{"id":"https://openalex.org/W7215633643","doi":null,"title":"\u00c8\u1e62\u00d9 COMO TECNOLOGIA ANCESTRAL DE CUIDADO: LUTA ANTI-COLONIAL E O RECONHECIMENTO DE SABERES NO SISTEMA \u00daNICO DE SA\u00daDE","display_name":"\u00c8\u1e62\u00d9 COMO TECNOLOGIA ANCESTRAL DE CUIDADO: LUTA ANTI-COLONIAL E O RECONHECIMENTO DE SABERES NO SISTEMA \u00daNICO DE SA\u00daDE","publication_year":2026,"publication_date":"2026-04-23","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7215633643"},"language":"pt","primary_location":{"id":"pmh:oai:revistas.uneb.br:article/28430","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://revistas.uneb.br/saudecoletiva/article/view/28430","pdf_url":"https://revistas.uneb.br/saudecoletiva/article/download/28430/17670","source":{"id":"https://openalex.org/S7407066673","display_name":"Pr\u00e1ticas e Cuidado: Revista de Sa\u00fade Coletiva","issn_l":"2675-7591","issn":["2675-7591"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312187","host_organization_name":"Bahia State University","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312187"],"host_organization_lineage_names":["Bahia State University"],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2675-7591","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://revistas.uneb.br/saudecoletiva/article/download/28430/17670","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5025512122","display_name":"Diego Santiago Montandon","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1999-3941","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-1999-3941"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210165725","display_name":"Servi\u00e7o Nacional de Aprendizagem Comercial","ror":"https://ror.org/05te7m660","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210165725"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Montandon, Diego Santiago","raw_affiliation_strings":["Respons\u00e1vel T\u00e9cnico de Enfermagem no Servi\u00e7o Nacional de Aprendizagem Comercial - Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Respons\u00e1vel T\u00e9cnico de Enfermagem no Servi\u00e7o Nacional de Aprendizagem Comercial - Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I4210165725"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5154186426","display_name":"Bruna Maria Crispim Teixeira Santiago","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I17974374","display_name":"Universidade de S\u00e3o Paulo","ror":"https://ror.org/036rp1748","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I17974374"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Santiago, Bruna Maria Crispim Teixeira","raw_affiliation_strings":["Doutoranda em Antropologia da Sa\u00fade pela Universidade de S\u00e3o Paulo - Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Doutoranda em Antropologia da Sa\u00fade pela Universidade de S\u00e3o Paulo - Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I17974374"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5153790383","display_name":"Ederson Kelvyn Machado","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I180669731","display_name":"Universidade Cat\u00f3lica de Santos","ror":"https://ror.org/00vcyhn10","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I180669731"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Machado , Ederson Kelvyn","raw_affiliation_strings":["Universidade Cat\u00f3lica de Santos - Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Cat\u00f3lica de Santos - Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I180669731"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5139749768","display_name":"Edemilson Antunes de Campos","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Campos, Edemilson Antunes de","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":3,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":false,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12109","display_name":"Race, Identity, and Education in Brazil","score":0.9312000274658203,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3312","display_name":"Sociology and Political Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12109","display_name":"Race, Identity, and Education in Brazil","score":0.9312000274658203,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3312","display_name":"Sociology and Political Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10348","display_name":"Indigenous Health, Education, and Rights","score":0.04179999977350235,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3306","display_name":"Health"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14123","display_name":"Decolonial Thought and Epistemologies","score":0.0031999999191612005,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3314","display_name":"Anthropology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/esu","display_name":"Esu","score":0.9819999933242798},{"id":"https://openalex.org/keywords/candomble","display_name":"Candombl\u00e9","score":0.8450000286102295},{"id":"https://openalex.org/keywords/yoruba-cosmology","display_name":"Yoruba cosmology","score":0.7789999842643738},{"id":"https://openalex.org/keywords/anticolonial-resistance","display_name":"anti-colonial resistance","score":0.8199999928474426},{"id":"https://openalex.org/keywords/ancestral-knowledge","display_name":"ancestral knowledge","score":0.7179999947547913},{"id":"https://openalex.org/keywords/traditional-knowledge","display_name":"traditional knowledge","score":0.3540000021457672},{"id":"https://openalex.org/keywords/epistemic-racism","display_name":"epistemic racism","score":0.7919999957084656},{"id":"https://openalex.org/keywords/quilombola-communities","display_name":"quilombola communities","score":0.9100000262260437},{"id":"https://openalex.org/keywords/black-body","display_name":"Black body","score":0.5149999856948853},{"id":"https://openalex.org/keywords/eugenics","display_name":"eugenics","score":0.7590000033378601},{"id":"https://openalex.org/keywords/right-to-health","display_name":"right to health","score":0.8149999976158142},{"id":"https://openalex.org/keywords/systemic-racism","display_name":"systemic racism","score":0.6769999861717224},{"id":"https://openalex.org/keywords/afro-brazilian-religions","display_name":"Afro-Brazilian religions","score":0.6100000143051147}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C32423185","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3495037","display_name":"Dehumanization","level":2,"score":0.5849999785423279},{"id":"https://openalex.org/C57473165","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7315604","display_name":"Resistance (ecology)","level":2,"score":0.5297999978065491},{"id":"https://openalex.org/C165743212","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q104555","display_name":"Ruler","level":2,"score":0.5170000195503235},{"id":"https://openalex.org/C138816342","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q189603","display_name":"Public health","level":2,"score":0.49889999628067017},{"id":"https://openalex.org/C2777840570","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1187312","display_name":"Yesterday","level":2,"score":0.49779999256134033},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.48500001430511475},{"id":"https://openalex.org/C94625758","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7163","display_name":"Politics","level":2,"score":0.4634999930858612},{"id":"https://openalex.org/C160735492","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q31207","display_name":"Health care","level":2,"score":0.39649999141693115},{"id":"https://openalex.org/C207267971","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q120208","display_name":"Emerging technologies","level":2,"score":0.38119998574256897},{"id":"https://openalex.org/C9652623","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q190109","display_name":"Field (mathematics)","level":2,"score":0.3682999908924103},{"id":"https://openalex.org/C2986913963","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q843894","display_name":"Critical reflection","level":2,"score":0.34060001373291016},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.31529998779296875},{"id":"https://openalex.org/C95124753","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q875686","display_name":"Environmental ethics","level":1,"score":0.31189998984336853},{"id":"https://openalex.org/C29595303","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q165650","display_name":"Media studies","level":1,"score":0.30570000410079956},{"id":"https://openalex.org/C107038049","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q35986","display_name":"Aesthetics","level":1,"score":0.3027999997138977},{"id":"https://openalex.org/C111472728","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9471","display_name":"Epistemology","level":1,"score":0.2946000099182129},{"id":"https://openalex.org/C39549134","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q133080","display_name":"Public relations","level":1,"score":0.2831000089645386},{"id":"https://openalex.org/C18762648","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42213","display_name":"Work (physics)","level":2,"score":0.2721000015735626},{"id":"https://openalex.org/C65682993","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1056451","display_name":"Reflection (computer programming)","level":2,"score":0.2615000009536743},{"id":"https://openalex.org/C23189370","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q180774","display_name":"Dystopia","level":2,"score":0.25519999861717224}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"pmh:oai:revistas.uneb.br:article/28430","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://revistas.uneb.br/saudecoletiva/article/view/28430","pdf_url":"https://revistas.uneb.br/saudecoletiva/article/download/28430/17670","source":{"id":"https://openalex.org/S7407066673","display_name":"Pr\u00e1ticas e Cuidado: Revista de Sa\u00fade Coletiva","issn_l":"2675-7591","issn":["2675-7591"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312187","host_organization_name":"Bahia State University","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312187"],"host_organization_lineage_names":["Bahia State University"],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2675-7591","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"pmh:oai:revistas.uneb.br:article/28430","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://revistas.uneb.br/saudecoletiva/article/view/28430","pdf_url":"https://revistas.uneb.br/saudecoletiva/article/download/28430/17670","source":{"id":"https://openalex.org/S7407066673","display_name":"Pr\u00e1ticas e Cuidado: Revista de Sa\u00fade Coletiva","issn_l":"2675-7591","issn":["2675-7591"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312187","host_organization_name":"Bahia State University","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312187"],"host_organization_lineage_names":["Bahia State University"],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2675-7591","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"sustainable_development_goals":[{"score":0.8048999905586243,"id":"https://metadata.un.org/sdg/3","display_name":"Good health and well-being"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":false},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7215633643.pdf"},"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W4412629407","https://openalex.org/W4413316277","https://openalex.org/W7084211493","https://openalex.org/W7214863954","https://openalex.org/W7120836175","https://openalex.org/W7001870603","https://openalex.org/W7008464097","https://openalex.org/W7162302659","https://openalex.org/W3113033481","https://openalex.org/W7214365370"],"abstract_inverted_index":{"Introduction:":[0],"This":[1,226],"paper":[2],"analyzes":[3],"\u00c8\u1e63\u00f9":[4,24,55,240,303],"as":[5,15,84,111,121,216,244,304],"an":[6,112],"ancestral":[7,113,318],"soft":[8,114,188],"technology":[9,115,257,279,306],"of":[10,18,60,65,70,81,116,124,130,194,198,247,263,282,302,307],"communication":[11,117],"and":[12,38,47,53,63,79,118,141,165,175,181,209,213,249,261,284,326],"care,":[13,119],"functioning":[14],"a":[16,26,91,95,105,122,160,228,245,305,311],"device":[17,123],"anti-colonial":[19,125,158],"resistance":[20,126],"in":[21,30,127,156],"public":[22,131,233],"health.":[23,132],"is":[25,56,72,77,154,227,253,297],"central":[27],"Orix\u00e1,":[28],"worshiped":[29],"all":[31],"Candombl\u00e9":[32,214],"traditions,":[33],"representing":[34],"the":[35,44,57,61,68,87,128,157,192,199,206,219,259,267,288,300],"\u201cminor":[36],"sphere\u201d":[37],"universal":[39],"fertility.":[40],"Liturgically":[41],"represented":[42],"by":[43,86,145],"Yang\u00ed":[45],"stone":[46,96],"phallic":[48],"forms":[49],"that":[50,148,231,255,270,299,323],"symbolize":[51],"procreation":[52],"movement,":[54],"first":[58],"son":[59],"universe":[62],"ruler":[64],"crossroads,":[66],"where":[67],"meeting":[69],"paths":[71],"his":[73],"throne.":[74],"His":[75],"nature":[76],"strategic":[78],"capable":[80],"impossible":[82],"achievements,":[83],"evoked":[85],"saying:":[88],"\u201c\u00c8\u1e63\u00f9":[89],"killed":[90],"bird":[92],"yesterday":[93],"with":[94,235],"he":[97],"only":[98],"threw":[99],"today\u201d;":[100],"therefore,":[101],"this":[102,136,278],"work":[103],"proposes":[104],"theoretical-conceptual":[106],"reflection":[107],"on":[108,172,239],"\u00c8\u1e63\u00f9,":[109],"understood":[110],"operating":[120],"field":[129],"Objective:":[133],"Investigate":[134],"how":[135],"technological":[137],"matrix":[138],"promotes":[139],"healthcare":[140,189,234,312],"prevents":[142],"health":[143,291],"issues":[144],"valuing":[146],"knowledge":[147,208,319],"resists":[149],"colonialism.":[150],"Methodology:":[151],"The":[152,184],"discussion":[153],"grounded":[155],"struggle,":[159],"historical":[161],"movement":[162],"for":[163,310],"political":[164,321],"territorial":[166],"liberation":[167],"against":[168,266],"imperialist":[169],"domination,":[170],"drawing":[171],"Frantz":[173],"Fanon":[174],"Aim\u00e9":[176],"C\u00e9saire":[177],"to":[178,191,218,290,315],"denounce":[179],"dehumanization":[180],"epistemic":[182],"racism.":[183,329],"theoretical":[185],"framework":[186],"links":[187],"technologies":[190],"guidelines":[193],"Resolution":[195],"No.":[196],"715/2023":[197],"Brazilian":[200,220],"National":[201],"Health":[202,223],"Council,":[203],"which":[204],"validates":[205],"traditional":[207],"medicines":[210],"from":[211],"Quilombola":[212],"communities":[215],"essential":[217],"Unified":[221],"Public":[222],"System":[224],"(SUS).":[225],"reflective":[229],"essay":[230],"intersects":[232],"Yor\u00f9b\u00e1":[236],"cosmoperception,":[237],"focusing":[238],"Bar\u00e0":[241],"(the":[242],"body)":[243],"repository":[246],"memory":[248],"autonomy.":[250],"Result:":[251],"It":[252,296],"argued":[254],"\u00c8\u1e63\u00f9\u2019s":[256],"mediates":[258],"flow":[260],"production":[262],"meaning,":[264],"fighting":[265],"eugenics-based":[268],"logic":[269],"has":[271],"excluded":[272],"Black":[273],"bodies.":[274],"By":[275],"\u201copening":[276],"paths,\u201d":[277],"activates":[280],"mechanisms":[281],"acceptance":[283],"comprehensive":[285],"protection,":[286],"guaranteeing":[287],"right":[289],"through":[292],"non-hegemonic":[293],"approaches.":[294],"Conclusion:":[295],"concluded":[298],"recognition":[301],"care":[308],"allows":[309],"practice":[313],"committed":[314],"anti-colonialism,":[316],"transforming":[317],"into":[320],"actions":[322],"promote":[324],"life":[325],"tackle":[327],"systemic":[328]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-10-16T09:59:22.235173","created_date":"2026-10-02T00:00:00"}
