{"id":"https://openalex.org/W7203837192","doi":"https://doi.org/10.4025/actascieduc.v48i1.81183","title":"Curso superior de tecnologia para quem? \u2013 reflex\u00f5es acerca da pol\u00edtica de amplia\u00e7\u00e3o e diversifica\u00e7\u00e3o da educa\u00e7\u00e3o profissional tecnol\u00f3gica brasileira","display_name":"Curso superior de tecnologia para quem? \u2013 reflex\u00f5es acerca da pol\u00edtica de amplia\u00e7\u00e3o e diversifica\u00e7\u00e3o da educa\u00e7\u00e3o profissional tecnol\u00f3gica brasileira","publication_year":2026,"publication_date":"2026-08-18","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7203837192","doi":"https://doi.org/10.4025/actascieduc.v48i1.81183"},"language":"en","primary_location":{"id":"doi:10.4025/actascieduc.v48i1.81183","doi":"https://doi.org/10.4025/actascieduc.v48i1.81183","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.4025/actascieduc.v48i1.81183","pdf_url":"https://www.periodicos.uem.br/ojs/index.php/ActaSciEduc/article/download/81183/751375163572","source":{"id":"https://openalex.org/S2738354532","display_name":"Acta Scientiarum Education","issn_l":"2178-5198","issn":["2178-5198","2178-5201"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","latindex","poland-20","russia-white-list-4","vabb-shw"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312252","host_organization_name":"Editora da Universidade Estadual de Maring\u00e1 (Eduem)","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312252"],"host_organization_lineage_names":["Editora da Universidade Estadual de Maring\u00e1 (Eduem)"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Acta Scientiarum. Education","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref","doaj"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://www.periodicos.uem.br/ojs/index.php/ActaSciEduc/article/download/81183/751375163572","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5084082018","display_name":"Jos\u00e9 dos Santos Souza","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-5433-0812","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-5433-0812"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I161460629","display_name":"Universidade Federal Rural do Rio de Janeiro","ror":"https://ror.org/00xwgyp12","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I161460629"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Jos\u00e9 dos Santos Souza","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal Rural do Rio de Janeiro"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-5433-0812","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal Rural do Rio de Janeiro","institution_ids":["https://openalex.org/I161460629"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5085409653","display_name":"Jussara Marques de Macedo","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-6641-3164","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-6641-3164"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I122140584","display_name":"Universidade Federal do Rio de Janeiro","ror":"https://ror.org/03490as77","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I122140584"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Jussara Marques de Macedo","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal do Rio de Janeiro"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-6641-3164","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal do Rio de Janeiro","institution_ids":["https://openalex.org/I122140584"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5034827222","display_name":"Bruno De Oliveira Figueiredo","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1099-2010","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-1099-2010"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I123001628","display_name":"Universidade Federal de Rond\u00f4nia","ror":"https://ror.org/02842cb31","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I123001628"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Bruno de Oliveira Figueiredo","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal de Rond\u00f4nia"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1099-2010","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal de Rond\u00f4nia","institution_ids":["https://openalex.org/I123001628"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":3,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"48","issue":null,"first_page":"e81183","last_page":"e81183"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T13403","display_name":"Higher Education in Latin America","score":0.9286999702453613,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T13403","display_name":"Higher Education in Latin America","score":0.9286999702453613,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13532","display_name":"Education Systems and Policy","score":0.02250000089406967,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13564","display_name":"Education and Public Policy","score":0.012000000104308128,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3320","display_name":"Political Science and International Relations"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/higher-education-expansion","display_name":"higher education expansion","score":0.6449999809265137},{"id":"https://openalex.org/keywords/higher-education-diversification","display_name":"higher education diversification","score":0.8659999966621399},{"id":"https://openalex.org/keywords/black-students","display_name":"Black students","score":0.49000000953674316},{"id":"https://openalex.org/keywords/urban-periphery","display_name":"urban periphery","score":0.8579999804496765},{"id":"https://openalex.org/keywords/low-income-students","display_name":"low-income students","score":0.8159999847412109},{"id":"https://openalex.org/keywords/private-higher-education","display_name":"private higher education","score":0.8140000104904175},{"id":"https://openalex.org/keywords/distance-education","display_name":"distance education","score":0.8790000081062317},{"id":"https://openalex.org/keywords/precarious-work","display_name":"precarious employment","score":0.5860000252723694},{"id":"https://openalex.org/keywords/education-policy","display_name":"education policy","score":0.4359999895095825},{"id":"https://openalex.org/keywords/brazil","display_name":"Brazil","score":0.5889999866485596}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.35530000925064087},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.3490999937057495},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.2924000024795532},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.2599000036716461},{"id":"https://openalex.org/C162324750","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q8134","display_name":"Economics","level":0,"score":0.2549999952316284},{"id":"https://openalex.org/C18762648","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42213","display_name":"Work (physics)","level":2,"score":0.2345999926328659},{"id":"https://openalex.org/C12713177","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1900281","display_name":"Perspective (graphical)","level":2,"score":0.19629999995231628},{"id":"https://openalex.org/C182306322","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1779371","display_name":"Order (exchange)","level":2,"score":0.19429999589920044},{"id":"https://openalex.org/C207267971","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q120208","display_name":"Emerging technologies","level":2,"score":0.1882999986410141},{"id":"https://openalex.org/C549774020","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q851147","display_name":"Welfare economics","level":1,"score":0.17810000479221344}],"mesh":[],"locations_count":2,"locations":[{"id":"doi:10.4025/actascieduc.v48i1.81183","doi":"https://doi.org/10.4025/actascieduc.v48i1.81183","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.4025/actascieduc.v48i1.81183","pdf_url":"https://www.periodicos.uem.br/ojs/index.php/ActaSciEduc/article/download/81183/751375163572","source":{"id":"https://openalex.org/S2738354532","display_name":"Acta Scientiarum Education","issn_l":"2178-5198","issn":["2178-5198","2178-5201"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","latindex","poland-20","russia-white-list-4","vabb-shw"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312252","host_organization_name":"Editora da Universidade Estadual de Maring\u00e1 (Eduem)","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312252"],"host_organization_lineage_names":["Editora da Universidade Estadual de Maring\u00e1 (Eduem)"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Acta Scientiarum. Education","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:doaj.org/article:8f7cd348da1648318a603b6de2cbba3a","doi":null,"is_oa":false,"landing_page_url":"https://doaj.org/article/8f7cd348da1648318a603b6de2cbba3a","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306401280","display_name":"DOAJ (DOAJ: Directory of Open Access Journals)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Acta Scientiarum. Education, Vol 48, Iss 1 (2026)","raw_type":"article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.4025/actascieduc.v48i1.81183","doi":"https://doi.org/10.4025/actascieduc.v48i1.81183","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.4025/actascieduc.v48i1.81183","pdf_url":"https://www.periodicos.uem.br/ojs/index.php/ActaSciEduc/article/download/81183/751375163572","source":{"id":"https://openalex.org/S2738354532","display_name":"Acta Scientiarum Education","issn_l":"2178-5198","issn":["2178-5198","2178-5201"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","latindex","poland-20","russia-white-list-4","vabb-shw"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312252","host_organization_name":"Editora da Universidade Estadual de Maring\u00e1 (Eduem)","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312252"],"host_organization_lineage_names":["Editora da Universidade Estadual de Maring\u00e1 (Eduem)"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Acta Scientiarum. Education","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"display_name":"Quality education","id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.9235000014305115},{"display_name":"Reduced inequalities","id":"https://metadata.un.org/sdg/10","score":0.7578999996185303}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7203837192.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7203837192.grobid-xml"},"referenced_works_count":7,"referenced_works":["https://openalex.org/W2346077024","https://openalex.org/W2998734274","https://openalex.org/W3028256143","https://openalex.org/W3199898671","https://openalex.org/W4220709850","https://openalex.org/W4386467631","https://openalex.org/W6927315593"],"related_works":["https://openalex.org/W2998734274","https://openalex.org/W7064878247","https://openalex.org/W2992962159","https://openalex.org/W3028256143","https://openalex.org/W2811480738","https://openalex.org/W2910293089","https://openalex.org/W2905089573","https://openalex.org/W2743851025","https://openalex.org/W7046584971","https://openalex.org/W7166713611"],"abstract_inverted_index":{"This":[0,98],"article":[1],"discusses":[2],"the":[3,52,67,71,169,185,221,227,237,242,245,258,278,298],"institutionalization":[4],"of":[5,38,70,73,102,187,206,226,239,244,247,262],"technologist":[6],"degree":[7,29],"in":[8,33,82,105,163,168,219,271],"Brazil,":[9],"focusing":[10],"on":[11],"its":[12,16],"socio-historical":[13,68],"determinants":[14,69],"and":[15,19,46,58,75,92,95,115,119,149,158,190,203,223,249,252,260,264,281,288,294],"economic,":[17],"political,":[18],"social":[20,253],"implications.":[21,97],"The":[22,138],"starting":[23],"hypothesis":[24],"is":[25,64,99,176,193,236],"that":[26,84,141,195,232,257],"this":[27],"academic":[28,275],"has":[30],"been":[31],"structured":[32],"Brazil":[34,83],"as":[35,146],"a":[36,44,147,200,216,285],"kind":[37],"higher":[39,151,165],"education":[40,81,152,166,266],"with":[41,284],"reduced":[42],"hours,":[43],"lean":[45,148],"flexible":[47,150],"curriculum,":[48],"aimed":[49],"primarily":[50],"at":[51],"black":[53],"population":[54],"segment,":[55],"low":[56],"income,":[57],"from":[59,128,297],"urban":[60,299],"peripheries.":[61,300],"Its":[62],"objective":[63],"to":[65,87,156,181],"analyze":[66],"policy":[72],"expanding":[74],"diversifying":[76],"opportunities":[77],"for":[78,122,277,292],"technological":[79,265],"vocational":[80,263],"gave":[85],"rise":[86],"Technology":[88],"Degree":[89],"Courses":[90],"(TDCs),":[91],"their":[93,233],"socio-economic":[94],"political":[96],"basic":[100],"research,":[101],"analysis":[103,139],"grounded":[104],"historical-dialectical":[106],"materialism,":[107],"whose":[108,173],"objectives":[109],"give":[110],"it":[111],"an":[112,154,268],"explanatory":[113],"character,":[114],"which":[116],"uses":[117],"primary":[118],"secondary":[120],"sources":[121],"data":[123],"collection":[124],"(government":[125],"documents,":[126],"documents":[127],"supranational":[129],"organizations,":[130],"statistical":[131],"data,":[132],"institutional":[133],"websites,":[134],"legal":[135],"instruments,":[136],"etc.).":[137],"indicates":[140],"TDCs":[142,196],"have":[143,214],"established":[144],"themselves":[145],"degree,":[153],"alternative":[155],"bachelor's":[157],"licentiate":[159],"degrees,":[160],"offered":[161],"mainly":[162],"private":[164],"institutions,":[167],"distance":[170],"learning":[171],"modality,":[172],"target":[174],"audience":[175],"young":[177],"people":[178,296],"aged":[179],"18":[180],"29":[182],"mobilized":[183],"by":[184,199],"ideology":[186],"employability,":[188],"entrepreneurship":[189],"sustainability.":[191],"It":[192,255],"observed":[194],"are":[197],"guided":[198],"pragmatic,":[201,286],"immediate,":[202],"self-interested":[204],"perspective":[205],"human":[207],"development":[208],"and,":[209],"more":[210],"than":[211],"training":[212,276],"technologists,":[213],"assumed":[215],"relevant":[217],"role":[218],"shaping":[220],"ethical":[222],"moral":[224],"aspects":[225],"populational":[228],"segment":[229],"served,":[230],"so":[231],"greatest":[234],"potential":[235],"construction":[238],"consensus":[240],"around":[241],"normalization":[243],"impacts":[246],"unemployment":[248],"precariousness":[250],"work":[251],"life.":[254],"concludes":[256],"expansion":[259],"diversification":[261],"reveal":[267],"updated":[269],"duality":[270],"education,":[272,283],"maintaining":[273],"university-level":[274],"most":[279],"privileged":[280],"tertiary":[282],"immediatist,":[287],"market":[289],"interest":[290],"perspective,":[291],"Black":[293],"poor":[295]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-08T12:12:28.789561","created_date":"2026-08-21T00:00:00"}
