{"id":"https://openalex.org/W7204815128","doi":"https://doi.org/10.23857/pc.v11i7.12187","title":"Caracterizaci\u00f3n molecular de microbiomas cl\u00ednicos y ambientales mediante secuenciaci\u00f3n 16S rRNA: revisi\u00f3n comparativa de diversidad, estructura y funci\u00f3n microbiana","display_name":"Caracterizaci\u00f3n molecular de microbiomas cl\u00ednicos y ambientales mediante secuenciaci\u00f3n 16S rRNA: revisi\u00f3n comparativa de diversidad, estructura y funci\u00f3n microbiana","publication_year":2026,"publication_date":"2026-07-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7204815128","doi":"https://doi.org/10.23857/pc.v11i7.12187"},"language":"es","primary_location":{"id":"doi:10.23857/pc.v11i7.12187","doi":"https://doi.org/10.23857/pc.v11i7.12187","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.23857/pc.v11i7.12187","pdf_url":"https://polodelconocimiento.com/ojs/index.php/es/article/download/12187/30970","source":{"id":"https://openalex.org/S4210240955","display_name":"Polo del Conocimiento","issn_l":"2550-682X","issn":["2550-682X"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["erih-plus"],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Polo del Conocimiento","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://polodelconocimiento.com/ojs/index.php/es/article/download/12187/30970","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5004946037","display_name":"Magaly Elizabeth Pe\u00f1afiel Pazmi\u00f1o","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-3661-6603","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-3661-6603","https://orcid.org/0000-0002-4692-3818"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Magaly Elizabeth Pe\u00f1afiel Pazmi\u00f1","raw_affiliation_strings":["Centro de Biociencias Clonallyx Corporation. Quito, Ecuador Ecuador"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-3661-6603","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Centro de Biociencias Clonallyx Corporation. Quito, Ecuador Ecuador","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5148830482","display_name":"Diana Maricela Caizapasto D\u00edaz","orcid":"https://orcid.org/0009-0001-8765-0094","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0001-8765-0094"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Diana Maricela Caizapasto D\u00edaz","raw_affiliation_strings":["Centro de Biociencias Clonallyx Corporation. Quito, Ecuador Ecuador"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0001-8765-0094","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Centro de Biociencias Clonallyx Corporation. Quito, Ecuador Ecuador","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5108874897","display_name":"Daniela Carolina Mej\u00eda Duque","orcid":"https://orcid.org/0009-0007-5630-2664","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0007-5630-2664"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Daniela Carolina Mej\u00eda Duque","raw_affiliation_strings":["Centro de Biociencias Clonallyx Corporation. Quito, Ecuador Ecuador"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0007-5630-2664","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Centro de Biociencias Clonallyx Corporation. Quito, Ecuador Ecuador","institution_ids":[]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5045441695","display_name":"Cesar David Guerra Naranjo","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-6651-9591","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-6651-9591"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"C\u00e9sar David Guerra Naranjo","raw_affiliation_strings":["Centro de Biociencias Clonallyx Corporation. Quito, Ecuador"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-6651-9591","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Centro de Biociencias Clonallyx Corporation. Quito, Ecuador","institution_ids":[]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":0,"institutions_distinct_count":0,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"11","issue":"7","first_page":"3135","last_page":"3166"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10066","display_name":"Gut microbiota and health","score":0.6327999830245972,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1312","display_name":"Molecular Biology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/13","display_name":"Biochemistry, Genetics and Molecular Biology"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10066","display_name":"Gut microbiota and health","score":0.6327999830245972,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1312","display_name":"Molecular Biology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/13","display_name":"Biochemistry, Genetics and Molecular Biology"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11791","display_name":"Microbial Community Ecology and Physiology","score":0.32199999690055847,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2303","display_name":"Ecology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/23","display_name":"Environmental Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10015","display_name":"Genomics and Phylogenetic Studies","score":0.029600000008940697,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1312","display_name":"Molecular Biology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/13","display_name":"Biochemistry, Genetics and Molecular Biology"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/16s-rrna-gene-sequencing","display_name":"16S rRNA gene sequencing","score":0.9589999914169312},{"id":"https://openalex.org/keywords/microbiome","display_name":"microbiome","score":0.703000009059906},{"id":"https://openalex.org/keywords/environmental-microbiome","display_name":"environmental microbiome","score":0.9990000128746033},{"id":"https://openalex.org/keywords/microbial-diversity","display_name":"microbial diversity","score":0.9559999704360962},{"id":"https://openalex.org/keywords/microbial-community-structure","display_name":"microbial community structure","score":0.6669999957084656},{"id":"https://openalex.org/keywords/dysbiosis","display_name":"dysbiosis","score":0.746999979019165},{"id":"https://openalex.org/keywords/function-prediction","display_name":"functional prediction","score":0.5130000114440918},{"id":"https://openalex.org/keywords/primer-bias","display_name":"primer bias","score":0.6320000290870667},{"id":"https://openalex.org/keywords/hypervariable-region","display_name":"hypervariable region","score":0.9309999942779541},{"id":"https://openalex.org/keywords/amplicon-sequence-variants","display_name":"amplicon sequence variants","score":0.859000027179718},{"id":"https://openalex.org/keywords/operational-taxonomic-units","display_name":"operational taxonomic units","score":0.7910000085830688},{"id":"https://openalex.org/keywords/antimicrobial-resistance","display_name":"antimicrobial resistance","score":0.7609999775886536},{"id":"https://openalex.org/keywords/microbial-interactions","display_name":"microbial interactions","score":0.4320000112056732},{"id":"https://openalex.org/keywords/methodological-limitations","display_name":"methodological limitations","score":0.5649999976158142}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.4943000078201294},{"id":"https://openalex.org/C153911025","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7202","display_name":"Molecular biology","level":1,"score":0.46230000257492065},{"id":"https://openalex.org/C121332964","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q413","display_name":"Physics","level":0,"score":0.41280001401901245},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.4075999855995178},{"id":"https://openalex.org/C42062724","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1209205","display_name":"16S ribosomal RNA","level":3,"score":0.38600000739097595},{"id":"https://openalex.org/C86803240","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q420","display_name":"Biology","level":0,"score":0.3398999869823456},{"id":"https://openalex.org/C185592680","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2329","display_name":"Chemistry","level":0,"score":0.33230000734329224},{"id":"https://openalex.org/C67905577","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q215980","display_name":"Ribosomal RNA","level":3,"score":0.2669999897480011},{"id":"https://openalex.org/C205649164","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1071","display_name":"Geography","level":0,"score":0.23829999566078186},{"id":"https://openalex.org/C58640448","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42515","display_name":"Cartography","level":1,"score":0.23639999330043793}],"mesh":[],"locations_count":2,"locations":[{"id":"doi:10.23857/pc.v11i7.12187","doi":"https://doi.org/10.23857/pc.v11i7.12187","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.23857/pc.v11i7.12187","pdf_url":"https://polodelconocimiento.com/ojs/index.php/es/article/download/12187/30970","source":{"id":"https://openalex.org/S4210240955","display_name":"Polo del Conocimiento","issn_l":"2550-682X","issn":["2550-682X"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["erih-plus"],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Polo del Conocimiento","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:ojs.polodelconocimiento.com:article/12187","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://polodelconocimiento.com/ojs/index.php/es/article/view/12187","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210240955","display_name":"Polo del Conocimiento","issn_l":"2550-682X","issn":["2550-682X"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["erih-plus"],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"10.23857/pc.v11i7","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.23857/pc.v11i7.12187","doi":"https://doi.org/10.23857/pc.v11i7.12187","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.23857/pc.v11i7.12187","pdf_url":"https://polodelconocimiento.com/ojs/index.php/es/article/download/12187/30970","source":{"id":"https://openalex.org/S4210240955","display_name":"Polo del Conocimiento","issn_l":"2550-682X","issn":["2550-682X"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["erih-plus"],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Polo del Conocimiento","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/3","display_name":"Good health and well-being","score":0.8371999859809875}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7204815128.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7204815128.grobid-xml"},"referenced_works_count":41,"referenced_works":["https://openalex.org/W2034285706","https://openalex.org/W2080283023","https://openalex.org/W2108718991","https://openalex.org/W2110300022","https://openalex.org/W2129687578","https://openalex.org/W2139166152","https://openalex.org/W2401404581","https://openalex.org/W2464493152","https://openalex.org/W2769542288","https://openalex.org/W2803457956","https://openalex.org/W2887136521","https://openalex.org/W2947189704","https://openalex.org/W2963276645","https://openalex.org/W3027658010","https://openalex.org/W3030441098","https://openalex.org/W3033330873","https://openalex.org/W3118579072","https://openalex.org/W3132450255","https://openalex.org/W3182601255","https://openalex.org/W4220694443","https://openalex.org/W4224230761","https://openalex.org/W4308968337","https://openalex.org/W4321107942","https://openalex.org/W4367174504","https://openalex.org/W4391482417","https://openalex.org/W4393144077","https://openalex.org/W4393155721","https://openalex.org/W4398210531","https://openalex.org/W4400587689","https://openalex.org/W4400652972","https://openalex.org/W4401482844","https://openalex.org/W4406213682","https://openalex.org/W4406227111","https://openalex.org/W4406287305","https://openalex.org/W4408493586","https://openalex.org/W4409379530","https://openalex.org/W4410345012","https://openalex.org/W4410567275","https://openalex.org/W4413496279","https://openalex.org/W4415791497","https://openalex.org/W4416301076"],"related_works":["https://openalex.org/W2093996595","https://openalex.org/W7010525976","https://openalex.org/W2801367741","https://openalex.org/W2996508234","https://openalex.org/W4381199719","https://openalex.org/W7204205657","https://openalex.org/W2017490065","https://openalex.org/W4404080101","https://openalex.org/W4410825325","https://openalex.org/W2562327608"],"abstract_inverted_index":{"El":[0],"microbioma":[1],"constituye":[2],"un":[3],"componente":[4],"clave":[5],"para":[6,38,229],"comprender":[7],"la":[8,11,14,24,40,43,54,125,186,195,202,206,219],"salud":[9],"humana,":[10],"adaptaci\u00f3n":[12,171],"ecol\u00f3gica,":[13],"vigilancia":[15,164],"ambiental":[16],"y":[17,42,60,76,113,142,210,227],"el":[18,198,211],"potencial":[19],"biotecnol\u00f3gico.":[20],"En":[21,150,214],"este":[22],"contexto,":[23],"secuenciaci\u00f3n":[25,63,126,220],"del":[26],"gen":[27],"16S":[28,65,127,191,221],"rRNA":[29,128,192,222],"se":[30,81,216],"ha":[31],"consolidado":[32],"como":[33,50,103],"una":[34,83,224],"herramienta":[35,225],"ampliamente":[36],"utilizada":[37],"caracterizar":[39],"diversidad":[41,70,148],"estructura":[44],"taxon\u00f3mica":[45],"microbiana.":[46,149],"Esta":[47],"revisi\u00f3n":[48,84],"tuvo":[49],"objetivo":[51],"analizar":[52],"comparativamente":[53],"caracterizaci\u00f3n":[55],"molecular":[56],"de":[57,64,107,133,147,169,188,194,200,204,208],"microbiomas":[58,123,151],"cl\u00ednicos":[59],"ambientales":[61],"mediante":[62],"rRNA,":[66],"integrando":[67],"evidencia":[68,217],"sobre":[69],"microbiana,":[71],"composici\u00f3n":[72],"comunitaria,":[73],"predicci\u00f3n":[74],"funcional":[75],"limitaciones":[77],"metodol\u00f3gicas.":[78],"Para":[79],"ello,":[80],"desarroll\u00f3":[82],"narrativa":[85],"con":[86,115,136,159,163],"enfoque":[87],"anal\u00edtico-comparativo,":[88],"basada":[89],"en":[90,122],"art\u00edculos":[91],"publicados":[92],"durante":[93],"los":[94,153,181,189],"\u00faltimos":[95],"diez":[96],"a\u00f1os.":[97],"Los":[98,118],"estudios":[99,154,182],"incluidos":[100],"abordaron":[101],"aspectos":[102],"regiones":[104],"hipervariables,":[105],"sesgo":[106],"primers,":[108],"procesamiento":[109],"ASV/OTU,":[110],"machine":[111],"learning":[112],"comparaci\u00f3n":[114],"metagen\u00f3mica":[116],"shotgun.":[117],"resultados":[119],"mostraron":[120],"que,":[121],"cl\u00ednicos,":[124],"permiti\u00f3":[129],"identificar":[130],"patrones":[131],"recurrentes":[132],"disbiosis":[134],"asociados":[135],"enfermedades":[137],"inflamatorias,":[138],"infecciosas,":[139],"al\u00e9rgicas,":[140],"metab\u00f3licas":[141],"hep\u00e1ticas,":[143],"caracterizadas":[144],"por":[145],"reducci\u00f3n":[146],"ambientales,":[152],"evidenciaron":[155],"comunidades":[156],"altamente":[157],"diversas,":[158],"funciones":[160],"inferidas":[161],"relacionadas":[162],"sanitaria,":[165],"resistencia":[166],"antimicrobiana,":[167],"fijaci\u00f3n":[168],"nitr\u00f3geno,":[170],"al":[172],"estr\u00e9s,":[173],"biorremediaci\u00f3n":[174],"e":[175],"interacciones":[176],"microbianas.":[177],"De":[178],"manera":[179],"transversal,":[180],"metodol\u00f3gicos":[183],"demostraron":[184],"que":[185,218],"interpretaci\u00f3n":[187,236],"perfiles":[190],"depende":[193],"regi\u00f3n":[196],"amplificada,":[197],"dise\u00f1o":[199],"primera,":[201],"plataforma":[203],"secuenciaci\u00f3n,":[205],"longitud":[207],"lectura":[209],"pipeline":[212],"bioinform\u00e1tico.":[213],"conjunto,":[215],"es":[223],"robusta":[226],"vers\u00e1til":[228],"comparar":[230],"ambos":[231],"microbiomas;":[232],"sin":[233],"embargo,":[234],"su":[235],"requiere":[237],"contextualizaci\u00f3n":[238],"metodol\u00f3gica":[239],"rigurosa":[240],"y,":[241],"cuando":[242],"sea":[243],"posible,":[244],"validaci\u00f3n":[245],"funcional.":[246]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-04T10:54:05.112534","created_date":"2026-09-01T00:00:00"}
