{"id":"https://openalex.org/W7204954943","doi":"https://doi.org/10.55905/cuadv18n8-024","title":"Inova\u00e7\u00e3o curricular na forma\u00e7\u00e3o de professores: evid\u00eancias dos Cursos de Pedagogia no Brasil","display_name":"Inova\u00e7\u00e3o curricular na forma\u00e7\u00e3o de professores: evid\u00eancias dos Cursos de Pedagogia no Brasil","alternate_titles":[],"publication_year":2026,"publication_date":"2026-08-31","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7204954943","doi":"https://doi.org/10.55905/cuadv18n8-024"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.55905/cuadv18n8-024","doi":"https://doi.org/10.55905/cuadv18n8-024","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.55905/cuadv18n8-024","pdf_url":"https://ojs.cuadernoseducacion.com/ojs/index.php/ced/article/download/11122/7221","source":{"id":"https://openalex.org/S4210194820","display_name":"Cuadernos de Educaci\u00f3n y Desarrollo","issn_l":"1989-4155","issn":["1989-4155"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321194","host_organization_name":"Servicios Academicos Intercontinentales","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321194"],"host_organization_lineage_names":["Servicios Academicos Intercontinentales"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Cuadernos de Educaci\u00f3n y Desarrollo","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7204954943"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://ojs.cuadernoseducacion.com/ojs/index.php/ced/article/download/11122/7221","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5054446476","display_name":"Marcelo Vianello Pinto","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"contributor_roles":[],"raw_author_name":"Marcelo Vianello Pinto","raw_affiliation_strings":["Doutor em Ensino de Ci\u00eancias e Matem\u00e1tica Institui\u00e7\u00e3o : Faculdade Engenheiro Salvador Arena (FESA) Endere\u00e7o: Estr. dos Alvarengas , 4001 , Alvarenga , S\u00e3o Bernardo do Campo -"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Doutor em Ensino de Ci\u00eancias e Matem\u00e1tica Institui\u00e7\u00e3o : Faculdade Engenheiro Salvador Arena (FESA) Endere\u00e7o: Estr. dos Alvarengas , 4001 , Alvarenga , S\u00e3o Bernardo do Campo -","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5125924292","display_name":"M\u00e1rcio Eugen Klingenschmid Lopes dos Santos","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-9812-5981","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-9812-5981"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"contributor_roles":[],"raw_author_name":"Marcio Eugen Klingenschmid Lopes dos Santos","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5065756068","display_name":"Vera Maria Jarcovis Fernandes","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-4331-1701","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-4331-1701"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"contributor_roles":[],"raw_author_name":"Vera Maria Jarcovis Fernandes","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5038625063","display_name":"Heraldo M\u00e1rcio de Aguiar","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-7481-6008","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-7481-6008"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210160503","display_name":"Universidade Cruzeiro do Sul","ror":"https://ror.org/05k8pq072","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210160503"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"contributor_roles":[],"raw_author_name":"Heraldo M\u00e1rcio de Aguiar","raw_affiliation_strings":["Doutorando em Ensino de Ci\u00eancias e Matem\u00e1tica Institui\u00e7\u00e3o : Universidade Cruzeiro do Sul (UNICSUL) Endere\u00e7o: Av. Dr. Ussiel Cirilo , 111 -213 , Vila Jacu\u00ed , S\u00e3o Paulo -SP ,"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Doutorando em Ensino de Ci\u00eancias e Matem\u00e1tica Institui\u00e7\u00e3o : Universidade Cruzeiro do Sul (UNICSUL) Endere\u00e7o: Av. Dr. Ussiel Cirilo , 111 -213 , Vila Jacu\u00ed , S\u00e3o Paulo -SP ,","institution_ids":["https://openalex.org/I4210160503"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5113921841","display_name":"Luciana Guimar\u00e3es Naves Lemos Borges","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"contributor_roles":[],"raw_author_name":"Luciana Guimar\u00e3es Naves Lemos Borges","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"18","issue":"8","first_page":"e11122","last_page":"e11122"},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10457","display_name":"Education Pedagogy and Practices","score":0.70169997215271,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10457","display_name":"Education Pedagogy and Practices","score":0.70169997215271,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14414","display_name":"Artificial Intelligence in Education","score":0.0934000015258789,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13386","display_name":"Educational Methods and Teacher Development","score":0.0778999999165535,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/curriculum-innovation","display_name":"curriculum innovation","score":0.8809999823570251},{"id":"https://openalex.org/keywords/initial-teacher-education","display_name":"initial teacher education","score":0.875},{"id":"https://openalex.org/keywords/pedagogy-degree-programs","display_name":"pedagogy degree","score":0.8349999785423279},{"id":"https://openalex.org/keywords/cognitive-science-in-education","display_name":"cognitive science in education","score":0.6869999766349792},{"id":"https://openalex.org/keywords/digital-skills","display_name":"digital skills","score":0.7319999933242798},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-project","display_name":"educational project","score":0.675000011920929},{"id":"https://openalex.org/keywords/bnc-formacao","display_name":"BNC-Forma\u00e7\u00e3o","score":0.7680000066757202},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-entrepreneurship","display_name":"educational entrepreneurship","score":0.6909999847412109}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C133462117","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q4929239","display_name":"Data collection","level":2,"score":0.4521999955177307},{"id":"https://openalex.org/C18762648","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42213","display_name":"Work (physics)","level":2,"score":0.43050000071525574},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.40790000557899475},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.39340001344680786},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.3813999891281128},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.3538999855518341},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.3522000014781952},{"id":"https://openalex.org/C47177190","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q207137","display_name":"Curriculum","level":2,"score":0.3154999911785126},{"id":"https://openalex.org/C145420912","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q853077","display_name":"Mathematics education","level":1,"score":0.31040000915527344},{"id":"https://openalex.org/C39549134","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q133080","display_name":"Public relations","level":1,"score":0.2651999890804291},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.2599000036716461},{"id":"https://openalex.org/C111472728","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9471","display_name":"Epistemology","level":1,"score":0.2524999976158142}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.55905/cuadv18n8-024","doi":"https://doi.org/10.55905/cuadv18n8-024","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.55905/cuadv18n8-024","pdf_url":"https://ojs.cuadernoseducacion.com/ojs/index.php/ced/article/download/11122/7221","source":{"id":"https://openalex.org/S4210194820","display_name":"Cuadernos de Educaci\u00f3n y Desarrollo","issn_l":"1989-4155","issn":["1989-4155"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321194","host_organization_name":"Servicios Academicos Intercontinentales","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321194"],"host_organization_lineage_names":["Servicios Academicos Intercontinentales"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Cuadernos de Educaci\u00f3n y Desarrollo","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.55905/cuadv18n8-024","doi":"https://doi.org/10.55905/cuadv18n8-024","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.55905/cuadv18n8-024","pdf_url":"https://ojs.cuadernoseducacion.com/ojs/index.php/ced/article/download/11122/7221","source":{"id":"https://openalex.org/S4210194820","display_name":"Cuadernos de Educaci\u00f3n y Desarrollo","issn_l":"1989-4155","issn":["1989-4155"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321194","host_organization_name":"Servicios Academicos Intercontinentales","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321194"],"host_organization_lineage_names":["Servicios Academicos Intercontinentales"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Cuadernos de Educaci\u00f3n y Desarrollo","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education","score":1.0},{"id":"https://metadata.un.org/sdg/9","display_name":"Industry, innovation and infrastructure","score":0.428600013256073}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7204954943.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7204954943.grobid-xml"},"referenced_works_count":13,"referenced_works":["https://openalex.org/W2099276768","https://openalex.org/W2128689084","https://openalex.org/W2730957794","https://openalex.org/W2774533350","https://openalex.org/W2981863007","https://openalex.org/W3008087766","https://openalex.org/W3118615836","https://openalex.org/W3155263273","https://openalex.org/W3201235929","https://openalex.org/W4389676988","https://openalex.org/W4396766974","https://openalex.org/W7020859532","https://openalex.org/W7119087571"],"related_works":["https://openalex.org/W4384931933","https://openalex.org/W7155195992","https://openalex.org/W7093343603","https://openalex.org/W7162634896","https://openalex.org/W4417444094","https://openalex.org/W7128084633","https://openalex.org/W4415010358","https://openalex.org/W7161297293","https://openalex.org/W4412604657","https://openalex.org/W7220895612"],"abstract_inverted_index":{"A":[0,70],"forma\u00e7\u00e3o":[1],"inicial":[2],"de":[3,37,50,77,86,89,92,114,120],"professores":[4],"no":[5],"Brasil":[6],"enfrenta":[7],"desafios":[8],"significativos":[9],"diante":[10],"das":[11,155],"transforma\u00e7\u00f5es":[12],"impulsionadas":[13],"pelas":[14,18],"tecnologias":[15,161],"digitais":[16],"e":[17,52,57,96,127,141,162],"ci\u00eancias":[19,156],"cognitivas":[20],"aplicadas":[21],"\u00e0":[22,45],"educa\u00e7\u00e3o.":[23],"Nesse":[24],"contexto,":[25],"o":[26,61,99],"objetivo":[27],"deste":[28],"artigo":[29],"foi":[30],"investigar":[31],"em":[32,39,74,129,131],"que":[33],"medida":[34],"os":[35],"cursos":[36],"Licenciatura":[38],"Pedagogia":[40],"incorporaram":[41],"inova\u00e7\u00f5es":[42],"curriculares":[43],"relacionadas":[44],"Inteligencia":[46],"Artificial":[47],"(IA),":[48],"ci\u00eancia":[49],"dados":[51],"fundamentos":[53,154],"cognitivos":[54],"entre":[55],"2017":[56],"2026,":[58],"comparando-os":[59],"com":[60,80,117,133],"Projeto":[62],"Pedag\u00f3gico":[63],"da":[64,147],"Faculdade":[65],"Engenheiro":[66],"Salvador":[67],"Arena":[68],"(FESA).":[69],"metodologia":[71],"adotada":[72],"consistiu":[73],"um":[75],"estudo":[76],"natureza":[78],"aplicada,":[79],"abordagem":[81,167],"mista,":[82],"desenvolvido":[83],"por":[84,104,150],"meio":[85],"revis\u00e3o":[87],"sistem\u00e1tica":[88],"32":[90],"PPCs":[91],"institui\u00e7\u00f5es":[93],"federais,":[94],"estaduais":[95],"privadas,":[97],"seguindo":[98],"protocolo":[100],"PRISMA":[101],"2020,":[102],"complementada":[103],"an\u00e1lise":[105],"documental":[106],"comparativa.":[107],"Os":[108],"resultados":[109],"obtidos":[110],"evidenciam":[111],"a":[112,123,166],"predomin\u00e2ncia":[113],"curr\u00edculos":[115],"tradicionais,":[116],"baixa":[118],"inser\u00e7\u00e3o":[119],"conte\u00fados":[121],"ligados":[122],"IA,":[124],"Big":[125],"Data":[126],"literacia":[128],"dados,":[130],"contraste":[132],"diretrizes":[134],"nacionais":[135],"(Resolu\u00e7\u00e3o":[136],"CNE/CP":[137],"n\u00ba":[138],"2/2019;":[139],"BNC-Forma\u00e7\u00e3o)":[140],"internacionais":[142],"(UNESCO;":[143],"OCDE).":[144],"O":[145],"PPC":[146],"FESA":[148],"destacou-se":[149],"integrar":[151],"compet\u00eancias":[152],"digitais,":[153],"cognitivas,":[157],"\u00e9tica":[158],"aplicada":[159],"\u00e0s":[160],"empreendedorismo":[163],"educacional,":[164],"superando":[165],"instrumental":[168],"predominante.":[169]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W7204954943","counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-16T12:05:36.265796","created_date":"2026-09-02T00:00:00"}
