{"id":"https://openalex.org/W7204727770","doi":"https://doi.org/10.71112/ffwncd38","title":"El hamiltoniano como herramienta conceptual en mec\u00e1nica cu\u00e1ntica: fundamentos, interpretaci\u00f3n y aplicaciones","display_name":"El hamiltoniano como herramienta conceptual en mec\u00e1nica cu\u00e1ntica: fundamentos, interpretaci\u00f3n y aplicaciones","publication_year":2026,"publication_date":"2026-08-28","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7204727770","doi":"https://doi.org/10.71112/ffwncd38"},"language":"es","primary_location":{"id":"doi:10.71112/ffwncd38","doi":"https://doi.org/10.71112/ffwncd38","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.71112/ffwncd38","pdf_url":"https://www.omniscens.com/index.php/rmec/article/download/579/1988","source":{"id":"https://openalex.org/S5407047817","display_name":"Revista Multidisciplinar Epistemolog\u00eda de las Ciencias","issn_l":"3061-7812","issn":["3061-7812"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Multidisciplinar Epistemolog\u00eda de las Ciencias","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"hybrid","oa_url":"https://www.omniscens.com/index.php/rmec/article/download/579/1988","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5068227533","display_name":"Leonardi Hern\u00e1ndez-S\u00e1nchez","orcid":"https://orcid.org/0009-0008-2648-4353","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0008-2648-4353"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I39824353","display_name":"National Institute of Astrophysics, Optics and Electronics","ror":"https://ror.org/00bpmmc63","country_code":"MX","type":"facility","lineage":["https://openalex.org/I39824353"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Leonardi Hern\u00e1ndez S\u00e1nchez","raw_affiliation_strings":["INAOE"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0008-2648-4353","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"INAOE","institution_ids":["https://openalex.org/I39824353"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5091979417","display_name":"Efra\u00edn Villatoro","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1532-488X","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-1532-488X"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I39824353","display_name":"National Institute of Astrophysics, Optics and Electronics","ror":"https://ror.org/00bpmmc63","country_code":"MX","type":"facility","lineage":["https://openalex.org/I39824353"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Gabriel Efra\u00edn Villatoro P\u00e9rez","raw_affiliation_strings":["INAOE"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1532-488X","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"INAOE","institution_ids":["https://openalex.org/I39824353"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5148755034","display_name":"Noribeth Fuentes Gonz\u00e1lez","orcid":"https://orcid.org/0009-0000-1124-3743","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0000-1124-3743"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210147794","display_name":"Universidad Polit\u00e9cnica de Chiapas","ror":"https://ror.org/04ena6v85","country_code":"MX","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210147794"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Noribeth Fuentes Gonz\u00e1lez","raw_affiliation_strings":["Universidad Polit\u00e9cnica de Chiapas"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0000-1124-3743","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Polit\u00e9cnica de Chiapas","institution_ids":["https://openalex.org/I4210147794"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":2,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.67710655,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"3","issue":"3","first_page":"1993","last_page":"2012"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10622","display_name":"Quantum Mechanics and Applications","score":0.9970999956130981,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3107","display_name":"Atomic and Molecular Physics, and Optics"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/31","display_name":"Physics and Astronomy"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10622","display_name":"Quantum Mechanics and Applications","score":0.9970999956130981,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3107","display_name":"Atomic and Molecular Physics, and Optics"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/31","display_name":"Physics and Astronomy"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11520","display_name":"Advanced Thermodynamics and Statistical Mechanics","score":0.0006000000284984708,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3109","display_name":"Statistical and Nonlinear Physics"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/31","display_name":"Physics and Astronomy"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10778","display_name":"Philosophy and History of Science","score":0.0003000000142492354,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1207","display_name":"History and Philosophy of Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/12","display_name":"Arts and Humanities"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/hamiltonian","display_name":"Hamiltonian","score":0.9279999732971191},{"id":"https://openalex.org/keywords/quantum-mechanics","display_name":"quantum mechanics","score":0.8629999756813049},{"id":"https://openalex.org/keywords/closed-quantum-systems","display_name":"closed quantum systems","score":0.7440000176429749},{"id":"https://openalex.org/keywords/open-quantum-systems","display_name":"open quantum systems","score":0.996999979019165},{"id":"https://openalex.org/keywords/lindblad-master-equation","display_name":"Lindblad master equation","score":0.9810000061988831},{"id":"https://openalex.org/keywords/quantum-dynamics","display_name":"quantum dynamics","score":0.7720000147819519},{"id":"https://openalex.org/keywords/quantum-observables","display_name":"quantum observables","score":0.7419999837875366},{"id":"https://openalex.org/keywords/quantum-optics","display_name":"quantum optics","score":0.8130000233650208},{"id":"https://openalex.org/keywords/dissipative-systems","display_name":"dissipative systems","score":0.8889999985694885},{"id":"https://openalex.org/keywords/interpretation-of-quantum-mechanics","display_name":"interpretation of quantum mechanics","score":0.7860000133514404}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C130787639","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5645293","display_name":"Hamiltonian (control theory)","level":2,"score":0.5551000237464905},{"id":"https://openalex.org/C84114770","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q46344","display_name":"Quantum","level":2,"score":0.5066999793052673},{"id":"https://openalex.org/C121332964","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q413","display_name":"Physics","level":0,"score":0.424699991941452},{"id":"https://openalex.org/C190474826","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2495111","display_name":"Open quantum system","level":3,"score":0.398499995470047},{"id":"https://openalex.org/C33332235","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q18362","display_name":"Theoretical physics","level":1,"score":0.37529999017715454},{"id":"https://openalex.org/C99692599","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q596577","display_name":"Dissipative system","level":2,"score":0.3630000054836273},{"id":"https://openalex.org/C17020691","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q139677","display_name":"Operator (biology)","level":5,"score":0.34529998898506165},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.34130001068115234},{"id":"https://openalex.org/C527412718","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q855395","display_name":"Interpretation (philosophy)","level":2,"score":0.33980000019073486},{"id":"https://openalex.org/C116672817","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1454986","display_name":"Physical system","level":2,"score":0.3303999900817871},{"id":"https://openalex.org/C62520636","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q944","display_name":"Quantum mechanics","level":1,"score":0.2924000024795532},{"id":"https://openalex.org/C2778926657","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q944","display_name":"Quantum system","level":3,"score":0.2924000024795532},{"id":"https://openalex.org/C33923547","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q395","display_name":"Mathematics","level":0,"score":0.26899999380111694},{"id":"https://openalex.org/C2777686260","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q144037","display_name":"Calculus (dental)","level":2,"score":0.2581999897956848},{"id":"https://openalex.org/C158154518","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7310970","display_name":"Relevance (law)","level":2,"score":0.2563000023365021}],"mesh":[],"locations_count":2,"locations":[{"id":"doi:10.71112/ffwncd38","doi":"https://doi.org/10.71112/ffwncd38","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.71112/ffwncd38","pdf_url":"https://www.omniscens.com/index.php/rmec/article/download/579/1988","source":{"id":"https://openalex.org/S5407047817","display_name":"Revista Multidisciplinar Epistemolog\u00eda de las Ciencias","issn_l":"3061-7812","issn":["3061-7812"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Multidisciplinar Epistemolog\u00eda de las Ciencias","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:dialnet.unirioja.es:ART0001869539","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://dialnet.unirioja.es/servlet/oaiart?codigo=10875545","pdf_url":"https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/10875545.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4306401293","display_name":"Dialnet (Universidad de la Rioja)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I3032752892","host_organization_name":"Universidad Internacional de La Rioja","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I3032752892"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Revista Multidisciplinar Epistemolog\u00eda de las Ciencias, ISSN 3061-7812, Vol. 3, N\u00ba. 3, 2026, pags. 1993-2012","raw_type":"text (article)"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.71112/ffwncd38","doi":"https://doi.org/10.71112/ffwncd38","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.71112/ffwncd38","pdf_url":"https://www.omniscens.com/index.php/rmec/article/download/579/1988","source":{"id":"https://openalex.org/S5407047817","display_name":"Revista Multidisciplinar Epistemolog\u00eda de las Ciencias","issn_l":"3061-7812","issn":["3061-7812"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Multidisciplinar Epistemolog\u00eda de las Ciencias","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[],"sustainable_development_goals_aurora":[],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7204727770.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7204727770.grobid-xml"},"referenced_works_count":24,"referenced_works":["https://openalex.org/W202126986","https://openalex.org/W1662373048","https://openalex.org/W1671143355","https://openalex.org/W1963811960","https://openalex.org/W2015683881","https://openalex.org/W2032839191","https://openalex.org/W2043399112","https://openalex.org/W2160043413","https://openalex.org/W2211778065","https://openalex.org/W2505136320","https://openalex.org/W2592799394","https://openalex.org/W2952169450","https://openalex.org/W3004333419","https://openalex.org/W3106269494","https://openalex.org/W4241029060","https://openalex.org/W4289684174","https://openalex.org/W4387187580","https://openalex.org/W4390583015","https://openalex.org/W4390674500","https://openalex.org/W4394844187","https://openalex.org/W4396669769","https://openalex.org/W4407086206","https://openalex.org/W4413815134","https://openalex.org/W7117980846"],"related_works":[],"abstract_inverted_index":{"The":[0,107],"Hamiltonian":[1,60,123],"is":[2,12,109],"one":[3],"of":[4,23,49,58,87,115,121,138],"the":[5,16,20,38,41,46,59,79,85,116,119,122,136],"fundamental":[6],"concepts":[7],"in":[8,68,97,135],"quantum":[9,50,88,102],"mechanics.":[10],"It":[11],"traditionally":[13],"introduced":[14],"as":[15,35,61,92,94,101,126,131],"operator":[17],"associated":[18],"with":[19],"total":[21],"energy":[22],"a":[24,55,62,127,132],"system;":[25],"however,":[26],"its":[27,66,72,95],"role":[28,67],"extends":[29],"far":[30],"beyond":[31],"this":[32],"formal":[33],"interpretation,":[34],"it":[36],"organizes":[37],"dynamics,":[39],"defines":[40],"relevant":[42],"observables,":[43],"and":[44,71,104],"structures":[45],"physical":[47,139],"description":[48],"systems.":[51,106],"This":[52],"work":[53],"presents":[54],"theoretical":[56],"analysis":[57],"conceptual":[63],"tool,":[64],"addressing":[65],"closed":[69],"systems":[70,76],"extension":[73],"to":[74],"open":[75],"described":[77],"by":[78],"Lindblad":[80],"equation.":[81],"Its":[82],"implications":[83],"for":[84],"interpretation":[86],"dynamics":[89],"are":[90],"discussed,":[91],"well":[93],"relevance":[96],"contemporary":[98],"applications":[99],"such":[100],"optics":[103],"dissipative":[105],"study":[108],"developed":[110],"through":[111],"an":[112],"analytical":[113],"review":[114],"literature,":[117],"highlighting":[118],"importance":[120],"not":[124],"only":[125],"mathematical":[128],"operator,":[129],"but":[130],"central":[133],"element":[134],"construction":[137],"knowledge.":[140]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-09-29T14:09:16.559479","created_date":"2026-08-31T00:00:00"}
