{"id":"https://openalex.org/W7207556830","doi":"https://doi.org/10.70577/y0xn1d53/acacfesa.editorial","title":"Ecosistemas Financieros y Contables para la Formalizaci\u00f3n y Sostenibilidad de las MIPYMEs Binacionales Ecuador\u2013Colombia: Contexto econ\u00f3mico y comercial del corredor fronterizo","display_name":"Ecosistemas Financieros y Contables para la Formalizaci\u00f3n y Sostenibilidad de las MIPYMEs Binacionales Ecuador\u2013Colombia: Contexto econ\u00f3mico y comercial del corredor fronterizo","publication_year":2026,"publication_date":"2026-09-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7207556830","doi":"https://doi.org/10.70577/y0xn1d53/acacfesa.editorial"},"language":"es","primary_location":{"id":"doi:10.70577/y0xn1d53/acacfesa.editorial","doi":"https://doi.org/10.70577/y0xn1d53/acacfesa.editorial","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.70577/y0xn1d53/acacfesa.editorial","pdf_url":"https://acacfesa.com/editorial/index.php/1/catalog/download/75/79/278","source":null,"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":null,"raw_type":"edited-book"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7207556830"],"child_works_count":0,"type":"book","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"gold","oa_url":"https://acacfesa.com/editorial/index.php/1/catalog/download/75/79/278","any_repository_has_fulltext":null},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5026744755","display_name":"Gladys Primavera Urgil\u00e9s Urgil\u00e9s","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-5125-8752","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-5125-8752"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210145045","display_name":"Universidad Polit\u00e9cnica Estatal del Carchi","ror":"https://ror.org/04msd0t92","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210145045"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Gladys Primavera Urgil\u00e9s Urgil\u00e9s","raw_affiliation_strings":["Universidad Polit\u00e9cnica Estatal del Carchi"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-5125-8752","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Polit\u00e9cnica Estatal del Carchi","institution_ids":["https://openalex.org/I4210145045"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5025981751","display_name":"Luis Alfredo Carvajal P\u00e9rez","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-3039-7657","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-3039-7657"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210145045","display_name":"Universidad Polit\u00e9cnica Estatal del Carchi","ror":"https://ror.org/04msd0t92","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210145045"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Luis Alfredo Carvajal P\u00e9rez","raw_affiliation_strings":["Universidad Polit\u00e9cnica Estatal del Carchi"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-3039-7657","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Polit\u00e9cnica Estatal del Carchi","institution_ids":["https://openalex.org/I4210145045"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5026702698","display_name":"Mayra Alexandra Sandoval Chuqu\u00edn","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-5423-4334","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-5423-4334"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210145045","display_name":"Universidad Polit\u00e9cnica Estatal del Carchi","ror":"https://ror.org/04msd0t92","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210145045"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Mayra Alexandra Sandoval Chuquin","raw_affiliation_strings":["Universidad Polit\u00e9cnica Estatal del Carchi"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-5423-4334","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Polit\u00e9cnica Estatal del Carchi","institution_ids":["https://openalex.org/I4210145045"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5071834194","display_name":"Martha Lida Solarte Solarte","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-3348-1368","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-3348-1368","https://orcid.org/0000-0003-3418-4664"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210106163","display_name":"Corporaci\u00f3n Universitaria Minuto de Dios","ror":"https://ror.org/01r0dam38","country_code":"CO","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210106163"]}],"countries":["CO"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Martha Lida Solarte Solarte","raw_affiliation_strings":["Corporaci\u00f3n Universitaria Minuto de Dios - UNIMINUTO"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0003-3348-1368","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Corporaci\u00f3n Universitaria Minuto de Dios - UNIMINUTO","institution_ids":["https://openalex.org/I4210106163"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5018520330","display_name":"Claudia Magali Solarte Solarte","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8844-2070","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-8844-2070"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210094967","display_name":"Instituci\u00f3n Universitaria Centro de Estudios Superiores Mar\u00eda Goretti","ror":"https://ror.org/00n4xrr40","country_code":"CO","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210094967"]}],"countries":["CO"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Claudia Magali Solarte Solarte","raw_affiliation_strings":["Universidad CESMAG"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8844-2070","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad CESMAG","institution_ids":["https://openalex.org/I4210094967"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5149746255","display_name":"Yaneth Luc\u00eda Misnaza Mu\u00f1oz","orcid":"https://orcid.org/0009-0003-8322-5183","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0003-8322-5183"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210106163","display_name":"Corporaci\u00f3n Universitaria Minuto de Dios","ror":"https://ror.org/01r0dam38","country_code":"CO","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210106163"]}],"countries":["CO"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Yaneth Luc\u00eda Misnaza Mu\u00f1oz","raw_affiliation_strings":["Corporaci\u00f3n Universitaria Minuto de Dios \u2013 UNIMINUTO"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0003-8322-5183","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Corporaci\u00f3n Universitaria Minuto de Dios \u2013 UNIMINUTO","institution_ids":["https://openalex.org/I4210106163"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":2,"institutions_distinct_count":3,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T11257","display_name":"Taxation and Compliance Studies","score":0.34549999237060547,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2002","display_name":"Economics and Econometrics"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/20","display_name":"Economics, Econometrics and Finance"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T11257","display_name":"Taxation and Compliance Studies","score":0.34549999237060547,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2002","display_name":"Economics and Econometrics"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/20","display_name":"Economics, Econometrics and Finance"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13509","display_name":"Accounting and Financial Management","score":0.16529999673366547,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1402","display_name":"Accounting"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/14","display_name":"Business, Management and Accounting"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14239","display_name":"Business, Education, Mathematics Research","score":0.12849999964237213,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1402","display_name":"Accounting"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/14","display_name":"Business, Management and Accounting"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/small-and-medium-sized-enterprises","display_name":"small and medium-sized enterprises","score":0.8009999990463257},{"id":"https://openalex.org/keywords/cross-border-trade","display_name":"cross-border trade","score":0.5720000267028809},{"id":"https://openalex.org/keywords/informal-economy","display_name":"informal economy","score":0.628000020980835},{"id":"https://openalex.org/keywords/business-formalization","display_name":"business formalization","score":0.7310000061988831},{"id":"https://openalex.org/keywords/financial-ecosystem","display_name":"financial ecosystem","score":0.6370000243186951},{"id":"https://openalex.org/keywords/accounting-systems","display_name":"accounting systems","score":0.9459999799728394},{"id":"https://openalex.org/keywords/colombia-ecuador-border","display_name":"Ecuador-Colombia border","score":0.7689999938011169},{"id":"https://openalex.org/keywords/business-training","display_name":"business training","score":0.32199999690055847},{"id":"https://openalex.org/keywords/sme-sustainability","display_name":"SME sustainability","score":0.46700000762939453},{"id":"https://openalex.org/keywords/financial-inclusion","display_name":"financial inclusion","score":0.38999998569488525},{"id":"https://openalex.org/keywords/andean-integration","display_name":"Andean integration","score":0.35499998927116394}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.6973999738693237},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.4097999930381775},{"id":"https://openalex.org/C142362112","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q735","display_name":"Art","level":0,"score":0.32190001010894775},{"id":"https://openalex.org/C205649164","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1071","display_name":"Geography","level":0,"score":0.29829999804496765},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.1800999939441681},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.17059999704360962},{"id":"https://openalex.org/C58640448","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42515","display_name":"Cartography","level":1,"score":0.16189999878406525},{"id":"https://openalex.org/C158071213","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7257","display_name":"Ideology","level":3,"score":0.10589999705553055},{"id":"https://openalex.org/C2992730755","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q55603353","display_name":"Agricultural development","level":3,"score":0.09939999878406525},{"id":"https://openalex.org/C48103436","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q599031","display_name":"State (computer science)","level":2,"score":0.09809999912977219}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.70577/y0xn1d53/acacfesa.editorial","doi":"https://doi.org/10.70577/y0xn1d53/acacfesa.editorial","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.70577/y0xn1d53/acacfesa.editorial","pdf_url":"https://acacfesa.com/editorial/index.php/1/catalog/download/75/79/278","source":null,"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":null,"raw_type":"edited-book"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.70577/y0xn1d53/acacfesa.editorial","doi":"https://doi.org/10.70577/y0xn1d53/acacfesa.editorial","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.70577/y0xn1d53/acacfesa.editorial","pdf_url":"https://acacfesa.com/editorial/index.php/1/catalog/download/75/79/278","source":null,"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":null,"raw_type":"edited-book"},"sustainable_development_goals":[{"display_name":"Peace, justice, and strong institutions","score":0.47620001435279846,"id":"https://metadata.un.org/sdg/16"},{"display_name":"Industry, innovation and infrastructure","score":0.428600013256073,"id":"https://metadata.un.org/sdg/9"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[{"id":"https://openalex.org/F4320325746","display_name":"Universit\u00e9 Paris-Est Cr\u00e9teil Val-de-Marne","ror":"https://ror.org/05ggc9x40"},{"id":"https://openalex.org/F4320326732","display_name":"Instituto Nacional de Investigaciones Agropecuarias","ror":"https://ror.org/01vep7794"},{"id":"https://openalex.org/F4320330228","display_name":"Organisation de Coop\u00e9ration et de D\u00e9veloppement \u00c9conomiques","ror":"https://ror.org/0438wbg98"},{"id":"https://openalex.org/F4320332685","display_name":"International Labour Organization","ror":"https://ror.org/03tebpn36"},{"id":"https://openalex.org/F4320337753","display_name":"Interreg","ror":null}],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7207556830.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7207556830.grobid-xml"},"referenced_works_count":35,"referenced_works":["https://openalex.org/W1759037920","https://openalex.org/W2004060645","https://openalex.org/W2008532234","https://openalex.org/W2032622934","https://openalex.org/W2067154398","https://openalex.org/W2082357998","https://openalex.org/W2095197847","https://openalex.org/W2095299437","https://openalex.org/W2115849388","https://openalex.org/W2135434134","https://openalex.org/W2156109180","https://openalex.org/W2167928095","https://openalex.org/W2168283218","https://openalex.org/W2170353571","https://openalex.org/W2174253539","https://openalex.org/W2752617332","https://openalex.org/W2790608811","https://openalex.org/W2794549094","https://openalex.org/W2799331516","https://openalex.org/W3021995853","https://openalex.org/W3023965449","https://openalex.org/W3118615836","https://openalex.org/W3121581154","https://openalex.org/W3124536214","https://openalex.org/W3158457439","https://openalex.org/W4230000677","https://openalex.org/W4231097212","https://openalex.org/W4233654598","https://openalex.org/W4236301267","https://openalex.org/W4240580964","https://openalex.org/W4252013283","https://openalex.org/W4294215472","https://openalex.org/W4298225499","https://openalex.org/W4298413470","https://openalex.org/W4299953765"],"related_works":["https://openalex.org/W3011625971","https://openalex.org/W7168387303","https://openalex.org/W7220697049","https://openalex.org/W4205333415","https://openalex.org/W3010704095","https://openalex.org/W4293060141","https://openalex.org/W3012072830","https://openalex.org/W3011890315","https://openalex.org/W4401763234","https://openalex.org/W27436576"],"abstract_inverted_index":{"La":[0,265,426],"delimitaci\u00f3n":[1],"entre":[2,105,168,303],"Ecuador":[3],"y":[4,32,44,51,92,103,142,160,177,241,255,306,379,401,423,453,549,576,581],"Colombia,":[5],"que":[6,21,47,60,85,131,145,157,161,196,223,246,267,312,350,358,371,410,449,499,504,532,564,567,583,593],"se":[7,38,93,122,132,151,268,412,469,595],"extiende":[8],"a":[9,54,153,207,233,281,340,373,381,455,480,501,524,578],"lo":[10,90,382,563],"largo":[11,383],"de":[12,15,35,56,74,89,99,111,117,137,191,219,235,238,244,252,284,289,295,301,310,316,318,348,392,398,407,445,474,496,531,558],"la":[13,204,208,242,248,250,263,282,287,293,299,307,322,352,359,437,456,477,482,529,533,561,568],"cordillera":[14],"los":[16,61,319,503,579],"Andes,":[17],"representa":[18,536],"algo":[19],"m\u00e1s":[20,87,195],"simplemente":[22],"un":[23,26,29,79,192,220,332,338,346,363,418,472,486,494,514,516,519,522,590],"l\u00edmite":[24],"en":[25,95,134,147,214,258,262,270,321,365,436,461,466,471,506,560],"mapa.":[27],"Es":[28],"\u00e1rea":[30],"viva":[31],"activa,":[33],"llena":[34],"humanidad,":[36],"donde":[37],"cruzan":[39],"dos":[40,42,45,169,172,175,178],"relatos,":[41],"econom\u00edas":[43],"culturas":[46,179],"han":[48,63],"logrado":[49],"convivir":[50],"enriquecerse":[52],"mutuamente,":[53],"pesar":[55,234],"las":[57,118,128,135,158,201,253,271,314,374,405,570],"distinciones":[58],"legales":[59],"gobiernos":[62],"impuesto":[64],"con":[65,127,225,404,417,440,476,528],"el":[66,71,96,115,148,189,217,259,369,390,396,451,545],"tiempo.":[67,385],"En":[68],"este":[69,441,467,526],"espacio,":[70],"Puente":[72],"Internacional":[73],"Rumichaca":[75],"no":[76,121,183,274,326,361,484,535,555],"es":[77,184,275,336,362,566],"solo":[78,327],"paso":[80],"f\u00edsico;":[81],"simboliza":[82],"una":[83,112,154,185,226,296,490,537,542],"integraci\u00f3n":[84,199],"va":[86],"all\u00e1":[88],"formal":[91],"refleja":[94],"flujo":[97],"cotidiano":[98],"bienes,":[100],"servicios,":[101],"ideas":[102],"confianza":[104,530,575],"ambos":[106,304],"pa\u00edses.":[107],"Este":[108,324,464,586],"libro":[109,325,587],"surge":[110],"firme":[113],"creencia:":[114],"desarrollo":[116],"\u00e1reas":[119],"fronterizas":[120],"puede":[123],"entender":[124],"ni":[125,277],"tratar":[126],"mismas":[129],"herramientas":[130,415],"utilizan":[133],"ciudades":[136],"cada":[138],"naci\u00f3n.":[139],"Las":[140,547],"peque\u00f1as":[141,254,548],"medianas":[143,256,550],"empresas":[144,166,257,551],"operan":[146],"corredor":[149,260,553],"Tulc\u00e1n-Ipiales":[150,554],"enfrentan":[152],"realidad":[155],"\u00fanica":[156],"define":[159],"les":[162,572,584],"presenta":[163],"desaf\u00edos.":[164],"Estas":[165],"transitan":[167],"sistemas":[170,290],"fiscales,":[171],"marcos":[173],"normativos,":[174],"monedas":[176],"institucionales.":[180],"Su":[181],"informalidad":[182,353],"elecci\u00f3n":[186],"consciente,":[187],"sino":[188,368,488,541],"resultado":[190],"entorno":[193],"que,":[194],"facilitar":[197],"su":[198,334,443,462],"formal,":[200],"empuja":[202],"hacia":[203],"marginalidad":[205],"respecto":[206],"legalidad.":[209],"El":[210],"lector":[211],"ahora":[212],"tiene":[213,328],"sus":[215,355,424],"manos":[216],"fruto":[218],"trabajo":[221],"colaborativo":[222],"comenz\u00f3":[224],"pregunta":[227],"sencilla":[228],"pero":[229],"significativa:":[230],"\u00bfpor":[231],"qu\u00e9,":[232],"tantos":[236],"a\u00f1os":[237],"comercio":[239],"activo":[240],"existencia":[243],"normativas":[245],"promueven":[247],"integraci\u00f3n,":[249],"mayor\u00eda":[251],"sigue":[261],"informalidad?":[264],"respuesta,":[266],"desarrolla":[269],"siguientes":[272],"p\u00e1ginas,":[273],"simple":[276],"singular.":[278],"Est\u00e1":[279],"ligada":[280],"intersecci\u00f3n":[283],"numerosos":[285],"factores:":[286],"falta":[288],"contables":[291,388],"accesibles,":[292],"complicaci\u00f3n":[294],"doble":[297],"normativa,":[298],"fragmentaci\u00f3n":[300],"instituciones":[302],"pa\u00edses":[305],"considerable":[308],"brecha":[309],"formaci\u00f3n":[311],"limita":[313],"habilidades":[315],"administraci\u00f3n":[317],"empresarios":[320],"frontera.":[323],"como":[329,433,485,489],"objetivo":[330,364],"identificar":[331],"problema;":[333],"meta":[335],"proponer":[337],"camino":[339],"seguir.":[341],"Los":[342,386],"autores":[343],"hemos":[344],"elaborado":[345],"conjunto":[347],"soluciones":[349],"abordan":[351],"desde":[354],"cimientos,":[356],"reconociendo":[357],"contabilidad":[360],"s\u00ed":[366],"mismo,":[367],"medio":[370],"permite":[372],"MIPYMEs":[375],"obtener":[376],"cr\u00e9dito,":[377],"expandirse":[378],"mantenerse":[380],"del":[384,421,430,458,539,552],"modelos":[387],"escalonados,":[389],"Programa":[391],"Capacitaci\u00f3n":[393],"Empresarial":[394],"Fronterizo,":[395],"\u00cdndice":[397],"Formalizaci\u00f3n":[399],"Contable":[400],"Tributaria,":[402],"junto":[403],"recomendaciones":[406],"pol\u00edticas":[408],"p\u00fablicas":[409],"aqu\u00ed":[411],"presentan,":[413],"son":[414],"elaboradas":[416],"profundo":[419],"entendimiento":[420],"contexto":[422],"actores.":[425],"Universidad":[427],"Polit\u00e9cnica":[428],"Estatal":[429],"Carchi":[431],"(UPEC),":[432],"instituci\u00f3n":[434],"localizada":[435],"frontera,":[438],"asume":[439],"proyecto":[442],"compromiso":[444],"generar":[446],"conocimiento":[447],"\u00fatil":[448],"trascienda":[450],"aula":[452],"ayude":[454],"transformaci\u00f3n":[457],"ecosistema":[459],"empresarial":[460],"\u00e1rea.":[463],"libro,":[465],"sentido,":[468],"convierte":[470],"acto":[473],"conexi\u00f3n":[475],"comunidad,":[478],"invitando":[479],"reconsiderar":[481],"frontera":[483],"impedimento,":[487],"posibilidad":[491],"para":[492,592],"desarrollar":[493],"modelo":[495],"crecimiento":[497],"binacional":[498],"beneficie":[500],"todos":[502],"residen":[505],"esta":[507],"regi\u00f3n.":[508],"Invitamos":[509],"al":[510],"lector,":[511],"ya":[512],"sea":[513],"empresario,":[515],"funcionario":[517],"p\u00fablico,":[518],"investigador":[520],"o":[521],"estudiante,":[523],"explorar":[525],"contenido":[527],"formalizaci\u00f3n":[534,569],"obligaci\u00f3n":[538],"gobierno,":[540],"apuesta":[543],"por":[544],"futuro.":[546],"deben":[556],"dejar":[557],"operar":[559],"frontera;":[562],"requieren":[565],"empodere,":[571],"proporcione":[573],"visibilidad,":[574],"acceso":[577],"mercados":[580],"financiamiento":[582],"corresponde.":[585],"busca":[588],"ser":[589],"aporte":[591],"esto":[594],"haga":[596],"realidad.":[597]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-13T13:42:25.865203","created_date":"2026-09-04T00:00:00"}
