{"id":"https://openalex.org/W7208708564","doi":"https://doi.org/10.5902/2317175897656","title":"A Comunidade Gurganema \u2013 entre o risco e a sobreviv\u00eancia: Educa\u00e7\u00e3o Ambiental e ocupa\u00e7\u00e3o irregular nas margens do Rio Para\u00edba do Meio, em Vi\u00e7osa, Alagoas, Brasil","display_name":"A Comunidade Gurganema \u2013 entre o risco e a sobreviv\u00eancia: Educa\u00e7\u00e3o Ambiental e ocupa\u00e7\u00e3o irregular nas margens do Rio Para\u00edba do Meio, em Vi\u00e7osa, Alagoas, Brasil","alternate_titles":[],"publication_year":2026,"publication_date":"2026-08-21","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7208708564","doi":"https://doi.org/10.5902/2317175897656"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.5902/2317175897656","doi":"https://doi.org/10.5902/2317175897656","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5902/2317175897656","pdf_url":"https://periodicos.ufsm.br/sociaisehumanas/article/download/97656/70355","source":{"id":"https://openalex.org/S4306527950","display_name":"Revista Sociais e Humanas","issn_l":"0103-0620","issn":["0103-0620","2317-1758"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312382","host_organization_name":"Universidade Federal de Santa Maria","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312382"],"host_organization_lineage_names":["Universidade Federal de Santa Maria"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Sociais e Humanas","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7208708564"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://periodicos.ufsm.br/sociaisehumanas/article/download/97656/70355","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5000233069","display_name":"Everson de Oliveira Santos","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1267-1237","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-1267-1237"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I79889768","display_name":"Universidade Federal de Alagoas","ror":"https://ror.org/00dna7t83","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I79889768"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Everson de Oliveira Santos","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal de Alagoas"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1267-1237","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal de Alagoas","institution_ids":["https://openalex.org/I79889768"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5005626583","display_name":"Paulo Ricardo Petter Medeiros","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-7314-0464","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-7314-0464"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I79889768","display_name":"Universidade Federal de Alagoas","ror":"https://ror.org/00dna7t83","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I79889768"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Paulo Ricardo Petter Medeiros","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal de Alagoas"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-7314-0464","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal de Alagoas","institution_ids":["https://openalex.org/I79889768"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5055069882","display_name":"Nayara Barreto da Costa","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-0751-1941","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-0751-1941"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I80849659","display_name":"Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais","ror":"https://ror.org/04xbn6x09","country_code":"BR","type":"facility","lineage":["https://openalex.org/I4210151455","https://openalex.org/I80849659"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Nayara Barreto da Costa","raw_affiliation_strings":["Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-0751-1941","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais","institution_ids":["https://openalex.org/I80849659"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":2,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"39","issue":"1","first_page":"e97656","last_page":"e97656"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12165","display_name":"Environmental Education in Latin America","score":0.29760000109672546,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2308","display_name":"Management, Monitoring, Policy and Law"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/23","display_name":"Environmental Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12165","display_name":"Environmental Education in Latin America","score":0.29760000109672546,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2308","display_name":"Management, Monitoring, Policy and Law"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/23","display_name":"Environmental Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13306","display_name":"Geography and Education Methods","score":0.2768999934196472,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3305","display_name":"Geography, Planning and Development"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12343","display_name":"Geography Education and Pedagogy","score":0.17739999294281006,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3305","display_name":"Geography, Planning and Development"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/environmental-education","display_name":"environmental education","score":0.8199999928474426},{"id":"https://openalex.org/keywords/informal-settlements","display_name":"informal settlements","score":0.6830000281333923},{"id":"https://openalex.org/keywords/riverbank-occupation","display_name":"riverbank occupation","score":0.7590000033378601},{"id":"https://openalex.org/keywords/urban-land-use","display_name":"urban land use","score":0.5849999785423279},{"id":"https://openalex.org/keywords/spatial-planning","display_name":"spatial planning","score":0.6299999952316284},{"id":"https://openalex.org/keywords/socioeconomic-vulnerability","display_name":"socioeconomic vulnerability","score":0.7929999828338623},{"id":"https://openalex.org/keywords/housing-policy","display_name":"housing policy","score":0.8199999928474426},{"id":"https://openalex.org/keywords/geography-education","display_name":"geography education","score":0.7279999852180481},{"id":"https://openalex.org/keywords/secondary-school-students","display_name":"high school students","score":0.492000013589859},{"id":"https://openalex.org/keywords/risk-reduction","display_name":"risk mitigation","score":0.47699999809265137},{"id":"https://openalex.org/keywords/critical-thinking","display_name":"critical thinking","score":0.8690000176429749}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.4584999978542328},{"id":"https://openalex.org/C205649164","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1071","display_name":"Geography","level":0,"score":0.4507000148296356},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.2809000015258789},{"id":"https://openalex.org/C66204764","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q219416","display_name":"Sustainability","level":2,"score":0.2565000057220459},{"id":"https://openalex.org/C97137747","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q38112","display_name":"Forestry","level":1,"score":0.22460000216960907},{"id":"https://openalex.org/C95713431","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q631425","display_name":"Vulnerability (computing)","level":2,"score":0.19380000233650208},{"id":"https://openalex.org/C526734887","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q832237","display_name":"Environmental protection","level":1,"score":0.16760000586509705},{"id":"https://openalex.org/C2989271921","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q919526","display_name":"Environmental policy","level":2,"score":0.1459999978542328},{"id":"https://openalex.org/C58640448","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42515","display_name":"Cartography","level":1,"score":0.13840000331401825},{"id":"https://openalex.org/C91375879","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q15473274","display_name":"Environmental planning","level":1,"score":0.12839999794960022}],"mesh":[],"locations_count":2,"locations":[{"id":"doi:10.5902/2317175897656","doi":"https://doi.org/10.5902/2317175897656","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5902/2317175897656","pdf_url":"https://periodicos.ufsm.br/sociaisehumanas/article/download/97656/70355","source":{"id":"https://openalex.org/S4306527950","display_name":"Revista Sociais e Humanas","issn_l":"0103-0620","issn":["0103-0620","2317-1758"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312382","host_organization_name":"Universidade Federal de Santa Maria","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312382"],"host_organization_lineage_names":["Universidade Federal de Santa Maria"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Sociais e Humanas","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:urlib.net:sid.inpe.br/mtc-m12e/2026/09.02.12.08.32-0","doi":null,"is_oa":false,"landing_page_url":"http://urlib.net/sid.inpe.br/mtc-m12e/2026/09.02.12.08","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4377196298","display_name":"Biblioteca Digital da Mem\u00f3ria Cient\u00edfica do INPE (National Institute for Space Research)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I80849659","host_organization_name":"Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I80849659"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.5902/2317175897656","doi":"https://doi.org/10.5902/2317175897656","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5902/2317175897656","pdf_url":"https://periodicos.ufsm.br/sociaisehumanas/article/download/97656/70355","source":{"id":"https://openalex.org/S4306527950","display_name":"Revista Sociais e Humanas","issn_l":"0103-0620","issn":["0103-0620","2317-1758"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312382","host_organization_name":"Universidade Federal de Santa Maria","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312382"],"host_organization_lineage_names":["Universidade Federal de Santa Maria"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Sociais e Humanas","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"display_name":"Sustainable cities and communities","score":0.875,"id":"https://metadata.un.org/sdg/11"},{"display_name":"Quality education","score":0.6164000034332275,"id":"https://metadata.un.org/sdg/4"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7208708564.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7208708564.grobid-xml"},"referenced_works_count":7,"referenced_works":["https://openalex.org/W2058064556","https://openalex.org/W2093870779","https://openalex.org/W4281624072","https://openalex.org/W4318480147","https://openalex.org/W7085895563","https://openalex.org/W7128812665","https://openalex.org/W7140146157"],"related_works":["https://openalex.org/W7120650298","https://openalex.org/W2769965171","https://openalex.org/W2808554922","https://openalex.org/W4405322175","https://openalex.org/W2410775159","https://openalex.org/W2786138895","https://openalex.org/W2132429827","https://openalex.org/W1595592434","https://openalex.org/W7216738775","https://openalex.org/W2905389081"],"abstract_inverted_index":{"O":[0,25],"processo":[1],"de":[2,18,23,33,39,43,50,53,57,94,101,107,110,132,140,146],"uso":[3],"e":[4,91,99,113,137],"ocupa\u00e7\u00e3o":[5,14,60,81,121],"do":[6,64,67,155],"solo":[7],"urbano,":[8],"sem":[9],"planejamento":[10,141],"territorial,":[11],"acarreta":[12],"a":[13,120,153,164],"irregular":[15,61],"em":[16,37,47,72,166],"\u00e1reas":[17],"risco,":[19],"sobretudo,":[20],"nas":[21,62],"margens":[22,63],"rios.":[24],"presente":[26],"estudo":[27],"traz":[28],"os":[29,76,85],"resultados":[30,117],"da":[31,122],"aplica\u00e7\u00e3o":[32],"uma":[34,48,54,105],"proposta":[35],"pedag\u00f3gica,":[36],"forma":[38],"projeto,":[40],"na":[41],"disciplina":[42],"Projeto":[44],"Integrador":[45],"(PI),":[46],"turma":[49],"ensino":[51,100],"m\u00e9dio":[52],"escola":[55],"estadual":[56],"Alagoas,":[58],"sobre":[59],"Rio":[65],"Para\u00edba":[66],"Meio,":[68],"pela":[69,89],"comunidade":[70,123],"Gurganema,":[71],"Vi\u00e7osa\u2013Alagoas.":[73],"Objetivou-se":[74],"compreender":[75],"fatores":[77],"que":[78,119,167],"levam":[79],"\u00e0":[80,127,130,138],"dessas":[82],"\u00e1reas,":[83],"identificar":[84],"principais":[86],"riscos":[87],"enfrentados":[88],"popula\u00e7\u00e3o":[90],"propor":[92],"estrat\u00e9gias":[93],"mitiga\u00e7\u00e3o,":[95],"articulando":[96],"educa\u00e7\u00e3o":[97,147],"ambiental":[98,148],"Geografia.":[102],"Metodologicamente":[103],"\u00e9":[104],"pesquisa":[106],"abordagem":[108],"qualitativa,":[109],"natureza":[111],"aplicada":[112],"car\u00e1ter":[114],"explorat\u00f3rio.":[115],"Os":[116],"evidenciam":[118],"est\u00e1":[124],"diretamente":[125],"relacionada":[126],"vulnerabilidade":[128],"socioecon\u00f4mica,":[129],"aus\u00eancia":[131],"pol\u00edticas":[133],"p\u00fablicas":[134],"habitacionais":[135],"eficazes":[136],"falha/aus\u00eancia":[139],"urbano.":[142],"Portanto,":[143],"as":[144],"pr\u00e1ticas":[145],"desenvolvidas":[149],"contribu\u00edram":[150],"significativamente":[151],"para":[152],"constru\u00e7\u00e3o":[154],"pensamento":[156],"cr\u00edtico":[157],"dos":[158],"discentes,":[159],"bem":[160],"como":[161],"o":[162],"pensar":[163],"realidade":[165],"est\u00e3o":[168],"inseridos.":[169]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W7208708564","counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-13T13:42:25.865203","created_date":"2026-09-05T00:00:00"}
