{"id":"https://openalex.org/W7204844950","doi":"https://doi.org/10.23900/ra.v24i118.1890","title":"Terapia de neurofeedback como tratamento alternativo para o bruxismo do sono","display_name":"Terapia de neurofeedback como tratamento alternativo para o bruxismo do sono","alternate_titles":[],"publication_year":2026,"publication_date":"2026-08-31","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7204844950","doi":"https://doi.org/10.23900/ra.v24i118.1890"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.23900/ra.v24i118.1890","doi":"https://doi.org/10.23900/ra.v24i118.1890","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.23900/ra.v24i118.1890","pdf_url":"https://revistaaposta.com/index.php/ra/article/download/1890/1685","source":{"id":"https://openalex.org/S2736681486","display_name":"Aposta","issn_l":"1696-7348","issn":["1696-7348"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","latindex","norway-1","poland-20","russia-white-list-3"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321676","host_organization_name":"Aposta","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321676"],"host_organization_lineage_names":["Aposta"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Aposta: Revista de Ciencias Sociales","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7204844950"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://revistaaposta.com/index.php/ra/article/download/1890/1685","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5119327819","display_name":"P\u00e2mela Taiz Kuffel Grave","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Pamela Taiz Kuffel Grave","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5122868197","display_name":"Andreza Calazans Rodrigues","orcid":"https://orcid.org/0009-0008-1295-2312","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0008-1295-2312"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Andreza Calazans Rodrigues","raw_affiliation_strings":["P\u00f3s-Graduada em Endodontia INCO25 , Niter\u00f3i , Rio de Janeiro , Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"P\u00f3s-Graduada em Endodontia INCO25 , Niter\u00f3i , Rio de Janeiro , Brasil","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5025133806","display_name":"Marcelo Basilio Da Motta Gabriel","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Marcelo Bas\u00edlio da Motta Gabriel","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5148801645","display_name":"Marcos Ant\u00f4nio Sime\u00e3o Cavalcante","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Marcos Ant\u00f4nio Sime\u00e3o Cavalcante","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5039144624","display_name":"Aabex Martins Ribeiro Bernardi","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-0643-1165","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-0643-1165"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Aabex Martins Ribeiro Bernardi","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5119514132","display_name":"Al\u00e9xia Caroline Leandro da Concei\u00e7\u00e3o","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-9108-9503","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-9108-9503"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Al\u00e9xia Caroline Leandro da Concei\u00e7\u00e3o","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5136129454","display_name":"Wilton Costa Neto","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Wilton Costa Neto","raw_affiliation_strings":["P\u00f3s-Graduada em Endodontia Instituto Prime , Salvador , Bahia , Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"P\u00f3s-Graduada em Endodontia Instituto Prime , Salvador , Bahia , Brasil","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5148809494","display_name":"Layla La\u00eds de Oliveira Souza e Souza","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Layla La\u00eds de Oliveira Souza e Souza","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5148796392","display_name":"Cleiton Luiz de Almeida","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Cleiton Luiz de Almeida","raw_affiliation_strings":["P\u00f3s-Graduada em Endodontia Instituto Prime , Salvador , Bahia , Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"P\u00f3s-Graduada em Endodontia Instituto Prime , Salvador , Bahia , Brasil","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5118857036","display_name":"Gabriell Mafuz Penteado","orcid":"https://orcid.org/0009-0004-5733-4068","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0004-5733-4068"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I75619284","display_name":"Universidade Positivo","ror":"https://ror.org/02d09a271","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I75619284"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Gabriell Mafuz Penteado","raw_affiliation_strings":["Graduado em Odontologia Universidade Positivo , Curitiba , Paran\u00e1 , Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Graduado em Odontologia Universidade Positivo , Curitiba , Paran\u00e1 , Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I75619284"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5026753366","display_name":"Marcio Salles Ferreira","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"M\u00e1rcio Salles Ferreira","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5140481217","display_name":"Carolina Cardoso de Souza","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210135669","display_name":"Centro Universit\u00e1rio Una","ror":"https://ror.org/04dcx0979","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210135669"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Carolina Cardoso de Souza","raw_affiliation_strings":["Graduada em Odontologia Centro Universit\u00e1rio UNA (UNA) , Contagem , Minas Gerais , Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Graduada em Odontologia Centro Universit\u00e1rio UNA (UNA) , Contagem , Minas Gerais , Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I4210135669"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5005983876","display_name":"Thais Chaein Muniz","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-5743-8597","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-5743-8597"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I2800288331","display_name":"Hospital Israelita Albert Einstein","ror":"https://ror.org/04cwrbc27","country_code":"BR","type":"healthcare","lineage":["https://openalex.org/I2800288331"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Tha\u00eds Chaein Muniz","raw_affiliation_strings":["P\u00f3s-Graduada em Odontologia Hospitalar Hospital Israelita Albert Einstein , S\u00e3o Paulo , S\u00e3o Paulo , Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"P\u00f3s-Graduada em Odontologia Hospitalar Hospital Israelita Albert Einstein , S\u00e3o Paulo , S\u00e3o Paulo , Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I2800288331"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5139861326","display_name":"Leandro Campos Silva","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Leandro Campos Silva","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5140649936","display_name":"Cynthia Ang\u00e9lica Santos de Ara\u00fajo","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Cynthia Ang\u00e9lica Santos de Ara\u00fajo","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":3,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"24","issue":"119","first_page":"e1890","last_page":"e1890"},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10852","display_name":"Temporomandibular Joint Disorders","score":1.0,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3504","display_name":"Oral Surgery"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/35","display_name":"Dentistry"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/4","display_name":"Health Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10852","display_name":"Temporomandibular Joint Disorders","score":1.0,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3504","display_name":"Oral Surgery"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/35","display_name":"Dentistry"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/4","display_name":"Health Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10356","display_name":"Orthodontics and Dentofacial Orthopedics","score":0.0,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3505","display_name":"Orthodontics"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/35","display_name":"Dentistry"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/4","display_name":"Health Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10784","display_name":"Muscle activation and electromyography studies","score":0.0,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2204","display_name":"Biomedical Engineering"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/22","display_name":"Engineering"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/sleep-bruxism","display_name":"sleep bruxism","score":0.9549999833106995},{"id":"https://openalex.org/keywords/neurofeedback","display_name":"neurofeedback","score":0.9990000128746033},{"id":"https://openalex.org/keywords/biofeedback","display_name":"biofeedback","score":0.8880000114440918},{"id":"https://openalex.org/keywords/electromyographic-biofeedback","display_name":"EMG biofeedback","score":0.9490000009536743},{"id":"https://openalex.org/keywords/vibratory-stimulation","display_name":"vibratory stimulation","score":0.8220000267028809},{"id":"https://openalex.org/keywords/auditory-feedback","display_name":"auditory feedback","score":0.968999981880188},{"id":"https://openalex.org/keywords/masticatory-muscle-activity","display_name":"masticatory muscle activity","score":0.8080000281333923},{"id":"https://openalex.org/keywords/alternative-treatment","display_name":"alternative treatment","score":0.5960000157356262},{"id":"https://openalex.org/keywords/complementary-therapy","display_name":"complementary therapy","score":0.47200000286102295}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C2434490","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1306920","display_name":"Neurofeedback","level":3,"score":0.6367999911308289},{"id":"https://openalex.org/C71924100","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11190","display_name":"Medicine","level":0,"score":0.578000009059906},{"id":"https://openalex.org/C99508421","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2678675","display_name":"Physical medicine and rehabilitation","level":1,"score":0.4788999855518341},{"id":"https://openalex.org/C2776377089","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q864329","display_name":"Biofeedback","level":2,"score":0.453000009059906},{"id":"https://openalex.org/C1862650","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q186005","display_name":"Physical therapy","level":1,"score":0.3953999876976013},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.3409999907016754},{"id":"https://openalex.org/C542102704","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q183257","display_name":"Psychotherapist","level":1,"score":0.2903999984264374},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.289000004529953},{"id":"https://openalex.org/C2777771302","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q186005","display_name":"Exercise therapy","level":3,"score":0.2766999900341034},{"id":"https://openalex.org/C3017737102","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2469782","display_name":"Alpha rhythm","level":3,"score":0.27079999446868896}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.23900/ra.v24i118.1890","doi":"https://doi.org/10.23900/ra.v24i118.1890","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.23900/ra.v24i118.1890","pdf_url":"https://revistaaposta.com/index.php/ra/article/download/1890/1685","source":{"id":"https://openalex.org/S2736681486","display_name":"Aposta","issn_l":"1696-7348","issn":["1696-7348"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","latindex","norway-1","poland-20","russia-white-list-3"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321676","host_organization_name":"Aposta","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321676"],"host_organization_lineage_names":["Aposta"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Aposta: Revista de Ciencias Sociales","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.23900/ra.v24i118.1890","doi":"https://doi.org/10.23900/ra.v24i118.1890","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.23900/ra.v24i118.1890","pdf_url":"https://revistaaposta.com/index.php/ra/article/download/1890/1685","source":{"id":"https://openalex.org/S2736681486","display_name":"Aposta","issn_l":"1696-7348","issn":["1696-7348"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","latindex","norway-1","poland-20","russia-white-list-3"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321676","host_organization_name":"Aposta","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321676"],"host_organization_lineage_names":["Aposta"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Aposta: Revista de Ciencias Sociales","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"score":0.9537000060081482,"id":"https://metadata.un.org/sdg/3","display_name":"Good health and well-being"}],"study_designs":[{"id":"https://openalex.org/study-designs/systematic-review","display_name":"Systematic Review"}],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7204844950.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7204844950.grobid-xml"},"referenced_works_count":19,"referenced_works":["https://openalex.org/W1970621674","https://openalex.org/W1983140002","https://openalex.org/W1992881840","https://openalex.org/W1993974635","https://openalex.org/W1994856544","https://openalex.org/W1996034026","https://openalex.org/W2042635905","https://openalex.org/W2139349076","https://openalex.org/W2266619916","https://openalex.org/W2809463215","https://openalex.org/W2884374795","https://openalex.org/W2912684553","https://openalex.org/W2914472691","https://openalex.org/W3020276997","https://openalex.org/W3026398607","https://openalex.org/W3160581121","https://openalex.org/W3189921591","https://openalex.org/W4312952575","https://openalex.org/W4388824732"],"related_works":["https://openalex.org/W4392846248","https://openalex.org/W7070255683","https://openalex.org/W7120822224","https://openalex.org/W2898261271","https://openalex.org/W4312952575","https://openalex.org/W2066998596","https://openalex.org/W7167757893","https://openalex.org/W7065714645","https://openalex.org/W2017667617","https://openalex.org/W2807165153"],"abstract_inverted_index":{"O":[0],"presente":[1],"estudo":[2],"teve":[3],"como":[4,128],"objetivo":[5],"revisar":[6],"a":[7,57,116],"literatura":[8],"acerca":[9],"do":[10,12,22,24,134,136],"uso":[11],"neurofeedback":[13,143],"e":[14,30,47,54,86,111,161],"de":[15,18,33,39,61,97],"t\u00e9cnicas":[16],"correlatas":[17],"biofeedback":[19,79,125],"no":[20],"manejo":[21,133],"bruxismo":[23,135],"sono,":[25,137],"abordando":[26],"seus":[27],"mecanismos,":[28],"benef\u00edcios":[29,114],"limita\u00e7\u00f5es.":[31],"Trata-se":[32],"uma":[34],"revis\u00e3o":[35],"integrativa":[36],"da":[37,91,118],"literatura,":[38],"abordagem":[40],"qualitativa,":[41],"realizada":[42],"nas":[43],"bases":[44],"PubMed,":[45],"Scopus":[46],"SciELO,":[48],"contemplando":[49],"estudos":[50,64,153],"publicados":[51],"entre":[52],"2010":[53],"2026.":[55],"Ap\u00f3s":[56],"aplica\u00e7\u00e3o":[58],"dos":[59,95,102,113],"crit\u00e9rios":[60],"elegibilidade,":[62],"15":[63],"foram":[65],"inclu\u00eddos":[66],"na":[67],"s\u00edntese":[68],"qualitativa.":[69],"Os":[70],"achados":[71],"demonstraram":[72],"que":[73,123],"as":[74,139],"interven\u00e7\u00f5es":[75],"mais":[76,155],"investigadas":[77],"envolveram":[78],"eletromiogr\u00e1fico,":[80],"estimula\u00e7\u00e3o":[81],"el\u00e9trica":[82],"contingente,":[83],"est\u00edmulos":[84],"vibrat\u00f3rios":[85],"feedback":[87],"auditivo,":[88],"com":[89],"redu\u00e7\u00e3o":[90],"frequ\u00eancia":[92],"ou":[93],"dura\u00e7\u00e3o":[94],"epis\u00f3dios":[96],"atividade":[98,146],"muscular":[99,110],"em":[100,145],"parte":[101],"estudos.":[103],"Entretanto,":[104],"os":[105],"efeitos":[106],"sobre":[107,142],"dor,":[108],"desconforto":[109],"manuten\u00e7\u00e3o":[112],"ap\u00f3s":[115],"interrup\u00e7\u00e3o":[117],"interven\u00e7\u00e3o":[119],"mostraram-se":[120],"heterog\u00eaneos.":[121],"Conclui-se":[122],"o":[124,132],"apresenta":[126],"potencial":[127],"estrat\u00e9gia":[129],"complementar":[130],"para":[131,157],"enquanto":[138],"evid\u00eancias":[140],"espec\u00edficas":[141],"baseado":[144],"cerebral":[147],"ainda":[148],"s\u00e3o":[149],"limitadas,":[150],"sendo":[151],"necess\u00e1rios":[152],"cl\u00ednicos":[154],"robustos":[156],"determinar":[158],"sua":[159],"efic\u00e1cia":[160],"aplicabilidade.":[162]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W7204844950","counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-13T13:42:25.865203","created_date":"2026-09-01T00:00:00"}
