{"id":"https://openalex.org/W7212379044","doi":"https://doi.org/10.54899/rpd.v17n4-3164","title":"Forma\u00e7\u00e3o docente em movimento: metodologias ativas na forma\u00e7\u00e3o de professores e suas contribui\u00e7\u00f5es para o planejamento, a media\u00e7\u00e3o pedag\u00f3gica e os processos de ensino e aprendizagem","display_name":"Forma\u00e7\u00e3o docente em movimento: metodologias ativas na forma\u00e7\u00e3o de professores e suas contribui\u00e7\u00f5es para o planejamento, a media\u00e7\u00e3o pedag\u00f3gica e os processos de ensino e aprendizagem","publication_year":2026,"publication_date":"2026-09-11","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7212379044","doi":"https://doi.org/10.54899/rpd.v17n4-3164"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.54899/rpd.v17n4-3164","doi":"https://doi.org/10.54899/rpd.v17n4-3164","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.54899/rpd.v17n4-3164","pdf_url":"https://ojs.projecaoedocencia.com.br/index.php/Projecao3/article/download/3164/2488","source":{"id":"https://openalex.org/S5406981653","display_name":"Revista Proje\u00e7\u00e3o e Doc\u00eancia","issn_l":"2178-6275","issn":["2178-6275","2359-0904"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Proje\u00e7\u00e3o e Doc\u00eancia","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7212379044"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"hybrid","oa_url":"https://ojs.projecaoedocencia.com.br/index.php/Projecao3/article/download/3164/2488","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5035651705","display_name":"Terezinha Sirley Ribeiro Sousa","orcid":"https://orcid.org/0009-0007-0484-340X","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0007-0484-340X"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Terezinha Sirley Ribeiro Sousa","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5108960776","display_name":"Monica Soares","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-4695-8444","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-4695-8444"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Monica Soares","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5063491454","display_name":"Jozadake Petry Fausto","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-5656-3337","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-5656-3337"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Jozadake Petry Fausto","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5002480552","display_name":"Alessandra Fonseca Farias","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-5074-4855","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-5074-4855"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Alessandra Fonseca Farias","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5083025652","display_name":"Christian Ricardo Silva Passos","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1035-3825","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-1035-3825"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Christian Ricardo Silva Passos","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5003958601","display_name":"Marcelo dos Santos Feitosa","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-0733-9296","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-0733-9296"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Marcelo dos Santos Feitosa","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5038761428","display_name":"Tib\u00e9rio Campos Sales","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Tib\u00e9rio Campos Sales","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5144036880","display_name":"Bruno Mendon\u00e7a de Oliveira","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Bruno Mendon\u00e7a de Oliveira","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5144292687","display_name":"Luciana Souza dos Santos Magalh\u00e3es","orcid":"https://orcid.org/0009-0007-3549-2649","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0007-3549-2649"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Luciana Souza dos Santos Magalh\u00e3es","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5073114068","display_name":"Silvana da Costa Pedro","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Silvana da Costa Pedro","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5128313317","display_name":"Ruan Rick dos Santos Costa","orcid":"https://orcid.org/0009-0007-7654-0037","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0007-7654-0037"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ruan Rick dos Santos Costa","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5110801530","display_name":"Darlean de S\u00e1 Ramos","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Darlean de S\u00e1 Ramos","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5055436865","display_name":"Brian Angelo Sandoval Sanches","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-2605-1853","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-2605-1853"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Brian Angelo Sandoval Sanches","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5007726359","display_name":"Fransimar dos Santos Cruz","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Fransimar Dos Santos Cruz","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5093527541","display_name":"Yara Ferreira Lopes Marques","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-5185-5242","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-5185-5242"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Yara Ferreira Lopes Marques","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5146574045","display_name":"Ana Carolina de Sousa Lisboa","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ana Carolina de Sousa Lisboa","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5151554238","display_name":"Mikaelli Thayn\u00e3 Pereira Sobrinho","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Mikaelli Thayn\u00e3 Pereira Sobrinho","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5143452839","display_name":"Gutto Fernandes dos Santos Lima","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Gutto Fernandes dos Santos Lima","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5151258666","display_name":"Paulino Marques da Silva Neto","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Paulino Marques da Silva Neto","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5151269186","display_name":"Antonia Valdirene Marques da Silva","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Antonia Valdirene Marques da Silva","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5151482056","display_name":"Rocelia da Silva Ara\u00fajo","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Rocelia da Silva Ara\u00fajo","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5120826649","display_name":"Kalynne Pantoja Veras","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Kalynne Pantoja Veras","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":0,"institutions_distinct_count":0,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"17","issue":"4","first_page":"e3164","last_page":"e3164"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10457","display_name":"Education Pedagogy and Practices","score":0.7085000276565552,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10457","display_name":"Education Pedagogy and Practices","score":0.7085000276565552,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11526","display_name":"Innovative Teaching Methods","score":0.18690000474452972,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10008","display_name":"Teacher Education and Leadership Studies","score":0.03370000049471855,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/active-learning-methodologies","display_name":"active learning methodologies","score":0.7950000166893005},{"id":"https://openalex.org/keywords/teacher-education","display_name":"teacher professional development","score":0.9929999709129333},{"id":"https://openalex.org/keywords/lesson-planning","display_name":"lesson planning","score":0.9369999766349792},{"id":"https://openalex.org/keywords/pedagogical-mediation","display_name":"pedagogical mediation","score":0.9959999918937683},{"id":"https://openalex.org/keywords/teaching-learning-process","display_name":"teaching-learning process","score":0.9210000038146973},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-agency","display_name":"student agency","score":0.8399999737739563},{"id":"https://openalex.org/keywords/theory-practice-articulation","display_name":"theory-practice articulation","score":0.8600000143051147},{"id":"https://openalex.org/keywords/formative-assessment","display_name":"formative assessment","score":0.8640000224113464},{"id":"https://openalex.org/keywords/john-dewey","display_name":"John Dewey","score":0.7950000166893005},{"id":"https://openalex.org/keywords/paulo-freire","display_name":"Paulo Freire","score":0.9810000061988831},{"id":"https://openalex.org/keywords/schon","display_name":"Sch\u00f6n","score":0.6570000052452087},{"id":"https://openalex.org/keywords/kolb","display_name":"Kolb","score":0.9729999899864197},{"id":"https://openalex.org/keywords/tardif","display_name":"Tardif","score":0.8450000286102295},{"id":"https://openalex.org/keywords/zabala","display_name":"Zabala","score":0.9350000023841858},{"id":"https://openalex.org/keywords/mazur","display_name":"Mazur","score":0.9829999804496765},{"id":"https://openalex.org/keywords/bender","display_name":"Bender","score":0.8889999985694885},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-change","display_name":"educational change","score":0.40799999237060547},{"id":"https://openalex.org/keywords/institutional-conditions","display_name":"institutional conditions","score":0.3089999854564667}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.5299999713897705},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.43560001254081726},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.37770000100135803},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.22840000689029694},{"id":"https://openalex.org/C2994218515","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q347861","display_name":"Phenomenological method","level":2,"score":0.17990000545978546},{"id":"https://openalex.org/C179454799","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q132151","display_name":"Ethnography","level":2,"score":0.17309999465942383},{"id":"https://openalex.org/C190248442","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q839486","display_name":"Qualitative research","level":2,"score":0.17270000278949738},{"id":"https://openalex.org/C2994008679","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q752297","display_name":"Doctoral studies","level":2,"score":0.1665000021457672},{"id":"https://openalex.org/C2986817661","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q185698","display_name":"Research methodology","level":3,"score":0.16410000622272491},{"id":"https://openalex.org/C3018587665","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7268696","display_name":"Qualitative analysis","level":3,"score":0.16349999606609344}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.54899/rpd.v17n4-3164","doi":"https://doi.org/10.54899/rpd.v17n4-3164","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.54899/rpd.v17n4-3164","pdf_url":"https://ojs.projecaoedocencia.com.br/index.php/Projecao3/article/download/3164/2488","source":{"id":"https://openalex.org/S5406981653","display_name":"Revista Proje\u00e7\u00e3o e Doc\u00eancia","issn_l":"2178-6275","issn":["2178-6275","2359-0904"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Proje\u00e7\u00e3o e Doc\u00eancia","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.54899/rpd.v17n4-3164","doi":"https://doi.org/10.54899/rpd.v17n4-3164","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.54899/rpd.v17n4-3164","pdf_url":"https://ojs.projecaoedocencia.com.br/index.php/Projecao3/article/download/3164/2488","source":{"id":"https://openalex.org/S5406981653","display_name":"Revista Proje\u00e7\u00e3o e Doc\u00eancia","issn_l":"2178-6275","issn":["2178-6275","2359-0904"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Proje\u00e7\u00e3o e Doc\u00eancia","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education","score":0.9901999831199646}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7212379044.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7212379044.grobid-xml"},"referenced_works_count":1,"referenced_works":["https://openalex.org/W4402599709"],"related_works":["https://openalex.org/W7162210592","https://openalex.org/W4416813448","https://openalex.org/W4393863148","https://openalex.org/W7127625240","https://openalex.org/W4280592867","https://openalex.org/W4416958729","https://openalex.org/W4413351355","https://openalex.org/W7213610438","https://openalex.org/W7219245189","https://openalex.org/W7150896895"],"abstract_inverted_index":{"As":[0],"mudan\u00e7as":[1],"educacionais":[2],"contempor\u00e2neas":[3],"t\u00eam":[4],"ampliado":[5],"a":[6,38,41,66,85],"necessidade":[7],"de":[8,12,15,24,52,61,72,82,87,102,111,149,217],"formar":[9],"professores":[10,62],"capazes":[11],"planejar":[13],"situa\u00e7\u00f5es":[14],"aprendizagem":[16],"participativas,":[17],"contextualizadas":[18],"e":[19,40,45,69,74,99,104,133,141,155,159,192,209],"sens\u00edveis":[20],"\u00e0s":[21],"diferentes":[22],"formas":[23],"aprender.":[25],"Nesse":[26],"cen\u00e1rio,":[27],"as":[28,54,170],"metodologias":[29,57,88,171],"ativas":[30,58,89,172],"ganham":[31],"espa\u00e7o":[32],"por":[33],"favorecerem":[34,178],"o":[35,64],"protagonismo":[36],"discente,":[37],"colabora\u00e7\u00e3o":[39],"articula\u00e7\u00e3o":[42,201],"entre":[43,144,202],"teoria":[44],"pr\u00e1tica.":[46],"O":[47],"artigo":[48],"tem":[49],"como":[50],"objeto":[51],"pesquisa":[53,147],"contribui\u00e7\u00f5es":[55,198],"das":[56],"na":[59,90,96,174],"forma\u00e7\u00e3o":[60,91,175],"sobre":[63],"planejamento,":[65,95],"media\u00e7\u00e3o":[67,97,185],"pedag\u00f3gica":[68,98,186],"os":[70],"processos":[71,101],"ensino":[73,103],"aprendizagem.":[75],"A":[76,146],"investiga\u00e7\u00e3o":[77],"parte":[78],"da":[79,200,215],"seguinte":[80],"pergunta:":[81],"que":[83,169],"maneira":[84],"utiliza\u00e7\u00e3o":[86],"docente":[92,176],"repercute":[93],"no":[94],"nos":[100],"aprendizagem?":[105],"Teoricamente,":[106],"fizemos":[107],"uso":[108],"dos":[109,190],"trabalhos":[110],"Dewey":[112],"(2001;":[113],"2022),":[114],"Freire":[115],"(2011;":[116],"2013),":[117],"Sch\u00f6n":[118],"(1983;":[119],"1997),":[120],"Kolb":[121],"(2015),":[122],"Lib\u00e2neo":[123],"(2006),":[124],"N\u00f3voa":[125],"(1997;":[126],"2009),":[127],"Tardif":[128],"(2014),":[129,131,137],"Zabala":[130],"Bacich":[132],"Moran":[134],"(2018),":[135,143],"Mazur":[136],"Bender":[138],"(2012),":[139],"Filatro":[140],"Cavalcanti":[142],"outros.":[145],"\u00e9":[148],"cunho":[150],"qualitativa":[151],"(Minayo,":[152],"2007),":[153],"descritiva":[154],"bibliogr\u00e1fica":[156],"(Gil,":[157],"2008)":[158],"com":[160],"an\u00e1lise":[161],"compreensiva":[162],"(Weber,":[163],"1949).":[164],"Os":[165],"principais":[166],"achados":[167],"apontam":[168],"repercutem":[173],"ao":[177],"um":[179],"planejamento":[180],"orientado":[181],"pelas":[182],"aprendizagens,":[183],"uma":[184,193],"ajustada":[187],"aos":[188],"percursos":[189],"estudantes":[191],"participa\u00e7\u00e3o":[194],"intelectualmente":[195],"mobilizadora.":[196],"Essas":[197],"dependem":[199],"fundamenta\u00e7\u00e3o":[203],"te\u00f3rica,":[204],"intencionalidade":[205],"pedag\u00f3gica,":[206],"avalia\u00e7\u00e3o":[207],"formativa":[208],"condi\u00e7\u00f5es":[210],"institucionais,":[211],"n\u00e3o":[212],"decorrendo":[213],"automaticamente":[214],"aplica\u00e7\u00e3o":[216],"t\u00e9cnicas":[218],"ou":[219],"tecnologias.":[220]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-04T10:54:05.112534","created_date":"2026-09-13T00:00:00"}
