{"id":"https://openalex.org/W7215516652","doi":null,"title":"O QUE FAZ UM PESQUISADOR DA HIST\u00d3RIA DA EDUCA\u00c7\u00c3O MATEM\u00c1TICA (HEM)?","display_name":"O QUE FAZ UM PESQUISADOR DA HIST\u00d3RIA DA EDUCA\u00c7\u00c3O MATEM\u00c1TICA (HEM)?","alternate_titles":[],"publication_year":2025,"publication_date":"2025-09-03","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7215516652"},"language":"pt","primary_location":{"id":"pmh:oai:periodicos.ufms.br:article/23301","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://periodicos.ufms.br/index.php/sesemat/article/view/23301","pdf_url":"https://periodicos.ufms.br/index.php/sesemat/article/download/23301/15892","source":{"id":"https://openalex.org/S4306501809","display_name":"Anais do Semin\u00e1rio Sul-Mato-Grossense de Pesquisa em Educa\u00e7\u00e3o Matem\u00e1tica","issn_l":"2177-3122","issn":["2177-3122","2448-2943"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312469","host_organization_name":"Universidade Federal de Mato Grosso do Sul","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312469"],"host_organization_lineage_names":["Universidade Federal de Mato Grosso do Sul"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2177-3122","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7215516652"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://periodicos.ufms.br/index.php/sesemat/article/download/23301/15892","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5052481916","display_name":"Marcia Aparecida Garcia Teixeira","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8895-624X","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-8895-624X"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I122558511","display_name":"Universidade Federal de Mato Grosso do Sul","ror":"https://ror.org/0366d2847","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I122558511"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Aparecida Garcia Teixeira, Marcia","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal de Mato Grosso do Sul (UFMS)"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal de Mato Grosso do Sul (UFMS)","institution_ids":["https://openalex.org/I122558511"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5052943018","display_name":"Klinton Pinheiro Sales","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1119-271X","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-1119-271X"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Pinheiro Sales, Klinton","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5154170947","display_name":"Thaina Araujo Bonfim","orcid":"https://orcid.org/0009-0003-3775-0876","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0003-3775-0876"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I122558511","display_name":"Universidade Federal de Mato Grosso do Sul","ror":"https://ror.org/0366d2847","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I122558511"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Araujo Bonfim, Thaina","raw_affiliation_strings":["UFMS"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UFMS","institution_ids":["https://openalex.org/I122558511"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12382","display_name":"History of Education Research in Brazil","score":0.6348000168800354,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1202","display_name":"History"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/12","display_name":"Arts and Humanities"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12382","display_name":"History of Education Research in Brazil","score":0.6348000168800354,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1202","display_name":"History"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/12","display_name":"Arts and Humanities"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12170","display_name":"History and Theory of Mathematics","score":0.36059999465942383,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1207","display_name":"History and Philosophy of Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/12","display_name":"Arts and Humanities"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10130","display_name":"Mathematics Education and Teaching Techniques","score":0.0013000000035390258,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/history-of-mathematics-education","display_name":"history of mathematics education","score":0.9570000171661377},{"id":"https://openalex.org/keywords/cultural-history","display_name":"cultural history","score":0.9319999814033508},{"id":"https://openalex.org/keywords/school-culture","display_name":"school culture","score":0.6100000143051147},{"id":"https://openalex.org/keywords/chartier","display_name":"Chartier","score":0.414000004529953},{"id":"https://openalex.org/keywords/de-certeau","display_name":"de Certeau","score":0.9229999780654907},{"id":"https://openalex.org/keywords/teaching-practice","display_name":"teaching practice","score":0.7099999785423279},{"id":"https://openalex.org/keywords/teaching-materials","display_name":"teaching materials","score":0.5699999928474426},{"id":"https://openalex.org/keywords/school-archives","display_name":"school archives","score":0.4519999921321869}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.4740000069141388},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.388700008392334},{"id":"https://openalex.org/C9652623","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q190109","display_name":"Field (mathematics)","level":2,"score":0.38510000705718994},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.3743000030517578},{"id":"https://openalex.org/C29598333","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q50675","display_name":"Historiography","level":2,"score":0.3391000032424927},{"id":"https://openalex.org/C98184364","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1780131","display_name":"Argument (complex analysis)","level":2,"score":0.30300000309944153},{"id":"https://openalex.org/C111472728","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9471","display_name":"Epistemology","level":1,"score":0.288100004196167},{"id":"https://openalex.org/C2986201853","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11042","display_name":"Cultural issues","level":3,"score":0.2858000099658966},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.28380000591278076},{"id":"https://openalex.org/C107038049","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q35986","display_name":"Aesthetics","level":1,"score":0.2529999911785126}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"pmh:oai:periodicos.ufms.br:article/23301","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://periodicos.ufms.br/index.php/sesemat/article/view/23301","pdf_url":"https://periodicos.ufms.br/index.php/sesemat/article/download/23301/15892","source":{"id":"https://openalex.org/S4306501809","display_name":"Anais do Semin\u00e1rio Sul-Mato-Grossense de Pesquisa em Educa\u00e7\u00e3o Matem\u00e1tica","issn_l":"2177-3122","issn":["2177-3122","2448-2943"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312469","host_organization_name":"Universidade Federal de Mato Grosso do Sul","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312469"],"host_organization_lineage_names":["Universidade Federal de Mato Grosso do Sul"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2177-3122","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"pmh:oai:periodicos.ufms.br:article/23301","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://periodicos.ufms.br/index.php/sesemat/article/view/23301","pdf_url":"https://periodicos.ufms.br/index.php/sesemat/article/download/23301/15892","source":{"id":"https://openalex.org/S4306501809","display_name":"Anais do Semin\u00e1rio Sul-Mato-Grossense de Pesquisa em Educa\u00e7\u00e3o Matem\u00e1tica","issn_l":"2177-3122","issn":["2177-3122","2448-2943"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312469","host_organization_name":"Universidade Federal de Mato Grosso do Sul","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312469"],"host_organization_lineage_names":["Universidade Federal de Mato Grosso do Sul"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2177-3122","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},"sustainable_development_goals":[{"display_name":"Quality education","score":0.9235000014305115,"id":"https://metadata.un.org/sdg/4"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7215516652.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7215516652.grobid-xml"},"referenced_works_count":4,"referenced_works":["https://openalex.org/W1575430836","https://openalex.org/W2066575119","https://openalex.org/W2153304620","https://openalex.org/W2338694484"],"related_works":["https://openalex.org/W2611738389","https://openalex.org/W4404390479","https://openalex.org/W2783303323","https://openalex.org/W4205747149","https://openalex.org/W2992363427","https://openalex.org/W3194330710","https://openalex.org/W2783443414","https://openalex.org/W2244760893","https://openalex.org/W3137230023"],"abstract_inverted_index":{"O":[0],"que":[1,21,65,69,111,121,130,187,262,320,323,345,373,417,435,461],"seria":[2],"Hist\u00f3ria":[3],"da":[4,18,54,84,133,171,349,399,420,452,495],"Educa\u00e7\u00e3o":[5,85],"Matem\u00e1tica":[6],"(HEM)?":[7],"\u00c9":[8],"o":[9,68,71,113,168,322,344,347,372,418,450],"estudo":[10,348],"do":[11,14,33,73,101,240,468,500],"desenvolvimento":[12,439],"hist\u00f3rico":[13],"ensino":[15,114,419],"e":[16,29,45,60,109,115,159,213,218,236,250,318,327,336,341,353,389,408,433,440,445,466,472,477,482,493],"aprendizagem":[17,117],"matem\u00e1tica.":[19],"Em":[20,448],"investiga":[22],"como":[23,50,183,201,244,311,328,331,361,380],"a":[24,116,127,165,175,279,295,397,479,483],"matem\u00e1tica":[25,421,454,497],"foi":[26,246],"ensinada,":[27],"aprendida":[28],"compreendida":[30],"ao":[31,82,99,498],"longo":[32,100,499],"tempo,":[34,102],"incluindo":[35],"as":[36,233,237,274,284,358,409,463,470,473],"mudan\u00e7as":[37],"nas":[38,43],"abordagens":[39],"pedag\u00f3gicas,":[40],"nos":[41,46],"curr\u00edculos,":[42],"ferramentas":[44],"materiais":[47,200],"did\u00e1ticos.":[48],"Buscamos":[49],"aporte":[51,169],"te\u00f3rico":[52,170],"metodol\u00f3gico":[53],"hist\u00f3ria":[55,79,172],"cultural":[56,75,173],"\u2013":[57],"entre":[58,338],"pr\u00e1ticas":[59,234,285,319,359,471],"representa\u00e7\u00f5es":[61,238,474],"Chartier":[62],"(1991):":[63],"em":[64,252,376,391],"esclarece":[66],"sobre":[67,126,273],"trata":[70],"of\u00edcio":[72],"historiador":[74,451],"Certeau":[76,366],"(2002).":[77],"A":[78,144,256,305],"cultural,":[80],"aplicada":[81],"campo":[83,333],"Matem\u00e1tica,":[86],"oferece":[87],"uma":[88,280,290,423,489],"contribui\u00e7\u00e3o":[89],"fundamental":[90],"para":[91,205,277,287,357],"compreender":[92,232],"n\u00e3o":[93,188,370],"apenas":[94],"os":[95,105,269,381],"conte\u00fados":[96,138],"matem\u00e1ticos":[97,193],"ensinados":[98],"mas":[103,198,378],"tamb\u00e9m":[104,379],"contextos":[106,254],"sociais,":[107,343,431],"culturais":[108,300,467],"pedag\u00f3gicos":[110],"envolvem":[112],"dessa":[118],"disciplina.":[119],"No":[120],"propicia":[122],"um":[123,260,312,332],"olhar":[124,356],"multifacetado":[125],"educa\u00e7\u00e3o":[128,453,496],"matem\u00e1tica,":[129,377],"vai":[131],"al\u00e9m":[132,215,288],"mera":[134],"descri\u00e7\u00e3o":[135],"cronol\u00f3gica":[136],"dos":[137,220,384,485],"ministrados":[139],"ou":[140,194],"das":[141,297,401,412],"institui\u00e7\u00f5es":[142],"escolares.":[143],"procura":[145],"por":[146,151,282,428],"fontes":[147,184,230],"diferentes":[148,253,339],"daquelas":[149],"utilizadas":[150],"historiadores":[152],"tradicionais":[153],"prop\u00f5e":[154],"novos":[155],"objetos":[156],"de":[157,177,185,209,216,266,271,289,314,334,458,475],"investiga\u00e7\u00e3o":[158],"novas":[160],"reflex\u00f5es":[161],"metodol\u00f3gicas.":[162],"Nesse":[163],"sentido,":[164],"HEM":[166,350,400],"com":[167,268],"enfatiza":[174],"import\u00e2ncia":[176],"analisar":[178,369],"documentos":[179,196],"nunca":[180],"anteriormente":[181],"considerados":[182],"pesquisa,":[186],"se":[189],"limitam":[190],"aos":[191,195],"textos":[192],"formais,":[197],"abrangem":[199],"livros":[202],"did\u00e1ticos,":[203],"manuais":[204],"professores,":[206],"provas,":[207],"cadernos":[208],"alunos,":[210,478],"arquivos":[211],"escolares":[212,286],"pessoais,":[214],"depoimentos":[217],"narrativas":[219,407,459],"envolvidos":[221],"no":[222],"processo":[223],"educativo":[224],"etc.":[225],"(Valente,":[226],"2008;":[227],"2013).":[228],"Essas":[229],"permitem":[231],"pedag\u00f3gicas":[235],"sociais":[239,465],"saber":[241],"matem\u00e1tico,":[242],"evidenciando":[243],"ele":[245],"produzido,":[247],"transmitido,":[248],"apropriado":[249],"ressignificado":[251],"hist\u00f3ricos.":[255],"cultura":[257,306,480],"escolar":[258,307,481],"\u2014":[259],"conceito":[261],"emergiu":[263],"na":[264,443,446,456],"d\u00e9cada":[265],"1990":[267],"estudos":[270],"Chervel":[272],"disciplinas":[275],"escolares,":[276],"atender":[278],"demanda":[281],"problematizar":[283],"vis\u00e3o":[291],"meramente":[292],"reprodutivista,":[293],"aproximando":[294],"escola":[296,444],"demais":[298],"esferas":[299],"(religiosa,":[301],"familiar,":[302],"pol\u00edtica,":[303],"social).":[304],"(Julia,":[308],"2001),":[309],"entendida":[310],"conjunto":[313],"normas,":[315,429],"valores,":[316],"saberes":[317,382,486],"definem":[321],"deve":[324],"ser":[325],"ensinado":[326,375],"(inculcar),":[329],"labora":[330],"tens\u00f5es":[335],"negocia\u00e7\u00f5es":[337],"atores":[340],"for\u00e7as":[342],"torna":[346],"algo":[351],"din\u00e2mico":[352],"complexo.":[354],"Ao":[355],"educacionais":[360],"\u201cum":[362],"lugar":[363],"social\u201d,":[364],"conforme":[365],"(2002),":[367],"possibilita":[368],"s\u00f3":[371],"\u00e9":[374,422],"profissionais":[383],"professores":[385,476],"s\u00e3o":[386],"constru\u00eddos,":[387],"transformados":[388],"mobilizados":[390],"dado":[392],"tempo.":[393,501],"Essa":[394],"perspectiva":[395],"aproxima":[396],"pesquisa":[398],"experi\u00eancias":[402],"vividas":[403],"pelos":[404],"sujeitos,":[405],"suas":[406],"condi\u00e7\u00f5es":[410,430],"espec\u00edficas":[411],"escolas.":[413],"Ela":[414],"permite":[415],"perceber":[416],"pr\u00e1tica":[424],"hist\u00f3rica":[425],"situada,":[426],"atravessada":[427],"pol\u00edticas":[432],"econ\u00f4micas,":[434],"v\u00e3o":[436],"moldando":[437],"seu":[438],"sua":[441],"fun\u00e7\u00e3o":[442],"sociedade.":[447],"suma,":[449],"trabalha":[455],"produ\u00e7\u00e3o":[457],"hist\u00f3rias":[460],"abarcam":[462],"dimens\u00f5es":[464],"ensino,":[469],"constitui\u00e7\u00e3o":[484],"profissionais,":[487],"oferecendo":[488],"an\u00e1lise":[490],"profunda,":[491],"cr\u00edtica":[492],"contextualizada":[494]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W7215516652","counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-16T12:05:36.265796","created_date":"2026-10-02T00:00:00"}
