{"id":"https://openalex.org/W7216801425","doi":null,"title":"La ricerca come motore di pratiche didattiche innovative","display_name":"La ricerca come motore di pratiche didattiche innovative","alternate_titles":[],"publication_year":2025,"publication_date":"2025-01-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7216801425"},"language":"it","primary_location":{"id":"pmh:oai:iris.unito.it:2318/2140833","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://hdl.handle.net/2318/2140833","pdf_url":"https://iris.unito.it/bitstream/2318/2140833/1/RRDD9_25-00-Full.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4306400637","display_name":"Institutional Research Information System University of Turin (University of Turin)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I55143463","host_organization_name":"University of Turin","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I55143463"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"other-oa","license_id":"https://openalex.org/licenses/other-oa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7216801425"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"green","oa_url":"https://iris.unito.it/bitstream/2318/2140833/1/RRDD9_25-00-Full.pdf","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5045372685","display_name":"Trinchero Roberto","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I103320735","display_name":"Universit\u00e0 Cattolica del Sacro Cuore","ror":"https://ror.org/03h7r5v07","country_code":"IT","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I103320735"]},{"id":"https://openalex.org/I115752224","display_name":"University of Insubria","ror":"https://ror.org/00s409261","country_code":"IT","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I115752224"]},{"id":"https://openalex.org/I122346577","display_name":"University of Modena and Reggio Emilia","ror":"https://ror.org/02d4c4y02","country_code":"IT","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I122346577"]},{"id":"https://openalex.org/I131729948","display_name":"University of Salerno","ror":"https://ror.org/0192m2k53","country_code":"IT","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I131729948"]},{"id":"https://openalex.org/I167322064","display_name":"Universit\u00e0 degli Studi eCampus","ror":"https://ror.org/006maft66","country_code":"IT","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I167322064"]},{"id":"https://openalex.org/I189158943","display_name":"University of Milan","ror":"https://ror.org/00wjc7c48","country_code":"IT","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I189158943"]},{"id":"https://openalex.org/I45084792","display_name":"University of Florence","ror":"https://ror.org/04jr1s763","country_code":"IT","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I45084792"]},{"id":"https://openalex.org/I9360294","display_name":"University of Bologna","ror":"https://ror.org/01111rn36","country_code":"IT","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I9360294"]}],"countries":["IT"],"is_corresponding":true,"contributor_roles":[],"raw_author_name":"Roberto Trinchero","raw_affiliation_strings":["Universit\u00e0 degli Studi di Milano Michele Marangi , Universit\u00e0 Cattolica del Sacro Cuore Antonio Orecchia , Universit\u00e0 degli Studi dell'Insubria Deborah Paci , Universit\u00e0 degli Studi di Modena e Reggio Emilia Kateryna Pishchikova , Universit\u00e0 eCampus Malwina Popio\u0142ek , Universit\u00e0 Jagellonica di Cracovia Maria Ranieri , Universit\u00e0 degli Studi di Firenze Marcello Ravveduto , Universit\u00e0 degli Studi di Salerno Pier Cesare Rivoltella , Universit\u00e0 di Bologna Roberto Russo , Universit\u00e0 eCampus Maria Grazia Simone , Universit\u00e0 eCampus Paolo Todini , Universit\u00e0 eCampus"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universit\u00e0 degli Studi di Milano Michele Marangi , Universit\u00e0 Cattolica del Sacro Cuore Antonio Orecchia , Universit\u00e0 degli Studi dell'Insubria Deborah Paci , Universit\u00e0 degli Studi di Modena e Reggio Emilia Kateryna Pishchikova , Universit\u00e0 eCampus Malwina Popio\u0142ek , Universit\u00e0 Jagellonica di Cracovia Maria Ranieri , Universit\u00e0 degli Studi di Firenze Marcello Ravveduto , Universit\u00e0 degli Studi di Salerno Pier Cesare Rivoltella , Universit\u00e0 di Bologna Roberto Russo , Universit\u00e0 eCampus Maria Grazia Simone , Universit\u00e0 eCampus Paolo Todini , Universit\u00e0 eCampus","institution_ids":["https://openalex.org/I103320735","https://openalex.org/I115752224","https://openalex.org/I122346577","https://openalex.org/I131729948","https://openalex.org/I167322064","https://openalex.org/I189158943","https://openalex.org/I45084792","https://openalex.org/I9360294"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":8,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5045372685"],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I103320735","https://openalex.org/I115752224","https://openalex.org/I122346577","https://openalex.org/I131729948","https://openalex.org/I167322064","https://openalex.org/I189158943","https://openalex.org/I45084792","https://openalex.org/I9360294"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"reviewed_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T13081","display_name":"Digital Education and Society","score":0.6309000253677368,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T13081","display_name":"Digital Education and Society","score":0.6309000253677368,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12408","display_name":"Digital Transformation of Higher Education","score":0.19750000536441803,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14414","display_name":"Artificial Intelligence in Education","score":0.14180000126361847,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/artificial-intelligence-in-higher-education","display_name":"artificial intelligence in higher education","score":0.8579999804496765},{"id":"https://openalex.org/keywords/generative-ai-in-teaching","display_name":"generative AI in teaching","score":0.8489999771118164},{"id":"https://openalex.org/keywords/digitalization-of-education","display_name":"digitalization of education","score":0.578000009059906},{"id":"https://openalex.org/keywords/ai-literacy","display_name":"AI literacy","score":0.375},{"id":"https://openalex.org/keywords/cognitive-autonomy","display_name":"cognitive autonomy","score":0.4580000042915344},{"id":"https://openalex.org/keywords/personalized-learning","display_name":"personalized learning","score":0.6430000066757202},{"id":"https://openalex.org/keywords/inclusive-education","display_name":"inclusive education","score":0.7689999938011169},{"id":"https://openalex.org/keywords/university-research-centers","display_name":"university research centers","score":0.3700000047683716},{"id":"https://openalex.org/keywords/critical-pedagogy","display_name":"critical pedagogy","score":0.5490000247955322},{"id":"https://openalex.org/keywords/university-industry-collaboration","display_name":"university-industry collaboration","score":0.44600000977516174},{"id":"https://openalex.org/keywords/university-industry-relations","display_name":"university-industry relations","score":0.7770000100135803}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.4226999878883362},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.3386000096797943},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.2533000111579895},{"id":"https://openalex.org/C9652623","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q190109","display_name":"Field (mathematics)","level":2,"score":0.22380000352859497},{"id":"https://openalex.org/C2777855551","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q12310021","display_name":"Subject (documents)","level":2,"score":0.21770000457763672},{"id":"https://openalex.org/C55958113","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q169480","display_name":"Indigenous","level":2,"score":0.20589999854564667},{"id":"https://openalex.org/C73484699","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q161733","display_name":"Criminology","level":1,"score":0.20569999516010284},{"id":"https://openalex.org/C2778137410","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2732820","display_name":"Government (linguistics)","level":2,"score":0.2037999927997589},{"id":"https://openalex.org/C18762648","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42213","display_name":"Work (physics)","level":2,"score":0.2021999955177307},{"id":"https://openalex.org/C190248442","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q839486","display_name":"Qualitative research","level":2,"score":0.18970000743865967}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"pmh:oai:iris.unito.it:2318/2140833","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://hdl.handle.net/2318/2140833","pdf_url":"https://iris.unito.it/bitstream/2318/2140833/1/RRDD9_25-00-Full.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4306400637","display_name":"Institutional Research Information System University of Turin (University of Turin)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I55143463","host_organization_name":"University of Turin","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I55143463"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"other-oa","license_id":"https://openalex.org/licenses/other-oa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"pmh:oai:iris.unito.it:2318/2140833","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://hdl.handle.net/2318/2140833","pdf_url":"https://iris.unito.it/bitstream/2318/2140833/1/RRDD9_25-00-Full.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4306400637","display_name":"Institutional Research Information System University of Turin (University of Turin)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I55143463","host_organization_name":"University of Turin","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I55143463"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"other-oa","license_id":"https://openalex.org/licenses/other-oa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"sustainable_development_goals":[{"score":0.8278999924659729,"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7216801425.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7216801425.grobid-xml"},"referenced_works_count":126,"referenced_works":["https://openalex.org/W393180982","https://openalex.org/W1493117444","https://openalex.org/W1500234137","https://openalex.org/W1508058093","https://openalex.org/W1547822216","https://openalex.org/W1562457037","https://openalex.org/W1897809813","https://openalex.org/W1963965449","https://openalex.org/W1964596829","https://openalex.org/W1970332800","https://openalex.org/W1983624685","https://openalex.org/W1989678128","https://openalex.org/W1993181468","https://openalex.org/W2010178888","https://openalex.org/W2028588795","https://openalex.org/W2051793418","https://openalex.org/W2069165868","https://openalex.org/W2081344121","https://openalex.org/W2090660078","https://openalex.org/W2098546742","https://openalex.org/W2104658465","https://openalex.org/W2118454401","https://openalex.org/W2118824686","https://openalex.org/W2123961488","https://openalex.org/W2130736456","https://openalex.org/W2150112748","https://openalex.org/W2162764535","https://openalex.org/W2163040665","https://openalex.org/W2208593306","https://openalex.org/W2292024393","https://openalex.org/W2398462281","https://openalex.org/W2426641216","https://openalex.org/W2485742646","https://openalex.org/W2500749680","https://openalex.org/W2560140854","https://openalex.org/W2565968700","https://openalex.org/W2588902377","https://openalex.org/W2740149237","https://openalex.org/W2770717476","https://openalex.org/W2784416019","https://openalex.org/W2788963943","https://openalex.org/W2803109758","https://openalex.org/W2808604041","https://openalex.org/W2889797550","https://openalex.org/W2911948762","https://openalex.org/W2913144876","https://openalex.org/W2921792958","https://openalex.org/W2937444804","https://openalex.org/W2950209438","https://openalex.org/W2966021684","https://openalex.org/W2981863007","https://openalex.org/W2981991170","https://openalex.org/W2992640940","https://openalex.org/W3008087766","https://openalex.org/W3017735571","https://openalex.org/W3046530224","https://openalex.org/W3091769278","https://openalex.org/W3094541526","https://openalex.org/W3097929161","https://openalex.org/W3112702808","https://openalex.org/W3121388701","https://openalex.org/W3132904817","https://openalex.org/W3153389987","https://openalex.org/W3160398006","https://openalex.org/W3174530444","https://openalex.org/W3176707157","https://openalex.org/W3197908479","https://openalex.org/W3216977707","https://openalex.org/W4210702550","https://openalex.org/W4234281577","https://openalex.org/W4237356565","https://openalex.org/W4241171199","https://openalex.org/W4250974747","https://openalex.org/W4253935475","https://openalex.org/W4283321961","https://openalex.org/W4283763075","https://openalex.org/W4285037460","https://openalex.org/W4290992098","https://openalex.org/W4304807156","https://openalex.org/W4310022105","https://openalex.org/W4360856932","https://openalex.org/W4366527635","https://openalex.org/W4366783381","https://openalex.org/W4367159404","https://openalex.org/W4377002794","https://openalex.org/W4383216157","https://openalex.org/W4386846085","https://openalex.org/W4387974184","https://openalex.org/W4388023343","https://openalex.org/W4391006361","https://openalex.org/W4391681114","https://openalex.org/W4392028279","https://openalex.org/W4393138877","https://openalex.org/W4395957952","https://openalex.org/W4402357854","https://openalex.org/W4402358740","https://openalex.org/W4403311062","https://openalex.org/W4403637324","https://openalex.org/W4404857974","https://openalex.org/W4405211386","https://openalex.org/W4405318562","https://openalex.org/W4406026056","https://openalex.org/W4407172847","https://openalex.org/W4407194683","https://openalex.org/W4408470746","https://openalex.org/W4409856764","https://openalex.org/W4409967416","https://openalex.org/W4410129808","https://openalex.org/W4411430598","https://openalex.org/W4412569899","https://openalex.org/W4413034913","https://openalex.org/W6923541891","https://openalex.org/W6977281476","https://openalex.org/W6982246930","https://openalex.org/W7002057593","https://openalex.org/W7010820355","https://openalex.org/W7014408574","https://openalex.org/W7020600359","https://openalex.org/W7024188845","https://openalex.org/W7029094848","https://openalex.org/W7034428622","https://openalex.org/W7036029442","https://openalex.org/W7043580510","https://openalex.org/W7055668027","https://openalex.org/W7062002719","https://openalex.org/W7225080899"],"related_works":["https://openalex.org/W7113592181","https://openalex.org/W7153856055","https://openalex.org/W7214786408","https://openalex.org/W7221741551","https://openalex.org/W4412395000","https://openalex.org/W7172328004","https://openalex.org/W7215095304","https://openalex.org/W7152811166","https://openalex.org/W2914662753","https://openalex.org/W7215196199"],"abstract_inverted_index":{"Attraversiamo":[0],"un":[1,70,200,223,295],"tempo":[2],"di":[3,26,35,47,65,87,133,155,177,191,195,199,206,221,268,272,278,306],"grande":[4],"transizione":[5],"sociale,":[6],"culturale":[7],"e":[8,32,77,83,120,124,146,213,231,244,264,271,312],"tecnologica,":[9],"in":[10,42,60,112,275],"cui":[11],"l'universit\u00e0":[12,301],"si":[13],"trova":[14],"a":[15,69,180,203,289],"dover":[16],"ridefinire":[17],"progressivamente":[18],"la":[19],"propria":[20],"funzione":[21],"non":[22,178],"solo":[23],"come":[24,29,63,106,168],"produttrice":[25],"sapere,":[27],"ma":[28,148],"spazio":[30],"critico":[31],"progettuale":[33],"capace":[34,194],"comprendere":[36],"e,":[37],"forse,":[38],"orientare":[39],"le":[40,116,197],"trasformazioni":[41],"atto.La":[43],"nascita":[44],"del":[45,81,98,229],"Centro":[46],"Ricerca":[48],"Educazione":[49],"Didattica":[50],"Digitale":[51],"Innovazione":[52],"Sociale":[53],"(CREDDI)":[54],"presso":[55],"l'Universit\u00e0":[56],"eCampus":[57],"va":[58],"letta":[59],"questa":[61,282],"chiave:":[62],"tentativo":[64],"dare":[66],"forma":[67],"istituzionale":[68],"laboratorio":[71],"permanente":[72],"per":[73,262,293],"riflettere":[74],"sulla":[75,78,250,255],"formazione":[76],"ricerca":[79,123,269],"nell'era":[80],"digitale":[82,108],"dell'intelligenza":[84],"artificiale.I":[85],"contributi":[86],"questo":[88,216],"numero":[89],"della":[90,122,144,159,280,309],"nostra":[91],"rivista":[92],"originano":[93],"proprio":[94,189],"dal":[95],"seminario":[96],"inaugurale":[97],"CREDDI.Questi":[99],"scritti":[100],"offrono":[101],"alcune":[102],"riflessioni":[103],"articolate":[104],"su":[105],"il":[107,188,284],"-e":[109],"l'intelligenza":[110,218],"artificiale":[111,219,257],"particolare":[113],"-stiano":[114],"modificando":[115],"coordinate":[117],"epistemologiche,":[118],"pedagogiche":[119],"politiche":[121],"dell'istruzione":[125],"superiore.Come":[126],"sottolinea":[127],"Davide":[128],"Taibi,":[129],"l'uso":[130],"degli":[131],"strumenti":[132],"IA":[134],"generativa":[135],"nella":[136],"didattica":[137,273],"universitaria":[138],"apre":[139],"prospettive":[140],"sorprendenti":[141],"sul":[142],"piano":[143],"personalizzazione":[145],"dell'inclusivit\u00e0,":[147],"solleva":[149],"anche":[150],"preoccupazioni":[151],"legate":[152],"al":[153,304],"rischio":[154],"compromettere":[156],"l'autonomia":[157],"cognitiva":[158],"persona,":[160],"generando":[161],"dipendenza":[162],"tecnologica":[163],"da":[164,209],"sistemi":[165],"che":[166,211,226,239],"agiscono":[167],"\"stampelle":[169],"mentali\".In":[170],"parallelo,":[171],"Pier":[172],"Cesare":[173],"Rivoltella":[174],"richiama":[175],"l'urgenza":[176],"cedere":[179],"una":[181,276],"logica":[182,277],"esclusivamente":[183],"strumentale.L'universit\u00e0":[184],"-afferma":[185],"-dovrebbe":[186],"difendere":[187],"ruolo":[190,305],"\"presidio":[192],"critico\",":[193],"contrastare":[196],"derive":[198],"apprendimento":[201],"ridotto":[202],"fruizione":[204],"discontinua":[205],"contenuti":[207],"mediati":[208],"algoritmi":[210],"selezionano":[212],"pre-interpretano":[214],"l'informazione.In":[215],"quadro,":[217],"rischia":[220],"diventare":[222,259,294],"nuovo":[224],"\"oracolo\"":[225],"sostituisce":[227],"l'esercizio":[228],"giudizio":[230],"dell'argomentazione.La":[232],"sfida,":[233],"allora,":[234],"\u00e8":[235,287],"costruire":[236],"un'educazione":[237],"all'IA":[238],"sia":[240],"insieme":[241],"tecnica,":[242],"critica":[243],"democratica.Laura":[245],"Fedeli":[246],"propone":[247],"uno":[248,260],"sguardo":[249],"terza":[251],"missione":[252],"accademica:":[253],"l'impatto":[254],"societ\u00e0.L'intelligenza":[256],"pu\u00f2":[258],"strumento":[261],"promuovere":[263],"rendere":[265],"sostenibili":[266],"pratiche":[267],"partecipata":[270],"comunitaria,":[274],"co-costruzione":[279],"conoscenza.In":[281],"visione,":[283],"docente":[285],"universitario":[286],"chiamato":[288],"sviluppare":[290],"nuove":[291],"competenze":[292],"mediatore":[296],"tra":[297],"saperi":[298],"diversi,":[299],"mentre":[300],"potrebbe":[302],"ambire":[303],"attore":[307],"collettivo":[308],"trasformazione":[310],"sociale":[311],"territoriale.":[313]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W7216801425","counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-16T12:05:36.265796","created_date":"2026-10-03T00:00:00"}
