{"id":"https://openalex.org/W7213470697","doi":"https://doi.org/10.20956/pa.v10i3.48765","title":"Integrasi AI dalam Dunia Kreatif melalui Pelatihan Sentiment Analysis untuk Penguatan Kompetensi Digital Siswa SMK DKV Atisa Dipamkara","display_name":"Integrasi AI dalam Dunia Kreatif melalui Pelatihan Sentiment Analysis untuk Penguatan Kompetensi Digital Siswa SMK DKV Atisa Dipamkara","alternate_titles":[],"publication_year":2026,"publication_date":"2026-07-31","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7213470697","doi":"https://doi.org/10.20956/pa.v10i3.48765"},"language":"en","primary_location":{"id":"doi:10.20956/pa.v10i3.48765","doi":"https://doi.org/10.20956/pa.v10i3.48765","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.20956/pa.v10i3.48765","pdf_url":"https://journal.unhas.ac.id/index.php/panritaabdi/article/download/48765/14966","source":{"id":"https://openalex.org/S4210200570","display_name":"Panrita Abdi - Jurnal Pengabdian pada Masyarakat","issn_l":"2580-3786","issn":["2580-3786"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310315277","host_organization_name":"Hasanuddin University","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310315277"],"host_organization_lineage_names":["Hasanuddin University"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Panrita Abdi - Jurnal Pengabdian pada Masyarakat","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7213470697"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://journal.unhas.ac.id/index.php/panritaabdi/article/download/48765/14966","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5007737823","display_name":"Puguh Hiskiawan","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8606-7393","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-8606-7393"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3133415027","display_name":"University of Bunda Mulia","ror":"https://ror.org/00vb9c215","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3133415027"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"contributor_roles":[],"raw_author_name":"Puguh Hiskiawan","raw_affiliation_strings":["Universitas Bunda Mulia"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8606-7393","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Bunda Mulia","institution_ids":["https://openalex.org/I3133415027"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5151968058","display_name":"Jean Christopher Allen","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3133415027","display_name":"University of Bunda Mulia","ror":"https://ror.org/00vb9c215","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3133415027"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"contributor_roles":[],"raw_author_name":"Jean Christopher Allen","raw_affiliation_strings":["Universitas Bunda Mulia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Bunda Mulia","institution_ids":["https://openalex.org/I3133415027"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5151932573","display_name":"Virananda Iskandar","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3133415027","display_name":"University of Bunda Mulia","ror":"https://ror.org/00vb9c215","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3133415027"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"contributor_roles":[],"raw_author_name":"Virananda Iskandar","raw_affiliation_strings":["Universitas Bunda Mulia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Bunda Mulia","institution_ids":["https://openalex.org/I3133415027"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5138743861","display_name":"Kunsuswandono Suryo Bagus Sutojo","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"contributor_roles":[],"raw_author_name":"Kunsuswandono Suryo Bagus Sutojo","raw_affiliation_strings":["SMK Atisa Dipamkara"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"SMK Atisa Dipamkara","institution_ids":[]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"10","issue":"3","first_page":"702","last_page":"713"},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12338","display_name":"Digital literacy in education","score":0.6484000086784363,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12338","display_name":"Digital literacy in education","score":0.6484000086784363,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10664","display_name":"Sentiment Analysis and Opinion Mining","score":0.08389999717473984,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13872","display_name":"Vocational and Entrepreneurial Education","score":0.07039999961853027,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/sentiment-analysis","display_name":"sentiment analysis","score":0.8859999775886536},{"id":"https://openalex.org/keywords/ai-training","display_name":"AI training","score":0.6269999742507935},{"id":"https://openalex.org/keywords/digital-skills","display_name":"digital skills","score":0.6669999957084656},{"id":"https://openalex.org/keywords/vocational-high-school-students","display_name":"vocational high school students","score":0.8149999976158142},{"id":"https://openalex.org/keywords/visual-communication-design-education","display_name":"visual communication design education","score":0.8679999709129333},{"id":"https://openalex.org/keywords/natural-language-processing","display_name":"natural language processing","score":0.953000009059906},{"id":"https://openalex.org/keywords/ai-literacy","display_name":"AI literacy","score":0.4309999942779541},{"id":"https://openalex.org/keywords/creative-industries","display_name":"creative industries","score":0.5960000157356262},{"id":"https://openalex.org/keywords/movie-reviews","display_name":"movie reviews","score":0.5609999895095825},{"id":"https://openalex.org/keywords/social-media-text-analysis","display_name":"social media text analysis","score":0.9319999814033508},{"id":"https://openalex.org/keywords/competency-assessment","display_name":"competency assessment","score":0.40799999237060547},{"id":"https://openalex.org/keywords/community-service-program","display_name":"community service program","score":0.5640000104904175},{"id":"https://openalex.org/keywords/learning-outcomes-evaluation","display_name":"learning outcomes evaluation","score":0.47099998593330383},{"id":"https://openalex.org/keywords/participatory-learning","display_name":"participatory learning","score":0.4359999895095825}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C2776342725","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2620772","display_name":"Practicum","level":2,"score":0.7405999898910522},{"id":"https://openalex.org/C668760","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q6869278","display_name":"Vocational education","level":2,"score":0.5532000064849854},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.45980000495910645},{"id":"https://openalex.org/C2780333494","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1597965","display_name":"Service-learning","level":2,"score":0.3993000090122223},{"id":"https://openalex.org/C203663800","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q848979","display_name":"Citizen journalism","level":2,"score":0.3686000108718872},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.3596999943256378},{"id":"https://openalex.org/C49774154","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q131765","display_name":"Multimedia","level":1,"score":0.3458000123500824},{"id":"https://openalex.org/C2780378061","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q25351891","display_name":"Service (business)","level":2,"score":0.31450000405311584},{"id":"https://openalex.org/C2780468074","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q16628824","display_name":"Digital learning","level":2,"score":0.3124000132083893},{"id":"https://openalex.org/C76681756","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q6986674","display_name":"Needs analysis","level":2,"score":0.29319998621940613},{"id":"https://openalex.org/C90673727","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q901718","display_name":"Product (mathematics)","level":2,"score":0.2890999913215637},{"id":"https://openalex.org/C145420912","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q853077","display_name":"Mathematics education","level":1,"score":0.27090001106262207},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.26809999346733093},{"id":"https://openalex.org/C17632256","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1076968","display_name":"Digital media","level":2,"score":0.2574999928474426}],"mesh":[],"locations_count":2,"locations":[{"id":"doi:10.20956/pa.v10i3.48765","doi":"https://doi.org/10.20956/pa.v10i3.48765","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.20956/pa.v10i3.48765","pdf_url":"https://journal.unhas.ac.id/index.php/panritaabdi/article/download/48765/14966","source":{"id":"https://openalex.org/S4210200570","display_name":"Panrita Abdi - Jurnal Pengabdian pada Masyarakat","issn_l":"2580-3786","issn":["2580-3786"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310315277","host_organization_name":"Hasanuddin University","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310315277"],"host_organization_lineage_names":["Hasanuddin University"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Panrita Abdi - Jurnal Pengabdian pada Masyarakat","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:ojs.unhas:article/48765","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://journal.unhas.ac.id/index.php/index/article/view/48765","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210200570","display_name":"Panrita Abdi - Jurnal Pengabdian pada Masyarakat","issn_l":"2580-3786","issn":["2580-3786"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310315277","host_organization_name":"Hasanuddin University","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310315277"],"host_organization_lineage_names":["Hasanuddin University"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2580-3786","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.20956/pa.v10i3.48765","doi":"https://doi.org/10.20956/pa.v10i3.48765","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.20956/pa.v10i3.48765","pdf_url":"https://journal.unhas.ac.id/index.php/panritaabdi/article/download/48765/14966","source":{"id":"https://openalex.org/S4210200570","display_name":"Panrita Abdi - Jurnal Pengabdian pada Masyarakat","issn_l":"2580-3786","issn":["2580-3786"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310315277","host_organization_name":"Hasanuddin University","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310315277"],"host_organization_lineage_names":["Hasanuddin University"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Panrita Abdi - Jurnal Pengabdian pada Masyarakat","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"display_name":"Quality education","id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.9901999831199646}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7213470697.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7213470697.grobid-xml"},"referenced_works_count":15,"referenced_works":["https://openalex.org/W2066172099","https://openalex.org/W2962501299","https://openalex.org/W3010070456","https://openalex.org/W4319753176","https://openalex.org/W4387079064","https://openalex.org/W4402274684","https://openalex.org/W4403613210","https://openalex.org/W4410759480","https://openalex.org/W4414439628","https://openalex.org/W4414464137","https://openalex.org/W4414520740","https://openalex.org/W4416186106","https://openalex.org/W4416565918","https://openalex.org/W7104640075","https://openalex.org/W7133523590"],"related_works":["https://openalex.org/W7219885286","https://openalex.org/W7116297056","https://openalex.org/W4411811228","https://openalex.org/W7221263311","https://openalex.org/W7162322642","https://openalex.org/W4415091866","https://openalex.org/W4415779844","https://openalex.org/W7150940836","https://openalex.org/W7164934873","https://openalex.org/W4413709313"],"abstract_inverted_index":{"This":[0],"Community":[1],"Service":[2],"Program":[3,239],"aimed":[4],"to":[5,80,104,131,199],"strengthen":[6],"the":[7,35,90,100,149,154,158,175],"digital":[8,85,195,237,305],"competencies":[9],"of":[10,37,95,186],"Visual":[11,243],"Communication":[12],"Design":[13],"students":[14,82,97],"at":[15],"Atisa":[16,246],"Dipamkara":[17,247],"Vocational":[18],"High":[19],"School":[20],"through":[21,110],"training":[22,176],"and":[23,49,61,75,112,128,133,168,177,197,215],"interactive":[24,178],"practicum":[25,63,179],"on":[26,30,116],"Sentiment":[27,253],"Analysis":[28,254],"based":[29,115],"Artificial":[31,256],"Intelligence":[32,257],"(AI)":[33,258],"within":[34],"field":[36],"Natural":[38,261],"Language":[39,262],"Processing":[40,263],"(NLP).":[41,264],"The":[42,137],"program":[43,101,209,419],"was":[44],"implemented":[45],"using":[46,194],"a":[47,202,213],"participatory":[48],"hands-on":[50],"learning":[51,223],"approach":[52],"that":[53,141,174],"combined":[54],"short":[55,76],"lectures,":[56],"technical":[57],"demonstrations,":[58],"guided":[59],"practice,":[60],"assisted":[62],"activities.":[64],"Case":[65],"studies":[66],"were":[67,108],"drawn":[68],"from":[69,102],"movie":[70],"reviews,":[71],"online":[72],"product":[73],"comments,":[74],"social":[77],"media":[78,298],"texts":[79],"familiarize":[81],"with":[83,153],"authentic":[84],"content":[86],"commonly":[87],"encountered":[88],"in":[89,99,193,201],"creative":[91,204],"industry.":[92],"A":[93],"total":[94],"40":[96,313],"participated":[98],"start":[103],"completion.":[105],"Learning":[106],"outcomes":[107],"evaluated":[109],"pre-test":[111,327],"post-test":[113,329],"instruments":[114],"four":[117],"competency":[118,143],"dimensions:":[119],"educative":[120,164],"(knowledge),":[121],"objective":[122,166],"(concept":[123],"mastery),":[124],"accountable":[125,169],"(technical":[126],"skills),":[127],"transparent":[129,155],"(ability":[130],"interpret":[132],"communicate":[134],"analytical":[135,189],"results).":[136],"evaluation":[138],"results":[139],"showed":[140],"all":[142],"dimensions":[144],"experienced":[145],"score":[146],"improvements":[147],"exceeding":[148],"minimum":[150],"success":[151],"indicator,":[152],"dimension":[156],"recording":[157],"highest":[159],"increase":[160],"(33%),":[161],"followed":[162],"by":[163],"(26%),":[165],"(25%),":[167],"(16%).":[170],"These":[171],"findings":[172],"indicate":[173],"model":[180,219,390,423],"effectively":[181],"enhanced":[182],"students\u2019":[183],"conceptual":[184],"understanding":[185],"AI":[187,430],"technologies,":[188],"thinking":[190],"skills,":[191],"confidence":[192],"tools,":[196],"readiness":[198],"engage":[200],"data-driven":[203],"industry":[205],"ecosystem.":[206],"Therefore,":[207],"this":[208],"can":[210],"be":[211],"considered":[212],"replicable":[214],"sustainable":[216],"community":[217],"service":[218],"for":[220],"integrating":[221],"AI-based":[222],"into":[224],"creativity-oriented":[225],"vocational":[226],"education.":[227],"Kegiatan":[228,265],"Pengabdian":[229],"kepada":[230],"Masyarakat":[231],"ini":[232,387,420],"bertujuan":[233],"untuk":[234,300,409],"memperkuat":[235],"kompetensi":[236,357],"siswa":[238,302,314,407],"Studi":[240,285],"Desain":[241],"Komunikasi":[242],"(DKV)":[244],"SMK":[245],"melalui":[248,326],"pelatihan":[249,391],"dan":[250,271,295,328,343,383,392,426],"praktikum":[251,393],"interaktif":[252,394],"berbasis":[255,395,415,434],"pada":[259,431],"ranah":[260],"dilaksanakan":[266],"dengan":[267,308,368],"pendekatan":[268],"pembelajaran":[269,324],"partisipatif":[270],"aplikatif":[272],"yang":[273,287,306,361,365],"memadukan":[274],"pemaparan":[275],"konsep":[276],"dasar,":[277],"demonstrasi":[278],"teknis,":[279],"latihan":[280],"terbimbing,":[281],"serta":[282,347,405],"pendampingan":[283],"praktikum.":[284],"kasus":[286],"digunakan":[288],"meliputi":[289],"ulasan":[290],"film,":[291],"komentar":[292],"produk":[293],"daring,":[294],"teks":[296,304],"singkat":[297],"sosial":[299],"membiasakan":[301],"menganalisis":[303],"relevan":[307],"konteks":[309],"industri":[310,413],"kreatif.":[311],"Sebanyak":[312],"mengikuti":[315],"seluruh":[316,355],"rangkaian":[317],"kegiatan":[318],"dari":[319],"awal":[320],"hingga":[321],"akhir.":[322],"Capaian":[323],"dievaluasi":[325],"berdasarkan":[330],"empat":[331],"dimensi":[332,356,369],"kompetensi,":[333],"yaitu":[334],"edukatif":[335,378],"(pengetahuan),":[336],"objektif":[337,381],"(penguasaan":[338],"konsep),":[339],"akuntabel":[340,384],"(keterampilan":[341],"teknis),":[342],"transparan":[344,370],"(kemampuan":[345],"menginterpretasikan":[346],"menyampaikan":[348],"hasil":[349],"analisis).":[350],"Hasil":[351],"evaluasi":[352],"menunjukkan":[353,388],"bahwa":[354,389],"mengalami":[358],"peningkatan":[359,372],"skor":[360],"melampaui":[362],"indikator":[363],"keberhasilan":[364],"telah":[366],"ditetapkan,":[367],"mencatat":[371],"tertinggi":[373],"sebesar":[374,379],"33%,":[375],"diikuti":[376],"oleh":[377],"26%,":[380],"25%,":[382],"16%.":[385],"Temuan":[386],"NLP":[396],"efektif":[397],"dalam":[398,411,428],"meningkatkan":[399],"literasi":[400],"AI,":[401],"kemampuan":[402],"berpikir":[403],"analitis,":[404],"kesiapan":[406],"vokasi":[408,433],"berpartisipasi":[410],"ekosistem":[412],"kreatif":[414],"data.":[416],"Dengan":[417],"demikian,":[418],"berpotensi":[421],"menjadi":[422],"pengabdian":[424],"berkelanjutan":[425],"replikatif":[427],"penerapan":[429],"pendidikan":[432],"kreativitas":[435]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W7213470697","counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-16T12:05:36.265796","created_date":"2026-09-17T00:00:00"}
