{"id":"https://openalex.org/W7204058415","doi":"https://doi.org/10.61104/jq.v4i4.12000","title":"Pengaruh Penggunaan Steam Berbasis Project-Based Learning Terhadap Keterampilan Berpikir Kritis Siswa Kelas VII pada Mata Pelajaran IPA SMPN 2 Pattalassang Kabupaten Gowa","display_name":"Pengaruh Penggunaan Steam Berbasis Project-Based Learning Terhadap Keterampilan Berpikir Kritis Siswa Kelas VII pada Mata Pelajaran IPA SMPN 2 Pattalassang Kabupaten Gowa","publication_year":2026,"publication_date":"2026-08-20","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7204058415","doi":"https://doi.org/10.61104/jq.v4i4.12000"},"language":"id","primary_location":{"id":"doi:10.61104/jq.v4i4.12000","doi":"https://doi.org/10.61104/jq.v4i4.12000","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.61104/jq.v4i4.12000","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4394736463","display_name":"Jurnal QOSIM Jurnal Pendidikan Sosial & Humaniora","issn_l":"2987-713X","issn":["2987-713X","3025-5163"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Jurnal QOSIM : Jurnal Pendidikan Sosial &amp; Humaniora","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://doi.org/10.61104/jq.v4i4.12000","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5147891631","display_name":"Asih Suci Kania","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3132802412","display_name":"Muhammadiyah University of Makassar","ror":"https://ror.org/03kc2e209","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3132802412"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Asih Suci Kania","raw_affiliation_strings":["Universitas Muhammadiyah Makassar"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Muhammadiyah Makassar","institution_ids":["https://openalex.org/I3132802412"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5011977793","display_name":"Muhammad Syahruddin Nawir","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-7931-3856","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-7931-3856"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3132802412","display_name":"Muhammadiyah University of Makassar","ror":"https://ror.org/03kc2e209","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3132802412"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Muhammad Nawir","raw_affiliation_strings":["Universitas Muhammadiyah Makassar"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Muhammadiyah Makassar","institution_ids":["https://openalex.org/I3132802412"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5039015402","display_name":"Irmawati Thahir","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-6004-3617","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-6004-3617"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3132802412","display_name":"Muhammadiyah University of Makassar","ror":"https://ror.org/03kc2e209","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3132802412"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Irmawati Thahir","raw_affiliation_strings":["Universitas Muhammadiyah Makassar"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Muhammadiyah Makassar","institution_ids":["https://openalex.org/I3132802412"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I3132802412"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":false,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"4","issue":"4","first_page":"9580","last_page":"9590"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12590","display_name":"STEM Education","score":0.9984999895095825,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12590","display_name":"STEM Education","score":0.9984999895095825,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11299","display_name":"Problem and Project Based Learning","score":0.0010999999940395355,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12931","display_name":"Educational Methods and Outcomes","score":9.999999747378752e-05,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/steam-education","display_name":"STEAM education","score":0.9610000252723694},{"id":"https://openalex.org/keywords/project-based-learning","display_name":"project-based learning","score":0.984000027179718},{"id":"https://openalex.org/keywords/critical-thinking-skills","display_name":"critical thinking skills","score":0.9919999837875366},{"id":"https://openalex.org/keywords/science-education","display_name":"science education","score":0.7829999923706055},{"id":"https://openalex.org/keywords/junior-high-school-students","display_name":"junior high school students","score":0.984000027179718},{"id":"https://openalex.org/keywords/seventh-grade","display_name":"seventh grade","score":0.8009999990463257},{"id":"https://openalex.org/keywords/21st-century-skills","display_name":"21st century skills","score":0.7670000195503235},{"id":"https://openalex.org/keywords/higher-order-thinking-skills","display_name":"higher-order thinking skills","score":0.6620000004768372}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.642300009727478},{"id":"https://openalex.org/C145420912","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q853077","display_name":"Mathematics education","level":1,"score":0.3540000021457672},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.30469998717308044},{"id":"https://openalex.org/C121332964","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q413","display_name":"Physics","level":0,"score":0.30219998955726624},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.288100004196167},{"id":"https://openalex.org/C198531522","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q485146","display_name":"Sample (material)","level":2,"score":0.1745000034570694},{"id":"https://openalex.org/C3018311702","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1362435","display_name":"Motivation to learn","level":2,"score":0.16850000619888306},{"id":"https://openalex.org/C509550671","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q126945","display_name":"Medical education","level":1,"score":0.13860000669956207},{"id":"https://openalex.org/C533356498","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q843894","display_name":"Critical thinking","level":2,"score":0.13420000672340393},{"id":"https://openalex.org/C2779825147","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1753447","display_name":"Project-based learning","level":2,"score":0.11460000276565552}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.61104/jq.v4i4.12000","doi":"https://doi.org/10.61104/jq.v4i4.12000","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.61104/jq.v4i4.12000","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4394736463","display_name":"Jurnal QOSIM Jurnal Pendidikan Sosial & Humaniora","issn_l":"2987-713X","issn":["2987-713X","3025-5163"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Jurnal QOSIM : Jurnal Pendidikan Sosial &amp; Humaniora","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.61104/jq.v4i4.12000","doi":"https://doi.org/10.61104/jq.v4i4.12000","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.61104/jq.v4i4.12000","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4394736463","display_name":"Jurnal QOSIM Jurnal Pendidikan Sosial & Humaniora","issn_l":"2987-713X","issn":["2987-713X","3025-5163"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Jurnal QOSIM : Jurnal Pendidikan Sosial &amp; Humaniora","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education","score":0.975600004196167}],"study_designs":[{"id":"https://openalex.org/study-designs/clinical-trial","display_name":"Clinical Trial"}],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":false,"grobid_xml":false},"content_urls":null,"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W4403939547","https://openalex.org/W7154089461","https://openalex.org/W4409593229","https://openalex.org/W7219921014","https://openalex.org/W4390275875","https://openalex.org/W4413165653","https://openalex.org/W7219401191","https://openalex.org/W7215745948","https://openalex.org/W7219350729","https://openalex.org/W7051708818"],"abstract_inverted_index":{"Keterampilan":[0],"berpikir":[1,44,99,144,164],"kritis":[2,45,100,145],"merupakan":[3],"salah":[4],"satu":[5],"kompetensi":[6],"abad":[7],"ke-21":[8],"yang":[9,14,63,115,127,178],"perlu":[10,169],"dikembangkan":[11],"melalui":[12,69],"pembelajaran":[13,26,36,135,151,159],"berpusat":[15],"pada":[16,25,104,108,173],"peserta":[17],"didik,":[18],"namun":[19],"kemampuan":[20],"tersebut":[21],"masih":[22],"tergolong":[23],"rendah":[24],"IPA":[27,160],"di":[28],"SMP.":[29],"Penelitian":[30,54],"ini":[31,148],"bertujuan":[32],"menganalisis":[33],"pengaruh":[34],"penerapan":[35],"STEAM":[37,136,152],"berbasis":[38,137,153],"Project-Based":[39],"Learning":[40],"(PjBL)":[41],"terhadap":[42,141],"keterampilan":[43,143,163],"siswa":[46],"kelas":[47],"VII":[48],"SMPN":[49],"2":[50],"Pattalassang":[51],"Kabupaten":[52],"Gowa.":[53],"menggunakan":[55,82],"pendekatan":[56],"kuantitatif":[57],"dengan":[58,110],"desain":[59],"One":[60],"Group":[61],"Pretest\u2013Posttest":[62],"melibatkan":[64],"57":[65],"siswa.":[66,146],"Data":[67],"dikumpulkan":[68],"tes":[70],"uraian":[71],"pretest":[72,105,131],"dan":[73,91,132,175],"posttest":[74,109],"serta":[75],"lembar":[76],"observasi":[77],"keterlaksanaan":[78],"pembelajaran,":[79],"kemudian":[80],"dianalisis":[81],"statistik":[83],"deskriptif,":[84],"uji":[85,87,120],"normalitas,":[86],"paired":[88,121],"sample":[89,122],"t-test,":[90],"N-Gain.":[92],"Hasil":[93,119],"penelitian":[94],"menunjukkan":[95,124,149],"bahwa":[96,150],"rata-rata":[97],"nilai":[98,111,130],"meningkat":[101],"dari":[102],"50,05":[103],"menjadi":[106],"73,48":[107],"N-Gain":[112],"sebesar":[113],"0,47":[114],"termasuk":[116],"kategori":[117],"sedang.":[118],"t-test":[123],"terdapat":[125],"perbedaan":[126],"signifikan":[128],"antara":[129],"posttest,":[133],"sehingga":[134,167],"PjBL":[138,154],"berpengaruh":[139],"positif":[140],"peningkatan":[142],"Temuan":[147],"efektif":[155],"sebagai":[156],"alternatif":[157],"strategi":[158],"untuk":[161],"mengembangkan":[162],"tingkat":[165],"tinggi,":[166],"penerapannya":[168],"dioptimalkan":[170],"secara":[171],"berkelanjutan":[172],"materi":[174],"jenjang":[176],"pendidikan":[177],"lebih":[179],"beragam":[180]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-10-30T12:39:25.321706","created_date":"2026-08-24T00:00:00"}
