{"id":"https://openalex.org/W7204498543","doi":"https://doi.org/10.70773/revistatopicos/787895340","title":"DO LETRAMENTO RACIAL CR\u00cdTICO AO LETRAMENTO DECOLONIAL: PR\u00c1TICAS EDUCATIVAS ANTIRRACISTAS","display_name":"DO LETRAMENTO RACIAL CR\u00cdTICO AO LETRAMENTO DECOLONIAL: PR\u00c1TICAS EDUCATIVAS ANTIRRACISTAS","publication_year":2026,"publication_date":"2026-08-28","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7204498543","doi":"https://doi.org/10.70773/revistatopicos/787895340"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.70773/revistatopicos/787895340","doi":"https://doi.org/10.70773/revistatopicos/787895340","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.70773/revistatopicos/787895340","pdf_url":"https://revistatopicos.com.br/generate/pdf_zenodo/pub_787895340.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4404661896","display_name":"Revista T\u00f3picos.","issn_l":"2965-6672","issn":["2965-6672"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista T\u00f3picos","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"hybrid","oa_url":"https://revistatopicos.com.br/generate/pdf_zenodo/pub_787895340.pdf","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5138997902","display_name":"Grasiellen Soares Cardoso","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3122449915","display_name":"Universidade Estadual de Santa Cruz","ror":"https://ror.org/01zwq4y59","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3122449915"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Grasiellen Soares Cardoso","raw_affiliation_strings":["Especialista em doc\u00eancia do ensino superior. Especialista em Educa\u00e7\u00e3o Inclusiva. Licenciada em Letras com Ingl\u00eas pela UESC, Campus: Itabuna/BA. E-mail: grasiellen2015@outlook.com"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Especialista em doc\u00eancia do ensino superior. Especialista em Educa\u00e7\u00e3o Inclusiva. Licenciada em Letras com Ingl\u00eas pela UESC, Campus: Itabuna/BA. E-mail: grasiellen2015@outlook.com","institution_ids":["https://openalex.org/I3122449915"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5148489656","display_name":"Alessandra Kayane Britto Souza Reis","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Alessandra Kayane Britto Souza Reis","raw_affiliation_strings":["Especialista em Gest\u00e3o de Pessoas e Psicologia Organizacional pela FASU. P\u00f3s-Graduada em Africanidadese Cultura Afro Brasileira. E-mail: alessandrakayane95@hotmail.com"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Especialista em Gest\u00e3o de Pessoas e Psicologia Organizacional pela FASU. P\u00f3s-Graduada em Africanidadese Cultura Afro Brasileira. E-mail: alessandrakayane95@hotmail.com","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5055994881","display_name":"Patr\u00edcia da Silva Souza","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I126158947","display_name":"Universidade Federal da Bahia","ror":"https://ror.org/03k3p7647","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I126158947"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Patr\u00edcia da Silva Souza","raw_affiliation_strings":["Especialista em Educa\u00e7\u00e3o Contempor\u00e2nea e Coordena\u00e7\u00e3o Pedag\u00f3gica. Graduada pela Universidade Federal da Bahia. E-mail: patyshalom1@hotmail.com"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Especialista em Educa\u00e7\u00e3o Contempor\u00e2nea e Coordena\u00e7\u00e3o Pedag\u00f3gica. Graduada pela Universidade Federal da Bahia. E-mail: patyshalom1@hotmail.com","institution_ids":["https://openalex.org/I126158947"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5113427239","display_name":"Luan de Jesus Oliveira","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3121799822","display_name":"Universidade Federal do Piau\u00ed","ror":"https://ror.org/00kwnx126","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3121799822"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Luan de Jesus Oliveira","raw_affiliation_strings":["Mestrando em Educa\u00e7\u00e3o F\u00edsica pela UESB. Especialista em Linguagens, suas Tecnologias e o Mundo do Trabalho pela Universidade Federal do Piau\u00ed \u2013 UFPI. E-mail: luanjesus7456@gmail.com"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Mestrando em Educa\u00e7\u00e3o F\u00edsica pela UESB. Especialista em Linguagens, suas Tecnologias e o Mundo do Trabalho pela Universidade Federal do Piau\u00ed \u2013 UFPI. E-mail: luanjesus7456@gmail.com","institution_ids":["https://openalex.org/I3121799822"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5079010543","display_name":"Elis\u00e2ngela Santana dos Santos","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-7869-3746","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-7869-3746"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I126158947","display_name":"Universidade Federal da Bahia","ror":"https://ror.org/03k3p7647","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I126158947"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Elis\u00e2ngela Santana dos Santos","raw_affiliation_strings":["Mestra em Estudos Interdisciplinares sobre a Universidade pela Universidade Federal da Bahia (UFBA), Campus Salvador. E-mail: elisangelasantanadossantos1@gmail.com"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Mestra em Estudos Interdisciplinares sobre a Universidade pela Universidade Federal da Bahia (UFBA), Campus Salvador. E-mail: elisangelasantanadossantos1@gmail.com","institution_ids":["https://openalex.org/I126158947"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5148506357","display_name":"Alisson Vandr\u00e9 da Paz Santos","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I162185876","display_name":"Universidade da Amaz\u00f4nia","ror":"https://ror.org/003vxvw45","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I162185876"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Alisson Vandr\u00e9 da Paz Santos","raw_affiliation_strings":["Mestre em Administra\u00e7\u00e3o pela Must University-EUA reconhecido pela UNAMA. E-mail: alissonvandre@gmail.com"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Mestre em Administra\u00e7\u00e3o pela Must University-EUA reconhecido pela UNAMA. E-mail: alissonvandre@gmail.com","institution_ids":["https://openalex.org/I162185876"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5010771496","display_name":"D\u00e9bora Ara\u00fajo Leal","orcid":"https://orcid.org/0009-0001-6466-2981","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0001-6466-2981"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210116832","display_name":"Instituto Universitario Italiano de Rosario","ror":"https://ror.org/02e8s3123","country_code":"AR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210116832"]}],"countries":["AR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"D\u00e9bora Ara\u00fajo Leal","raw_affiliation_strings":["P\u00f3s \u2013 Doutora pelo Instituto Universit\u00e1rio Italiano de Ros\u00e1rio IUNIR-AR, Coordenadora Pedag\u00f3gica da Rede Municipal e Estadual de Ensino de Feira de Santana \u2013 BA e Reitora da Educaler University \u2013 USA. E-mail: deboraleal2502@gmail.com"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"P\u00f3s \u2013 Doutora pelo Instituto Universit\u00e1rio Italiano de Ros\u00e1rio IUNIR-AR, Coordenadora Pedag\u00f3gica da Rede Municipal e Estadual de Ensino de Feira de Santana \u2013 BA e Reitora da Educaler University \u2013 USA. E-mail: deboraleal2502@gmail.com","institution_ids":["https://openalex.org/I4210116832"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5102799322","display_name":"Francisco Roberto Diniz Ara\u00fajo","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-0338-5212","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-0338-5212"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I174689663","display_name":"Universidad de Flores","ror":"https://ror.org/02hsdts66","country_code":"AR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I174689663"]}],"countries":["AR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Francisco Roberto Diniz Ara\u00fajo","raw_affiliation_strings":["P\u00f3s-doutorando em Educa\u00e7\u00e3o em Ci\u00eancias e Educa\u00e7\u00e3o Matem\u00e1tica \u2013 PPGECEM/UNIOESTE. Doutor em Ci\u00eancias da Educa\u00e7\u00e3o \u2013 UDS/UCSAL. Professor orientador do IFRR, bolsista CAPES/UAB, e professor colaborador/avaliador do Programa de P\u00f3s-Gradua\u00e7\u00e3o em Psicologia da Universidad de Flores (UFLO), Argentina. Professor efetivo da Secretaria Municipal de Educa\u00e7\u00e3o de S\u00e3o Bento/PB. E-mail: robertodinizaeemd@hotmail.com"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"P\u00f3s-doutorando em Educa\u00e7\u00e3o em Ci\u00eancias e Educa\u00e7\u00e3o Matem\u00e1tica \u2013 PPGECEM/UNIOESTE. Doutor em Ci\u00eancias da Educa\u00e7\u00e3o \u2013 UDS/UCSAL. Professor orientador do IFRR, bolsista CAPES/UAB, e professor colaborador/avaliador do Programa de P\u00f3s-Gradua\u00e7\u00e3o em Psicologia da Universidad de Flores (UFLO), Argentina. Professor efetivo da Secretaria Municipal de Educa\u00e7\u00e3o de S\u00e3o Bento/PB. E-mail: robertodinizaeemd@hotmail.com","institution_ids":["https://openalex.org/I174689663"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":2,"institutions_distinct_count":6,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"4","issue":"36","first_page":"1","last_page":"27"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12109","display_name":"Race, Identity, and Education in Brazil","score":0.9990000128746033,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3312","display_name":"Sociology and Political Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12109","display_name":"Race, Identity, and Education in Brazil","score":0.9990000128746033,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3312","display_name":"Sociology and Political Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11384","display_name":"Critical Race Theory in Education","score":0.0003000000142492354,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3312","display_name":"Sociology and Political Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13737","display_name":"Critical and Liberation Pedagogy","score":0.0003000000142492354,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/critical-racial-literacy","display_name":"critical racial literacy","score":0.9419999718666077},{"id":"https://openalex.org/keywords/decoloniality","display_name":"decoloniality","score":0.7770000100135803},{"id":"https://openalex.org/keywords/anti-racist-education","display_name":"anti-racist education","score":0.902999997138977},{"id":"https://openalex.org/keywords/decolonial-pedagogy","display_name":"decolonial pedagogy","score":0.9390000104904175},{"id":"https://openalex.org/keywords/race-relations-education","display_name":"race relations education","score":0.7149999737739563},{"id":"https://openalex.org/keywords/teaching-practice","display_name":"teaching practice","score":0.7770000100135803},{"id":"https://openalex.org/keywords/racial-equity","display_name":"racial equity","score":0.8199999928474426},{"id":"https://openalex.org/keywords/racial-stereotypes","display_name":"racial stereotypes","score":0.6000000238418579},{"id":"https://openalex.org/keywords/brazilian-education-system","display_name":"Brazilian education","score":0.4880000054836273}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.604200005531311},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.4767000079154968},{"id":"https://openalex.org/C107993555","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1662673","display_name":"Gender studies","level":1,"score":0.3402999937534332},{"id":"https://openalex.org/C547764534","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q8236","display_name":"Literacy","level":2,"score":0.33160001039505005},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.3271999955177307},{"id":"https://openalex.org/C190248442","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q839486","display_name":"Qualitative research","level":2,"score":0.31779998540878296},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.3059999942779541},{"id":"https://openalex.org/C199728807","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2578557","display_name":"Equity (law)","level":2,"score":0.27320000529289246},{"id":"https://openalex.org/C139838865","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q8461","display_name":"Racism","level":2,"score":0.25060001015663147},{"id":"https://openalex.org/C47177190","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q207137","display_name":"Curriculum","level":2,"score":0.22849999368190765}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.70773/revistatopicos/787895340","doi":"https://doi.org/10.70773/revistatopicos/787895340","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.70773/revistatopicos/787895340","pdf_url":"https://revistatopicos.com.br/generate/pdf_zenodo/pub_787895340.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4404661896","display_name":"Revista T\u00f3picos.","issn_l":"2965-6672","issn":["2965-6672"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista T\u00f3picos","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.70773/revistatopicos/787895340","doi":"https://doi.org/10.70773/revistatopicos/787895340","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.70773/revistatopicos/787895340","pdf_url":"https://revistatopicos.com.br/generate/pdf_zenodo/pub_787895340.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4404661896","display_name":"Revista T\u00f3picos.","issn_l":"2965-6672","issn":["2965-6672"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista T\u00f3picos","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.9235000014305115,"display_name":"Quality education"},{"id":"https://metadata.un.org/sdg/10","score":0.7578999996185303,"display_name":"Reduced inequalities"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[{"id":"https://openalex.org/F4320321091","display_name":"Coordena\u00e7\u00e3o de Aperfei\u00e7oamento de Pessoal de N\u00edvel Superior","ror":"https://ror.org/00x0ma614"}],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7204498543.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7204498543.grobid-xml"},"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W7162635178","https://openalex.org/W4416813576","https://openalex.org/W7161603304","https://openalex.org/W4416322764","https://openalex.org/W4313263649","https://openalex.org/W3063393295","https://openalex.org/W4406354500","https://openalex.org/W7154471423","https://openalex.org/W4412790599","https://openalex.org/W7153281681"],"abstract_inverted_index":{"O":[0,27],"presente":[1],"artigo":[2],"aborda":[3],"a":[4,36,40,59,66,110,129,173,193,197],"rela\u00e7\u00e3o":[5],"entre":[6],"letramento":[7,34,88,146],"racial":[8,89,147],"cr\u00edtico,":[9,90],"educa\u00e7\u00e3o":[10,37,95,103,130,186],"antirracista":[11,38],"e":[12,39,77,94,138,153,156,160,182,196],"decolonialidade,":[13],"com":[14,65,172,188],"\u00eanfase":[15],"nas":[16],"possibilidades":[17,178],"de":[18,48,61,74,83,98,112,135,162,179],"transforma\u00e7\u00e3o":[19,180],"das":[20,104],"pr\u00e1ticas":[21,62,91,114],"educativas":[22],"no":[23,117,165],"contexto":[24],"escolar":[25],"brasileiro.":[26],"estudo":[28],"tem":[29],"como":[30,45],"objetivo":[31],"relacionar":[32],"o":[33,46,126,133,145,189],"racial,":[35],"perspectiva":[41,174],"decolonial,":[42,96],"buscando":[43],"compreender":[44],"desenvolvimento":[47],"uma":[49,71,185],"consci\u00eancia":[50],"cr\u00edtica":[51],"sobre":[52,87],"as":[53,177],"rela\u00e7\u00f5es":[54,105],"raciais":[55],"pode":[56],"contribuir":[57],"para":[58,150],"constru\u00e7\u00e3o":[60],"pedag\u00f3gicas":[63,92],"comprometidas":[64],"equidade.":[67],"Para":[68],"tanto,":[69],"realizou-se":[70],"pesquisa":[72],"bibliogr\u00e1fica,":[73],"abordagem":[75],"qualitativa":[76],"natureza":[78],"explorat\u00f3ria,":[79],"fundamentada":[80],"na":[81],"an\u00e1lise":[82,142],"produ\u00e7\u00f5es":[84],"acad\u00eamicas":[85],"brasileiras":[86],"antirracistas":[93,115],"al\u00e9m":[97],"documentos":[99],"normativos":[100],"relacionados":[101],"\u00e0":[102],"\u00e9tnico-raciais.":[106],"Os":[107],"resultados":[108],"evidenciam":[109],"exist\u00eancia":[111],"diferentes":[113],"desenvolvidas":[116],"Brasil,":[118],"envolvendo":[119],"os":[120],"anos":[121],"iniciais":[122],"do":[123,131],"ensino":[124,127,134],"fundamental,":[125],"m\u00e9dio,":[128],"campo,":[132],"l\u00edngua":[136],"inglesa":[137],"propostas":[139],"multidisciplinares.":[140],"A":[141],"demonstra":[143],"que":[144,151,169],"cr\u00edtico":[148],"contribui":[149],"estudantes":[152],"professores":[154],"reconhe\u00e7am":[155],"problematizem":[157],"desigualdades,":[158],"estere\u00f3tipos":[159],"formas":[161],"hierarquiza\u00e7\u00e3o":[163],"presentes":[164],"espa\u00e7o":[166],"escolar.":[167],"Conclui-se":[168],"sua":[170],"articula\u00e7\u00e3o":[171],"decolonial":[175],"amplia":[176],"curricular":[181],"pedag\u00f3gica,":[183],"favorecendo":[184],"comprometida":[187],"reconhecimento":[190],"da":[191],"diversidade,":[192],"justi\u00e7a":[194],"social":[195],"equidade":[198],"racial.":[199]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-10-28T10:33:24.094632","created_date":"2026-08-28T00:00:00"}
