{"id":"https://openalex.org/W7214948784","doi":"https://doi.org/10.31496/retii.v3i2.2562","title":"Kits de Rob\u00f3tica para Alunos do Ensino Fundamental e M\u00e9dio Constru\u00eddos com Pe\u00e7as Produzidas por Impress\u00e3o 3D","display_name":"Kits de Rob\u00f3tica para Alunos do Ensino Fundamental e M\u00e9dio Constru\u00eddos com Pe\u00e7as Produzidas por Impress\u00e3o 3D","publication_year":2026,"publication_date":"2026-09-30","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7214948784","doi":"https://doi.org/10.31496/retii.v3i2.2562"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.31496/retii.v3i2.2562","doi":"https://doi.org/10.31496/retii.v3i2.2562","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.31496/retii.v3i2.2562","pdf_url":"https://revistas.uniube.br/index.php/retii/article/download/2562/2255","source":{"id":"https://openalex.org/S4404661635","display_name":"Revista de Engenharia, TI e Inova\u00e7\u00e3o.","issn_l":"2966-2508","issn":["2966-2508"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4404661634","host_organization_name":"Universidade Dili","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4404661634"],"host_organization_lineage_names":["Universidade Dili"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista de Engenharia, TI e Inova\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"bronze","oa_url":"https://revistas.uniube.br/index.php/retii/article/download/2562/2255","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5153611965","display_name":"Mattheus Salum Rossi","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210158152","display_name":"Universidade de Uberaba","ror":"https://ror.org/05hzgxd58","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210158152"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Mattheus Salum Rossi","raw_affiliation_strings":["Universidade de Uberaba - UNIUBE, Uberaba-MG, Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade de Uberaba - UNIUBE, Uberaba-MG, Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I4210158152"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5113392310","display_name":"Guilherme Soares Ribeiro","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210158152","display_name":"Universidade de Uberaba","ror":"https://ror.org/05hzgxd58","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210158152"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Guilherme Soares Ribeiro","raw_affiliation_strings":["Universidade de Uberaba - UNIUBE, Uberaba-MG, Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade de Uberaba - UNIUBE, Uberaba-MG, Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I4210158152"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5153635556","display_name":"Marcelo Lucas","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210158152","display_name":"Universidade de Uberaba","ror":"https://ror.org/05hzgxd58","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210158152"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Marcelo Lucas","raw_affiliation_strings":["Universidade de Uberaba -Uniube , Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade de Uberaba -Uniube , Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I4210158152"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5068062418","display_name":"Cleiton Silvano Goulart","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-4015-9062","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-4015-9062"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210158152","display_name":"Universidade de Uberaba","ror":"https://ror.org/05hzgxd58","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210158152"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Cleiton Silvano Goular","raw_affiliation_strings":["Universidade de Uberaba - UNIUBE, Uberaba-MG, Brasil"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-4015-9062","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade de Uberaba - UNIUBE, Uberaba-MG, Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I4210158152"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5037243411","display_name":"Welington Mrad Joaquim","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8364-0182","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-8364-0182"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210158152","display_name":"Universidade de Uberaba","ror":"https://ror.org/05hzgxd58","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210158152"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Welington Mrad Joaquim","raw_affiliation_strings":["Universidade de Uberaba - UNIUBE, Uberaba-MG, Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade de Uberaba - UNIUBE, Uberaba-MG, Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I4210158152"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4210158152"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"3","issue":"2","first_page":"1","last_page":"23"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T14335","display_name":"Educational Robotics and Engineering","score":0.9980000257492065,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T14335","display_name":"Educational Robotics and Engineering","score":0.9980000257492065,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10533","display_name":"Teaching and Learning Programming","score":0.000699999975040555,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1706","display_name":"Computer Science Applications"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13827","display_name":"Mechatronics Education and Applications","score":0.0003000000142492354,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2210","display_name":"Mechanical Engineering"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/22","display_name":"Engineering"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-robotics","display_name":"educational robotics","score":0.7590000033378601},{"id":"https://openalex.org/keywords/3d-printing","display_name":"3D printing","score":0.8889999985694885},{"id":"https://openalex.org/keywords/stem-education","display_name":"STEM education","score":0.9269999861717224},{"id":"https://openalex.org/keywords/primary-and-secondary-school-students","display_name":"primary and secondary school students","score":0.6959999799728394},{"id":"https://openalex.org/keywords/polylactic-acid","display_name":"polylactic acid","score":0.7739999890327454},{"id":"https://openalex.org/keywords/microcontroller","display_name":"microcontroller","score":0.5860000252723694},{"id":"https://openalex.org/keywords/dimensional-quality-control","display_name":"dimensional quality control","score":0.7829999923706055},{"id":"https://openalex.org/keywords/3d-printing-materials","display_name":"3D printing materials","score":0.6480000019073486},{"id":"https://openalex.org/keywords/teacher-support","display_name":"teacher support","score":0.5450000166893005},{"id":"https://openalex.org/keywords/active-learning","display_name":"active learning","score":0.4129999876022339}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.5041999816894531},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.4514000117778778},{"id":"https://openalex.org/C121332964","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q413","display_name":"Physics","level":0,"score":0.3707999885082245},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.30489999055862427},{"id":"https://openalex.org/C14036430","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3736076","display_name":"Function (biology)","level":2,"score":0.2485000044107437},{"id":"https://openalex.org/C98045186","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q205663","display_name":"Process (computing)","level":2,"score":0.2483000010251999},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.2387000024318695},{"id":"https://openalex.org/C33923547","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q395","display_name":"Mathematics","level":0,"score":0.21379999816417694},{"id":"https://openalex.org/C2779530757","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1207505","display_name":"Quality (philosophy)","level":2,"score":0.17900000512599945},{"id":"https://openalex.org/C43214815","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7310987","display_name":"Reliability (semiconductor)","level":3,"score":0.17069999873638153}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.31496/retii.v3i2.2562","doi":"https://doi.org/10.31496/retii.v3i2.2562","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.31496/retii.v3i2.2562","pdf_url":"https://revistas.uniube.br/index.php/retii/article/download/2562/2255","source":{"id":"https://openalex.org/S4404661635","display_name":"Revista de Engenharia, TI e Inova\u00e7\u00e3o.","issn_l":"2966-2508","issn":["2966-2508"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4404661634","host_organization_name":"Universidade Dili","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4404661634"],"host_organization_lineage_names":["Universidade Dili"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista de Engenharia, TI e Inova\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.31496/retii.v3i2.2562","doi":"https://doi.org/10.31496/retii.v3i2.2562","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.31496/retii.v3i2.2562","pdf_url":"https://revistas.uniube.br/index.php/retii/article/download/2562/2255","source":{"id":"https://openalex.org/S4404661635","display_name":"Revista de Engenharia, TI e Inova\u00e7\u00e3o.","issn_l":"2966-2508","issn":["2966-2508"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4404661634","host_organization_name":"Universidade Dili","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4404661634"],"host_organization_lineage_names":["Universidade Dili"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista de Engenharia, TI e Inova\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education","score":0.975600004196167},{"id":"https://metadata.un.org/sdg/9","display_name":"Industry, innovation and infrastructure","score":0.5378999710083008}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7214948784.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7214948784.grobid-xml"},"referenced_works_count":2,"referenced_works":["https://openalex.org/W1840865377","https://openalex.org/W3197592159"],"related_works":["https://openalex.org/W7215552931","https://openalex.org/W7139969917","https://openalex.org/W7216026931","https://openalex.org/W2588919569","https://openalex.org/W4417220841","https://openalex.org/W2942197336","https://openalex.org/W4394891918","https://openalex.org/W7218067906","https://openalex.org/W6892537910","https://openalex.org/W4417050067"],"abstract_inverted_index":{"A":[0,68],"integra\u00e7\u00e3o":[1],"entre":[2],"impress\u00e3o":[3,56,96,169,210,243],"3D":[4,97],"e":[5,32,41,66,87,91,98,102,106,131,133,154,170,179,220],"rob\u00f3tica":[6,50],"educacional":[7],"tem":[8],"sido":[9],"apontada":[10],"como":[11,38,187,246],"estrat\u00e9gia":[12],"para":[13,95,112,202],"ampliar":[14],"a":[15,79,119,134,226,248],"aprendizagem":[16],"ativa":[17],"em":[18,82,150,228,236,251],"STEM":[19],"(Science":[20],"Technology":[21],"Enginneering":[22],"and":[23],"Mathematics),":[24],"por\u00e9m":[25],"ainda":[26],"enfrenta":[27],"desafios":[28],"de":[29,45,47,49,74,89,92,100,108,110,127,129,136,138,159,162,168,173,175,181,189,204,206,218,238,242],"custo,":[30],"infraestrutura":[31,241],"forma\u00e7\u00e3o":[33],"docente.":[34],"Este":[35],"estudo":[36,126],"teve":[37],"objetivo":[39],"propor":[40],"descrever":[42],"um":[43,75,145,199],"processo":[44],"desenvolvimento":[46],"kits":[48,205],"constru\u00eddos":[51],"com":[52,61,209],"pe\u00e7as":[53,149],"confeccionadas":[54],"por":[55],"3D,":[57,211,244],"visando":[58],"aplica\u00e7\u00e3o":[59,227],"futura":[60],"estudantes":[62],"do":[63,121],"Ensino":[64],"Fundamental":[65],"M\u00e9dio.":[67],"pesquisa":[69],"foi":[70,143,232],"conduzida":[71,250],"no":[72,184,234],"contexto":[73],"projeto":[76],"PIBITI":[77],"(agosto/2023":[78],"julho/2025),":[80],"organizada":[81],"duas":[83],"etapas:":[84],"(i)":[85],"levantamento":[86],"an\u00e1lise":[88,135],"literatura":[90],"requisitos":[93],"t\u00e9cnicos":[94],"montagem":[99],"kits;":[101],"(ii)":[103],"constru\u00e7\u00e3o,":[104],"programa\u00e7\u00e3o":[105],"elabora\u00e7\u00e3o":[107],"roteiros":[109],"atividades":[111],"uso":[113],"pedag\u00f3gico.":[114],"Na":[115,140],"etapa":[116,141,247],"explorat\u00f3ria,":[117],"priorizou-se":[118],"identifica\u00e7\u00e3o":[120],"estado":[122],"da":[123],"arte,":[124],"o":[125,196],"softwares":[128],"modelagem":[130],"fatiamento":[132],"materiais":[137],"impress\u00e3o.":[139],"aplicada,":[142],"produzido":[144],"prot\u00f3tipo":[146],"funcional":[147],"integrando":[148],"PLA,":[151],"componentes":[152],"eletr\u00f4nicos":[153],"automa\u00e7\u00e3o":[155],"via":[156],"microcontrolador,":[157],"al\u00e9m":[158],"documenta\u00e7\u00e3o":[160],"inicial":[161],"montagem.":[163],"Adicionalmente,":[164],"foram":[165],"definidos":[166],"par\u00e2metros":[167],"crit\u00e9rios":[171],"m\u00ednimos":[172],"controle":[174],"qualidade":[176],"(ex.:":[177],"toler\u00e2ncias":[178],"teste":[180],"rosca":[182],"M3":[183],"PLA),":[185],"bem":[186],"estimativas":[188],"custo":[190,208],"dos":[191],"principais":[192],"componentes.":[193],"Como":[194,224],"contribui\u00e7\u00e3o,":[195],"trabalho":[197],"organiza":[198],"delineamento":[200],"replic\u00e1vel":[201],"fabrica\u00e7\u00e3o":[203],"baixo":[207],"destacando":[212],"pontos":[213],"cr\u00edticos":[214],"(qualidade":[215],"dimensional,":[216],"escolha":[217],"material":[219],"suporte":[221],"ao":[222],"professor).":[223],"limita\u00e7\u00e3o,":[225],"escola":[229],"parceira":[230],"n\u00e3o":[231],"executada":[233],"per\u00edodo,":[235],"fun\u00e7\u00e3o":[237],"intercorr\u00eancias":[239],"na":[240],"permanecendo":[245],"ser":[249],"trabalhos":[252],"posteriores.":[253]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-04T10:54:05.112534","created_date":"2026-10-01T00:00:00"}
