"sustainable_development_goals":[{"score":0.9235000014305115,"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education"}],"study_designs":[{"id":"https://openalex.org/study-designs/systematic-review","display_name":"Systematic Review"}],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7219976605.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7219976605.grobid-xml"},"referenced_works_count":27,"referenced_works":["https://openalex.org/W4390099035","https://openalex.org/W4399215511","https://openalex.org/W4401611062","https://openalex.org/W4403024668","https://openalex.org/W4403465563","https://openalex.org/W4404332403","https://openalex.org/W4405175596","https://openalex.org/W4406821436","https://openalex.org/W4413583883","https://openalex.org/W4414123614","https://openalex.org/W4415851709","https://openalex.org/W4417455858","https://openalex.org/W7118084191","https://openalex.org/W7135184766","https://openalex.org/W7151860528","https://openalex.org/W7156300318","https://openalex.org/W7160515994","https://openalex.org/W7161499378","https://openalex.org/W7161955240","https://openalex.org/W7163377079","https://openalex.org/W7167248005","https://openalex.org/W7167638602","https://openalex.org/W7167688959","https://openalex.org/W7167701661","https://openalex.org/W7169783339","https://openalex.org/W7171861918","https://openalex.org/W7202095784"],"related_works":["https://openalex.org/W7204925749","https://openalex.org/W7172378142","https://openalex.org/W7164491544","https://openalex.org/W7167731096","https://openalex.org/W7222944097","https://openalex.org/W7165596956","https://openalex.org/W7214624793","https://openalex.org/W7203577119","https://openalex.org/W7134232003","https://openalex.org/W7169742125"],"abstract_inverted_index":{"Generative":[0],"artificial":[1],"intelligence":[2],"can":[3],"take":[4],"over":[5],"tasks":[6],"that":[7,104,142,149],"function":[8],"as":[9,123],"learning":[10],"activities":[11,148],"and":[12,37,43,70,73,93,114,129,135,155],"evidence":[13,34,159],"of":[14,22,25,50,81,107],"competence":[15],"in":[16,65,98,120],"higher":[17],"education,":[18],"necessitating":[19],"a":[20],"definition":[21],"the":[23,48,76,99,105,108,143],"boundaries":[24],"cognitive":[26,133],"delegation.":[27],"This":[28],"study":[29,140],"aims":[30],"to":[31],"analyze":[32],"empirical":[33],"regarding":[35],"GenAI":[36],"university":[38],"learning,":[39],"identify":[40],"human-AI":[41],"configurations,":[42],"derive":[44],"curricular":[45],"criteria":[46],"using":[47,75],"\"Boundaries":[49],"Cognitive":[51],"Delegation":[52],"for":[53],"Curricular":[54],"Reconfiguration\"":[55],"(FDC-RC)":[56],"framework.":[57],"A":[58],"focused":[59],"systematic":[60],"synthesis":[61],"was":[62],"conducted,":[63],"reported":[64],"accordance":[66],"with":[67,157],"PRISMA":[68],"2020":[69],"PRISMA-S":[71],"guidelines":[72],"assessed":[74],"MMAT":[77],"2018":[78],"tool.":[79],"Out":[80],"1,745":[82],"identified":[83],"records,":[84],"50":[85],"candidates":[86],"were":[87,91,96,110,117],"prioritized;":[88],"41":[89],"reports":[90],"retrieved,":[92],"39":[94],"studies":[95],"included":[97],"synthesis.":[100],"The":[101,139],"results":[102],"indicate":[103],"majority":[106],"records":[109],"published":[111],"between":[112,147],"2025":[113],"2026.":[115],"Benefits":[116],"most":[118],"consistent":[119],"areas":[121],"such":[122],"feedback,":[124],"scaffolding,":[125],"inquiry,":[126],"Socratic":[127],"dialogue,":[128],"human":[130],"verification,":[131],"whereas":[132],"dependency":[134],"substitution":[136],"presented":[137],"risks.":[138],"concludes":[141],"FDC-RC":[144],"framework":[145],"distinguishes":[146],"are":[150],"non-delegable,":[151],"augmentable,":[152],"strategically":[153],"delegable,":[154],"those":[156],"indeterminate":[158],"status,":[160],"although":[161],"prospective":[162],"validation":[163],"is":[164],"required.":[165]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-07T11:25:07.637180","created_date":"2026-10-05T00:00:00"}
