{"id":"https://openalex.org/W7208754192","doi":"https://doi.org/10.6018/edumed.730151","title":"M\u00e1s all\u00e1 del realismo tecnol\u00f3gico: simulaci\u00f3n cl\u00ednica de alta fidelidad para la formaci\u00f3n por competencias en estudiantes de Medicina. Revisi\u00f3n sistem\u00e1tica.","display_name":"M\u00e1s all\u00e1 del realismo tecnol\u00f3gico: simulaci\u00f3n cl\u00ednica de alta fidelidad para la formaci\u00f3n por competencias en estudiantes de Medicina. Revisi\u00f3n sistem\u00e1tica.","publication_year":2026,"publication_date":"2026-09-02","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7208754192","doi":"https://doi.org/10.6018/edumed.730151"},"language":"es","primary_location":{"id":"doi:10.6018/edumed.730151","doi":"https://doi.org/10.6018/edumed.730151","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.6018/edumed.730151","pdf_url":"https://revistas.um.es/edumed/article/download/730151/407711","source":{"id":"https://openalex.org/S4210203245","display_name":"Revista Espa\u00f1ola de Educaci\u00f3n M\u00e9dica","issn_l":"2660-8529","issn":["2660-8529"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["ddh","doaj","fecyt-seal"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321098","host_organization_name":"University of Murcia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321098"],"host_organization_lineage_names":["University of Murcia"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Espa\u00f1ola de Educaci\u00f3n M\u00e9dica","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref","doaj"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://revistas.um.es/edumed/article/download/730151/407711","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5072991540","display_name":"Yoiler Batista Garcet","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-7851-5763","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-7851-5763"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210099996","display_name":"Universidad San Gregorio de Portoviejo","ror":"https://ror.org/0139vf833","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210099996"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Yoiler Batista Garcet","raw_affiliation_strings":["Universidad San Gregorio de Portoviejo, Carrera de Medicina, Portoviejo, Manab\u00ed, Ecuador"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-7851-5763","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad San Gregorio de Portoviejo, Carrera de Medicina, Portoviejo, Manab\u00ed, Ecuador","institution_ids":["https://openalex.org/I4210099996"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5114590405","display_name":"Lissette Beatriz Villavicencio Cede\u00f1o","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8475-3947","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-8475-3947"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210132758","display_name":"Universidad Nacional de Tumbes","ror":"https://ror.org/03wbarw78","country_code":"PE","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210132758"]}],"countries":["PE"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Lissette Beatriz Villavicencio Cede\u00f1o","raw_affiliation_strings":["Universidad Nacional de Tumbes, Per\u00fa; Unidad Educativa Cristo Rey, Portoviejo, Manab\u00ed, Ecuador"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8475-3947","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Nacional de Tumbes, Per\u00fa; Unidad Educativa Cristo Rey, Portoviejo, Manab\u00ed, Ecuador","institution_ids":["https://openalex.org/I4210132758"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5006249592","display_name":"Lauricia Jacqueline Mac\u00edas Mendoza","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-8779-9091","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-8779-9091"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210099996","display_name":"Universidad San Gregorio de Portoviejo","ror":"https://ror.org/0139vf833","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210099996"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Jacqueline Mac\u00edas Mendoza","raw_affiliation_strings":["Universidad San Gregorio de Portoviejo, Carrera de Medicina, Portoviejo, Manab\u00ed, Ecuador"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-8779-9091","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad San Gregorio de Portoviejo, Carrera de Medicina, Portoviejo, Manab\u00ed, Ecuador","institution_ids":["https://openalex.org/I4210099996"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5079867365","display_name":"Marieta del Jes\u00fas Azua Men\u00e9ndez","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-5601-6621","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-5601-6621"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210167200","display_name":"Universidad Estatal del Sur de Manabi","ror":"https://ror.org/05pnzjf85","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210167200"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Marieta del Jes\u00fas Az\u00faa Men\u00e9ndez","raw_affiliation_strings":["Universidad Estatal del Sur de Manab\u00ed, docente de la carrera de Laboratorio Cl\u00ednico, Jipijapa. Manab\u00ed, Ecuador"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-5601-6621","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Estatal del Sur de Manab\u00ed, docente de la carrera de Laboratorio Cl\u00ednico, Jipijapa. Manab\u00ed, Ecuador","institution_ids":["https://openalex.org/I4210167200"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":2,"institutions_distinct_count":3,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"7","issue":"6","first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T11238","display_name":"Simulation-Based Education in Healthcare","score":0.9965999722480774,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T11238","display_name":"Simulation-Based Education in Healthcare","score":0.9965999722480774,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10916","display_name":"Surgical Simulation and Training","score":0.0015999999595806003,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2746","display_name":"Surgery"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/27","display_name":"Medicine"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/4","display_name":"Health Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10254","display_name":"Innovations in Medical Education","score":0.00139999995008111,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/high-fidelity-clinical-simulation","display_name":"high-fidelity clinical simulation","score":0.9629999995231628},{"id":"https://openalex.org/keywords/medical-education","display_name":"medical education","score":0.8949999809265137},{"id":"https://openalex.org/keywords/competency-based-training","display_name":"competency-based training","score":0.7720000147819519},{"id":"https://openalex.org/keywords/medical-students","display_name":"medical students","score":0.6010000109672546},{"id":"https://openalex.org/keywords/debriefing","display_name":"debriefing","score":0.7789999842643738},{"id":"https://openalex.org/keywords/clinical-reasoning","display_name":"clinical reasoning","score":0.6079999804496765},{"id":"https://openalex.org/keywords/teamwork","display_name":"teamwork","score":0.4909999966621399},{"id":"https://openalex.org/keywords/skill-retention","display_name":"skill retention","score":0.5920000076293945},{"id":"https://openalex.org/keywords/overconfidence","display_name":"overconfidence","score":0.5709999799728394},{"id":"https://openalex.org/keywords/simulation-fidelity","display_name":"simulation fidelity","score":0.6370000243186951},{"id":"https://openalex.org/keywords/low-fidelity-simulation","display_name":"low-fidelity simulation","score":0.7609999775886536},{"id":"https://openalex.org/keywords/active-learning-methodologies","display_name":"active learning methodologies","score":0.6069999933242798},{"id":"https://openalex.org/keywords/procedural-skills","display_name":"procedural skills","score":0.4189999997615814},{"id":"https://openalex.org/keywords/simulation-based-assessment","display_name":"simulation-based assessment","score":0.4350000023841858}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.6769000291824341},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.5242000222206116},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.304500013589859},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.260699987411499},{"id":"https://openalex.org/C71924100","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11190","display_name":"Medicine","level":0,"score":0.25380000472068787},{"id":"https://openalex.org/C182306322","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1779371","display_name":"Order (exchange)","level":2,"score":0.1762000024318695},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.1615000069141388},{"id":"https://openalex.org/C2775924081","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q55608371","display_name":"Control (management)","level":2,"score":0.15049999952316284},{"id":"https://openalex.org/C2779962280","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7433389","display_name":"SciELO","level":3,"score":0.14749999344348907},{"id":"https://openalex.org/C3020439559","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5","display_name":"Human being","level":3,"score":0.12680000066757202}],"mesh":[],"locations_count":2,"locations":[{"id":"doi:10.6018/edumed.730151","doi":"https://doi.org/10.6018/edumed.730151","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.6018/edumed.730151","pdf_url":"https://revistas.um.es/edumed/article/download/730151/407711","source":{"id":"https://openalex.org/S4210203245","display_name":"Revista Espa\u00f1ola de Educaci\u00f3n M\u00e9dica","issn_l":"2660-8529","issn":["2660-8529"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["ddh","doaj","fecyt-seal"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321098","host_organization_name":"University of Murcia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321098"],"host_organization_lineage_names":["University of Murcia"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Espa\u00f1ola de Educaci\u00f3n M\u00e9dica","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:doaj.org/article:db660b027f68469ba2bb793c23863f5d","doi":null,"is_oa":false,"landing_page_url":"https://doaj.org/article/db660b027f68469ba2bb793c23863f5d","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306401280","display_name":"DOAJ (DOAJ: Directory of Open Access Journals)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Revista Espa\u00f1ola de Educaci\u00f3n M\u00e9dica, Vol 10, Iss 1 (2026)","raw_type":"article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.6018/edumed.730151","doi":"https://doi.org/10.6018/edumed.730151","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.6018/edumed.730151","pdf_url":"https://revistas.um.es/edumed/article/download/730151/407711","source":{"id":"https://openalex.org/S4210203245","display_name":"Revista Espa\u00f1ola de Educaci\u00f3n M\u00e9dica","issn_l":"2660-8529","issn":["2660-8529"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["ddh","doaj","fecyt-seal"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321098","host_organization_name":"University of Murcia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321098"],"host_organization_lineage_names":["University of Murcia"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Espa\u00f1ola de Educaci\u00f3n M\u00e9dica","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.8278999924659729,"display_name":"Quality education"},{"id":"https://metadata.un.org/sdg/3","score":0.6240000128746033,"display_name":"Good health and well-being"}],"study_designs":[{"id":"https://openalex.org/study-designs/systematic-review","display_name":"Systematic Review"}],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7208754192.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7208754192.grobid-xml"},"referenced_works_count":51,"referenced_works":["https://openalex.org/W437342976","https://openalex.org/W1687253533","https://openalex.org/W1969241382","https://openalex.org/W1986133144","https://openalex.org/W1989793525","https://openalex.org/W2003142222","https://openalex.org/W2010600133","https://openalex.org/W2012016729","https://openalex.org/W2015269900","https://openalex.org/W2042946795","https://openalex.org/W2056818525","https://openalex.org/W2102601846","https://openalex.org/W2103699975","https://openalex.org/W2105608568","https://openalex.org/W2126309695","https://openalex.org/W2130367351","https://openalex.org/W2135003856","https://openalex.org/W2140246832","https://openalex.org/W2148995797","https://openalex.org/W2154563310","https://openalex.org/W2157641530","https://openalex.org/W2162661914","https://openalex.org/W2163580545","https://openalex.org/W2220088745","https://openalex.org/W2262582742","https://openalex.org/W2275962084","https://openalex.org/W2322558727","https://openalex.org/W2341311834","https://openalex.org/W2531269403","https://openalex.org/W2566806656","https://openalex.org/W2913182956","https://openalex.org/W2947163448","https://openalex.org/W2963510029","https://openalex.org/W2990648940","https://openalex.org/W2999986272","https://openalex.org/W3031190099","https://openalex.org/W3118615836","https://openalex.org/W3131192588","https://openalex.org/W3163156375","https://openalex.org/W4225141036","https://openalex.org/W4285014505","https://openalex.org/W4312094835","https://openalex.org/W4321018858","https://openalex.org/W4378070124","https://openalex.org/W4388721910","https://openalex.org/W4391856667","https://openalex.org/W4394595320","https://openalex.org/W4407153007","https://openalex.org/W4409638767","https://openalex.org/W4415373746","https://openalex.org/W7163067196"],"related_works":["https://openalex.org/W4417341583","https://openalex.org/W2944130060","https://openalex.org/W7220086297","https://openalex.org/W7120481738","https://openalex.org/W4381939314","https://openalex.org/W2081441137","https://openalex.org/W7215317046","https://openalex.org/W2966451041","https://openalex.org/W4362582172","https://openalex.org/W2038817991"],"abstract_inverted_index":{"Introducci\u00f3n:":[0],"La":[1,120,160,210,261],"simulaci\u00f3n":[2,44,249],"cl\u00ednica":[3,45],"de":[4,14,42,46,52,56,73,98,103,105,115,118,126,141,157,203,231,250,266],"alta":[5,47,161,251],"fidelidad":[6,48,162,252,285],"se":[7,64,82,122,149,288],"usa":[8],"para":[9,137,256,290],"adiestrar":[10],"habilidades":[11,53,246,257],"complejas":[12],"antes":[13],"interactuar":[15],"con":[16,66,113,199],"pacientes":[17,225],"aut\u00f3nomamente,":[18],"aunque":[19],"a\u00fan":[20],"subsiste":[21],"la":[22,40,43,116,173,178,186,196,206,222,248,267,274,276,279,284,291,295],"duda":[23],"acerca":[24],"del":[25,175],"valor":[26],"extra":[27],"que":[28,63,81,153,238,287],"el":[29,50,101,139,167,170,192,234,272],"realismo":[30],"tecnol\u00f3gico":[31],"tiene":[32],"sobre":[33,264],"dise\u00f1os":[34],"pedag\u00f3gicos":[35],"m\u00e1s":[36,254],"econ\u00f3micos.":[37],"Objetivo:":[38],"Determinar":[39],"eficacia":[41,179,262],"en":[49,54,85,166,180,195],"desarrollo":[51],"alumnos":[55,114],"Medicina":[57],"y":[58,94,111,148,177,191,217,221,233,259,278,293,297],"reconocer":[59],"las":[60,189],"condiciones":[61],"pedag\u00f3gicas":[62],"asocian":[65],"un":[67,155],"mejor":[68],"rendimiento.":[69],"M\u00e9todos:":[70],"An\u00e1lisis":[71],"sistem\u00e1tico":[72],"acuerdo":[74],"a":[75,124,224,245],"PRISMA":[76],"2020.":[77],"Se":[78,107,131,144,281],"investigaron":[79],"investigaciones":[80,109],"hayan":[83],"publicado":[84],"PubMed/MEDLINE,":[86],"Scopus,":[87],"Web":[88],"of":[89],"Science,":[90],"ERIC,":[91],"CINAHL,":[92],"SciELO":[93],"LILACS":[95],"desde":[96],"enero":[97],"2010":[99],"hasta":[100],"2":[102,134],"agosto":[104],"2026.":[106],"incorporaron":[108,150],"cuasiexperimentales":[110],"experimentales":[112],"carrera":[117],"Medicina.":[119],"s\u00edntesis":[121],"llev\u00f3":[123],"cabo":[125],"manera":[127],"narrativa,":[128],"utilizando":[129],"SWiM.":[130],"utiliz\u00f3":[132],"RoB":[133],"o":[135,202],"ROBINS-I":[136],"evaluar":[138],"riesgo":[140],"sesgo.":[142],"Resultados:":[143],"encontraron":[145],"300":[146],"registros":[147],"30":[151],"estudios":[152],"conten\u00edan":[154],"total":[156],"4,216":[158],"alumnos.":[159],"mostr\u00f3":[163],"beneficios":[164],"constantes":[165],"trabajo":[168],"colaborativo,":[169],"razonamiento":[171],"cl\u00ednico,":[172],"identificaci\u00f3n":[174],"deterioro":[176],"los":[181,218,270],"procedimientos,":[182],"especialmente":[183],"cuando":[184],"involucr\u00f3":[185],"pr\u00e1ctica":[187],"intencionada,":[188],"observaciones":[190],"debriefing.":[193],"Pero":[194],"comparaci\u00f3n":[197],"directa":[198],"estrategias":[200],"activas":[201],"baja":[204],"fidelidad,":[205],"superioridad":[207],"era":[208],"variable.":[209],"retenci\u00f3n":[211],"fue":[212],"evaluada":[213],"por":[214],"diez":[215],"estudios,":[216],"resultados":[219],"cl\u00ednicos":[220],"transferencia":[223,296],"reales":[226],"fueron":[227],"excelentes.":[228],"Un":[229],"exceso":[230],"confianza":[232],"estr\u00e9s":[235],"eran":[236],"consecuencias":[237],"pod\u00edan":[239],"ser":[240],"da\u00f1inas.":[241],"Conclusiones:":[242],"En":[243],"cuanto":[244],"individuales,":[247],"es":[253],"beneficiosa":[255],"integradas":[258],"din\u00e1micas.":[260],"depende":[263],"todo":[265],"coherencia":[268],"entre":[269],"objetivos,":[271],"debriefing,":[273],"evaluaci\u00f3n,":[275],"dificultad":[277],"pr\u00e1ctica.":[280],"recomienda":[282],"elegir":[283],"m\u00ednima":[286],"requiere":[289],"competencia,":[292],"verificar":[294],"retenci\u00f3n.":[298]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-07T11:25:07.637180","created_date":"2026-09-05T00:00:00"}
