{"id":"https://openalex.org/W7216227652","doi":"https://doi.org/10.29327/2643142.10.16-7","title":"DO FAZER AO SABER A MUTUALIDADE COMO CAMINHO PEDAG\u00d3GICO INSPIRADO NOS TERREIROS AFRO-BRASILEIROS.","display_name":"DO FAZER AO SABER A MUTUALIDADE COMO CAMINHO PEDAG\u00d3GICO INSPIRADO NOS TERREIROS AFRO-BRASILEIROS.","publication_year":2026,"publication_date":"2026-01-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7216227652","doi":"https://doi.org/10.29327/2643142.10.16-7"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.29327/2643142.10.16-7","doi":"https://doi.org/10.29327/2643142.10.16-7","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.29327/2643142.10.16-7","pdf_url":"https://periodicos.ufrrj.br/index.php/repecult/article/download/1672/1278/5669","source":{"id":"https://openalex.org/S4210206381","display_name":"REPECULT - Revista Ensaios e Pesquisas em Educa\u00e7\u00e3o e Cultura","issn_l":"2526-2742","issn":["2526-2742"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"REPECULT - Revista Ensaios e Pesquisas em Educa\u00e7\u00e3o e Cultura","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"hybrid","oa_url":"https://periodicos.ufrrj.br/index.php/repecult/article/download/1672/1278/5669","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5155142411","display_name":"Marcos Vinicius Sousa de Paiva","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Marcos Vinicius Sousa de Paiva","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5082283693","display_name":"Maria Alice Rezende Gon\u00e7alves","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-6120-554X","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-6120-554X"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I40034438","display_name":"Universidade do Estado do Rio de Janeiro","ror":"https://ror.org/0198v2949","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I40034438"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Maria Alice Rezende Gon\u00e7alves","raw_affiliation_strings":["Departamento de Ci\u00eancias Sociais e Educa\u00e7\u00e3o da Faculdade de Educa\u00e7\u00e3o da UERJ ;","coordenadora do N\u00facleo de Estudos Afro- brasileiros da UERJ"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Departamento de Ci\u00eancias Sociais e Educa\u00e7\u00e3o da Faculdade de Educa\u00e7\u00e3o da UERJ ;","institution_ids":["https://openalex.org/I40034438"]},{"raw_affiliation_string":"coordenadora do N\u00facleo de Estudos Afro- brasileiros da UERJ","institution_ids":["https://openalex.org/I40034438"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"10","issue":"16","first_page":"103","last_page":"126"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12109","display_name":"Race, Identity, and Education in Brazil","score":0.9907000064849854,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3312","display_name":"Sociology and Political Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12109","display_name":"Race, Identity, and Education in Brazil","score":0.9907000064849854,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3312","display_name":"Sociology and Political Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13737","display_name":"Critical and Liberation Pedagogy","score":0.002199999988079071,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10457","display_name":"Education Pedagogy and Practices","score":0.0020000000949949026,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/mutuality","display_name":"mutuality","score":0.6489999890327454},{"id":"https://openalex.org/keywords/non-formal-education","display_name":"non-formal education","score":0.8510000109672546},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-workshops","display_name":"educational workshops","score":0.6809999942779541},{"id":"https://openalex.org/keywords/early-childhood-education","display_name":"early childhood education","score":0.5090000033378601},{"id":"https://openalex.org/keywords/capoeira","display_name":"capoeira","score":0.7170000076293945},{"id":"https://openalex.org/keywords/afro-brazilian-religions","display_name":"Afro-Brazilian religions","score":0.6919999718666077},{"id":"https://openalex.org/keywords/circularity","display_name":"circularity","score":0.7279999852180481},{"id":"https://openalex.org/keywords/orality","display_name":"orality","score":0.9729999899864197},{"id":"https://openalex.org/keywords/embodiment","display_name":"embodiment","score":0.8920000195503235},{"id":"https://openalex.org/keywords/cooperativism","display_name":"cooperativism","score":0.7580000162124634},{"id":"https://openalex.org/keywords/knowledge-production","display_name":"knowledge production","score":0.453000009059906},{"id":"https://openalex.org/keywords/teaching-learning-process","display_name":"teaching-learning process","score":0.44999998807907104},{"id":"https://openalex.org/keywords/sao-joao-de-meriti","display_name":"S\u00e3o Jo\u00e3o de Meriti","score":0.8479999899864197}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C12713177","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1900281","display_name":"Perspective (graphical)","level":2,"score":0.4097999930381775},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.4016000032424927},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.35929998755455017},{"id":"https://openalex.org/C116834253","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2039217","display_name":"Identification (biology)","level":2,"score":0.3012999892234802},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.30000001192092896},{"id":"https://openalex.org/C2777855551","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q12310021","display_name":"Subject (documents)","level":2,"score":0.2971000075340271},{"id":"https://openalex.org/C90559484","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q778379","display_name":"Expression (computer science)","level":2,"score":0.28929999470710754},{"id":"https://openalex.org/C2780791683","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q846785","display_name":"Action (physics)","level":2,"score":0.2890999913215637},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.28529998660087585},{"id":"https://openalex.org/C2778137410","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2732820","display_name":"Government (linguistics)","level":2,"score":0.2849000096321106},{"id":"https://openalex.org/C48103436","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q599031","display_name":"State (computer science)","level":2,"score":0.2847000062465668},{"id":"https://openalex.org/C163258240","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q25342","display_name":"Power (physics)","level":2,"score":0.2793999910354614},{"id":"https://openalex.org/C111472728","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9471","display_name":"Epistemology","level":1,"score":0.2741999924182892},{"id":"https://openalex.org/C2778355321","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q17079427","display_name":"Identity (music)","level":2,"score":0.2711000144481659},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.2669999897480011},{"id":"https://openalex.org/C2780665704","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q959298","display_name":"Intervention (counseling)","level":2,"score":0.26460000872612},{"id":"https://openalex.org/C98184364","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1780131","display_name":"Argument (complex analysis)","level":2,"score":0.2590999901294708},{"id":"https://openalex.org/C136197465","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1729295","display_name":"Variety (cybernetics)","level":2,"score":0.25209999084472656},{"id":"https://openalex.org/C108170787","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3951828","display_name":"Agency (philosophy)","level":2,"score":0.25049999356269836}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.29327/2643142.10.16-7","doi":"https://doi.org/10.29327/2643142.10.16-7","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.29327/2643142.10.16-7","pdf_url":"https://periodicos.ufrrj.br/index.php/repecult/article/download/1672/1278/5669","source":{"id":"https://openalex.org/S4210206381","display_name":"REPECULT - Revista Ensaios e Pesquisas em Educa\u00e7\u00e3o e Cultura","issn_l":"2526-2742","issn":["2526-2742"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"REPECULT - Revista Ensaios e Pesquisas em Educa\u00e7\u00e3o e Cultura","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.29327/2643142.10.16-7","doi":"https://doi.org/10.29327/2643142.10.16-7","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.29327/2643142.10.16-7","pdf_url":"https://periodicos.ufrrj.br/index.php/repecult/article/download/1672/1278/5669","source":{"id":"https://openalex.org/S4210206381","display_name":"REPECULT - Revista Ensaios e Pesquisas em Educa\u00e7\u00e3o e Cultura","issn_l":"2526-2742","issn":["2526-2742"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"REPECULT - Revista Ensaios e Pesquisas em Educa\u00e7\u00e3o e Cultura","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.9901999831199646,"display_name":"Quality education"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7216227652.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7216227652.grobid-xml"},"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W7046465667","https://openalex.org/W4383066590","https://openalex.org/W7119280677","https://openalex.org/W1979109339","https://openalex.org/W7120638520","https://openalex.org/W4386711189","https://openalex.org/W2978144296","https://openalex.org/W3110037382","https://openalex.org/W4402817809","https://openalex.org/W2111345449"],"abstract_inverted_index":{"RESUMO":[0],"Este":[1],"artigo":[2],"tem":[3],"como":[4,43,50,244,249],"objetivo":[5],"analisar":[6],"uma":[7,93,250],"experi\u00eancia":[8,176,202,267],"pedag\u00f3gica":[9],"constru\u00edda":[10],"a":[11,114,182,254],"partir":[12,115],"da":[13,25,75,116,173,175,184,265],"pesquisa":[14],"realizada":[15],"para":[16],"o":[17,37,257,275,278,280],"Trabalho":[18],"de":[19,21,23,31,45,52,56,68,70,73,82,92,103,112,139,141,145,154,164,286],"Conclus\u00e3o":[20],"Curso":[22],"Pedagogia":[24],"Universidade":[26],"do":[27,29,100,156,259],"Estado":[28],"Rio":[30,111],"Janeiro:":[32],"Do":[33],"fazer":[34,64,276],"ao":[35,223],"saber:":[36],"terreiro":[38,72,224],"Zoogodo":[39],"Bogum":[40],"Bej\u00ed":[41],"Hund\u00f3":[42],"espa\u00e7o":[44],"educa\u00e7\u00e3o":[46,305],"n\u00e3o":[47,242,282,306],"formal.":[48],"Tomamos,":[49],"ponto":[51],"partida,":[53],"os":[54,205],"modos":[55],"ensinar":[57],"e":[58,65,135,160,169,177,198,225,256,277,294],"aprender":[59,168],"produzidos":[60,180,297],"na":[61,66,84,90,158,252,292],"conviv\u00eancia,":[62],"no":[63,110,290],"circula\u00e7\u00e3o":[67],"saberes":[69],"um":[71,104],"candombl\u00e9":[74],"na\u00e7\u00e3o":[76],"Jej\u00ea,":[77],"localizado":[78,107],"em":[79,108,187],"S\u00e3o":[80],"Jo\u00e3o":[81],"Meriti,":[83],"Baixada":[85],"Fluminense.":[86],"A":[87,201,237],"investiga\u00e7\u00e3o":[88],"desdobra-se":[89],"realiza\u00e7\u00e3o":[91],"oficina":[94],"com":[95,189],"crian\u00e7as":[96,209],"dos":[97,178],"anos":[98],"iniciais":[99],"Ensino":[101],"Fundamental":[102],"col\u00e9gio":[105],"privado":[106],"Botafogo,":[109],"Janeiro,":[113],"pergunta":[117],"\u201cO":[118],"que":[119,146,204,212,230],"aprendemos":[120],"quando":[121],"fazemos":[122],"algo":[123],"juntos?\u201d":[124],"sendo":[125],"atravessada":[126],"pelos":[127],"valores":[128,302],"civilizat\u00f3rios":[129,303],"afro-brasileiros,":[130],"sobretudo":[131],"circularidade,":[132],"oralidade,":[133],"corporeidade":[134],"cooperatividade.":[136],"O":[137,269],"trabalho":[138],"conclus\u00e3o":[140],"curso":[142],"buscou":[143],"compreender":[144],"maneira":[147,287],"esses":[148],"princ\u00edpios":[149],"podem":[150,261],"tensionar":[151],"formas":[152],"lineares":[153],"produ\u00e7\u00e3o":[155],"conhecimento":[157,281],"escola":[159],"produzir":[161],"outras":[162],"possibilidades":[163],"rela\u00e7\u00e3o":[165,251],"entre":[166,246,274],"ensinar,":[167],"fazer.":[170],"Metodologicamente,":[171],"parte":[172],"an\u00e1lise":[174],"registros":[179],"durante":[181],"aplica\u00e7\u00e3o":[183],"oficina,":[185],"colocando-os":[186],"di\u00e1logo":[188],"Trindade":[190],"(2005),":[191],"Freire":[192],"(1996),":[193],"Sodr\u00e9":[194],"(2019),":[195],"Martins":[196],"(2021)":[197],"Santos":[199],"(2023).":[200],"evidenciou":[203],"conhecimentos":[206],"mobilizados":[207],"pelas":[208],"ultrapassaram":[210],"aquilo":[211],"havia":[213],"sido":[214],"previamente":[215,235],"planejado,":[216],"fazendo":[217],"emergir":[218],"repert\u00f3rios":[219],"relacionados":[220],"\u00e0":[221],"capoeira,":[222],"\u00e0s":[226],"religi\u00f5es":[227],"afro-brasileiras":[228],"sem":[229],"essas":[231],"associa\u00e7\u00f5es":[232],"lhes":[233],"fossem":[234],"oferecidas.":[236],"mutualidade":[238],"\u00e9,":[239],"assim,":[240],"compreendida":[241],"apenas":[243],"troca":[245],"sujeitos,":[247],"mas":[248,289],"qual":[253],"presen\u00e7a":[255],"saber":[258],"outro":[260],"interferir":[262],"nos":[263,295],"caminhos":[264],"pr\u00f3pria":[266],"educativa.":[268],"percurso":[270],"permite":[271],"pensar":[272],"que:":[273],"saber,":[279],"se":[283],"constitui":[284],"necessariamente":[285],"linear,":[288],"encontro,":[291],"diferen\u00e7a":[293],"movimentos":[296],"pela":[298],"rela\u00e7\u00e3o.":[299],"Palavras-chave:":[300],"mutualidade;":[301],"afro-brasileiros;":[304],"formal;":[307],"terreiro;":[308],"pr\u00e1ticas":[309],"pedag\u00f3gicas.":[310]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-05T12:25:35.769452","created_date":"2026-10-03T00:00:00"}
