{"id":"https://openalex.org/W7203775744","doi":"https://doi.org/10.31764/jmm.v10i4.39649","title":"PENINGKATAN KEMANDIRIAN EKONOMI TIM PENGGERAK PKK MELALUI PELATIHAN PRODUKSI SABUN CAIR CUCI PIRING SKALA RUMAH TANGGA","display_name":"PENINGKATAN KEMANDIRIAN EKONOMI TIM PENGGERAK PKK MELALUI PELATIHAN PRODUKSI SABUN CAIR CUCI PIRING SKALA RUMAH TANGGA","publication_year":2026,"publication_date":"2026-07-30","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7203775744","doi":"https://doi.org/10.31764/jmm.v10i4.39649"},"language":"id","primary_location":{"id":"doi:10.31764/jmm.v10i4.39649","doi":"https://doi.org/10.31764/jmm.v10i4.39649","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.31764/jmm.v10i4.39649","pdf_url":"https://journal.ummat.ac.id/index.php/jmm/article/download/39649/pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4210181041","display_name":"JMM (Jurnal Masyarakat Mandiri)","issn_l":"2598-8158","issn":["2598-8158","2614-5758"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4404661807","host_organization_name":"Muhammadiyah University of Mataram","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4404661807"],"host_organization_lineage_names":["Muhammadiyah University of Mataram"],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"JMM (Jurnal Masyarakat Mandiri)","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://journal.ummat.ac.id/index.php/jmm/article/download/39649/pdf","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5087357962","display_name":"Deddy Alif Utama","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-1910-3248","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-1910-3248"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405256137","display_name":"Poltekkes Kemenkes Gorontalo","ror":"https://ror.org/03tcbg664","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405256137"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Deddy Alif Utama","raw_affiliation_strings":["Sarjana Terapan Sanitasi Lingkungan, Poltekkes Kemenkes Gorontalo"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Sarjana Terapan Sanitasi Lingkungan, Poltekkes Kemenkes Gorontalo","institution_ids":["https://openalex.org/I4405256137"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5065090917","display_name":"Marhamah Yudin","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405256137","display_name":"Poltekkes Kemenkes Gorontalo","ror":"https://ror.org/03tcbg664","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405256137"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Marhamah Yudin","raw_affiliation_strings":["Sarjana Terapan Sanitasi Lingkungan, Poltekkes Kemenkes Gorontalo"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Sarjana Terapan Sanitasi Lingkungan, Poltekkes Kemenkes Gorontalo","institution_ids":["https://openalex.org/I4405256137"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5111084013","display_name":"Yanti Mustafa","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405256137","display_name":"Poltekkes Kemenkes Gorontalo","ror":"https://ror.org/03tcbg664","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405256137"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Yanti Mustafa","raw_affiliation_strings":["Sarjana Terapan Sanitasi Lingkungan, Poltekkes Kemenkes Gorontalo"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Sarjana Terapan Sanitasi Lingkungan, Poltekkes Kemenkes Gorontalo","institution_ids":["https://openalex.org/I4405256137"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5064381847","display_name":"Fitriani Sudirman","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405256137","display_name":"Poltekkes Kemenkes Gorontalo","ror":"https://ror.org/03tcbg664","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405256137"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Fitriani Sudirman","raw_affiliation_strings":["Sarjana Terapan Sanitasi Lingkungan, Poltekkes Kemenkes Gorontalo"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Sarjana Terapan Sanitasi Lingkungan, Poltekkes Kemenkes Gorontalo","institution_ids":["https://openalex.org/I4405256137"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5065950248","display_name":"Yazmin Armin Abdullah","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405256137","display_name":"Poltekkes Kemenkes Gorontalo","ror":"https://ror.org/03tcbg664","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405256137"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Yazmin Armin Abdullah","raw_affiliation_strings":["Sarjana Terapan Sanitasi Lingkungan, Poltekkes Kemenkes Gorontalo"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Sarjana Terapan Sanitasi Lingkungan, Poltekkes Kemenkes Gorontalo","institution_ids":["https://openalex.org/I4405256137"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5116780566","display_name":"Faisal Faisal","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405256137","display_name":"Poltekkes Kemenkes Gorontalo","ror":"https://ror.org/03tcbg664","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405256137"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Faisal Faisal","raw_affiliation_strings":["Sarjana Terapan Sanitasi Lingkungan, Poltekkes Kemenkes Gorontalo"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Sarjana Terapan Sanitasi Lingkungan, Poltekkes Kemenkes Gorontalo","institution_ids":["https://openalex.org/I4405256137"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4405256137"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"10","issue":"4","first_page":"4657","last_page":"4657"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T13502","display_name":"Community and Sustainable Development","score":0.9868000149726868,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3303","display_name":"Development"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T13502","display_name":"Community and Sustainable Development","score":0.9868000149726868,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3303","display_name":"Development"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14179","display_name":"Waste Management and Recycling","score":0.01119999960064888,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2311","display_name":"Waste Management and Disposal"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/23","display_name":"Environmental Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13872","display_name":"Vocational and Entrepreneurial Education","score":0.0007999999797903001,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/financial-independence","display_name":"financial independence","score":0.5989999771118164},{"id":"https://openalex.org/keywords/pkk-women-s-empowerment-group","display_name":"PKK women's empowerment group","score":0.6330000162124634},{"id":"https://openalex.org/keywords/saponification","display_name":"saponification","score":0.8130000233650208},{"id":"https://openalex.org/keywords/household-cleaning-products","display_name":"household cleaning products","score":0.6190000176429749},{"id":"https://openalex.org/keywords/asset-based-community-development","display_name":"asset-based community development","score":0.6959999799728394},{"id":"https://openalex.org/keywords/home-based-entrepreneurship","display_name":"home-based entrepreneurship","score":0.5600000023841858},{"id":"https://openalex.org/keywords/gorontalo-regency","display_name":"Gorontalo Regency","score":0.8159999847412109},{"id":"https://openalex.org/keywords/women-s-economic-empowerment","display_name":"women's economic empowerment","score":0.5210000276565552}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C178550888","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2043282","display_name":"Business administration","level":1,"score":0.40470001101493835},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.3424000144004822},{"id":"https://openalex.org/C121332964","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q413","display_name":"Physics","level":0,"score":0.33570000529289246},{"id":"https://openalex.org/C37621935","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3606845","display_name":"Agricultural science","level":1,"score":0.33340001106262207},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.31360000371932983},{"id":"https://openalex.org/C144133560","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q4830453","display_name":"Business","level":0,"score":0.2777999937534332},{"id":"https://openalex.org/C162324750","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q8134","display_name":"Economics","level":0,"score":0.2635999917984009},{"id":"https://openalex.org/C39432304","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q188847","display_name":"Environmental science","level":0,"score":0.225600004196167},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.22089999914169312},{"id":"https://openalex.org/C528095902","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2283886","display_name":"Pulp and paper industry","level":1,"score":0.2094999998807907}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.31764/jmm.v10i4.39649","doi":"https://doi.org/10.31764/jmm.v10i4.39649","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.31764/jmm.v10i4.39649","pdf_url":"https://journal.ummat.ac.id/index.php/jmm/article/download/39649/pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4210181041","display_name":"JMM (Jurnal Masyarakat Mandiri)","issn_l":"2598-8158","issn":["2598-8158","2614-5758"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4404661807","host_organization_name":"Muhammadiyah University of Mataram","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4404661807"],"host_organization_lineage_names":["Muhammadiyah University of Mataram"],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"JMM (Jurnal Masyarakat Mandiri)","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.31764/jmm.v10i4.39649","doi":"https://doi.org/10.31764/jmm.v10i4.39649","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.31764/jmm.v10i4.39649","pdf_url":"https://journal.ummat.ac.id/index.php/jmm/article/download/39649/pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4210181041","display_name":"JMM (Jurnal Masyarakat Mandiri)","issn_l":"2598-8158","issn":["2598-8158","2614-5758"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4404661807","host_organization_name":"Muhammadiyah University of Mataram","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4404661807"],"host_organization_lineage_names":["Muhammadiyah University of Mataram"],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"JMM (Jurnal Masyarakat Mandiri)","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"score":0.8928999900817871,"display_name":"No poverty","id":"https://metadata.un.org/sdg/1"},{"score":0.8799999952316284,"display_name":"Responsible consumption and production","id":"https://metadata.un.org/sdg/12"},{"score":0.7825999855995178,"display_name":"Decent work and economic growth","id":"https://metadata.un.org/sdg/8"},{"score":0.6618000268936157,"display_name":"Clean water and sanitation","id":"https://metadata.un.org/sdg/6"},{"score":0.6164000034332275,"display_name":"Quality education","id":"https://metadata.un.org/sdg/4"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7203775744.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7203775744.grobid-xml"},"referenced_works_count":1,"referenced_works":["https://openalex.org/W4288084889"],"related_works":["https://openalex.org/W7216004323","https://openalex.org/W4415948842","https://openalex.org/W4416691342","https://openalex.org/W7221210120","https://openalex.org/W3168262166","https://openalex.org/W4401868874","https://openalex.org/W4386103290","https://openalex.org/W4403163391","https://openalex.org/W7133497947","https://openalex.org/W4411281925"],"abstract_inverted_index":{"Abstrak:":[0],"Tingginya":[1],"beban":[2],"pengeluaran":[3],"rumah":[4],"tangga":[5],"untuk":[6],"produk":[7],"pembersih":[8],"serta":[9,50,86],"dampak":[10],"negatif":[11],"pencemaran":[12],"akibat":[13],"limbah":[14,148],"minyak":[15],"jelantah":[16],"merupakan":[17],"permasalahan":[18],"krusial":[19],"di":[20],"Kabupaten":[21],"Gorontalo.":[22],"Pengabdian":[23],"ini":[24,40,144],"bertujuan":[25],"meningkatkan":[26],"kemandirian":[27,103],"ekonomi":[28],"Tim":[29],"Penggerak":[30],"PKK":[31,191,229],"melalui":[32,63],"pelatihan":[33],"produksi":[34],"sabun":[35,107],"cair":[36],"cuci":[37],"piring.":[38],"Program":[39],"difokuskan":[41],"pada":[42],"peningkatan":[43,97,113],"pemahaman":[44],"ekologis":[45],"dan":[46,53,67,81,100,122],"fungsi":[47],"bahan":[48],"kimia":[49],"teknik":[51],"pemurnian":[52],"saponifikasi.":[54],"Metode":[55],"pelaksanaan":[56],"menerapkan":[57],"pendekatan":[58],"Asset-Based":[59,217],"Community":[60,218],"Development":[61,219],"(ABCD)":[62],"kombinasi":[64],"edukasi,":[65],"demonstrasi,":[66],"pendampingan":[68],"praktik":[69,89],"kepada":[70],"38":[71,228],"anggota":[72],"PKK.":[73],"Evaluasi":[74],"diukur":[75],"secara":[76,151],"sistematis":[77],"menggunakan":[78],"instrumen":[79],"pre-test":[80,236],"post-test":[82,238],"(8":[83],"butir":[84],"pertanyaan)":[85],"lembar":[87],"observasi":[88],"(25":[90],"indikator":[91],"operasional).":[92],"Indikator":[93],"keberhasilan":[94],"utama":[95],"adalah":[96],"persentase":[98],"pengetahuan":[99,118],"keterampilan":[101,123],"beserta":[102],"peserta":[104,131],"dalam":[105],"menghasilkan":[106],"layak":[108],"pakai.":[109],"Hasil":[110],"kegiatan":[111],"menunjukkan":[112],"kompetensi":[114],"yang":[115],"signifikan;":[116],"rata-rata":[117],"kognitif":[119],"meningkat":[120],"56,14%":[121],"teknis":[124],"melonjak":[125],"drastis":[126],"sebesar":[127],"408,62%.":[128],"Sebanyak":[129],"94,7%":[130],"dinilai":[132],"terampil":[133],"mempraktikkan":[134],"keseluruhan":[135],"proses":[136],"mulai":[137],"dari":[138],"penyaringan":[139],"hingga":[140],"pengemasan.":[141],"Kesimpulannya,":[142],"program":[143,200,306],"sangat":[145],"efektif":[146],"mereduksi":[147],"domestik":[149],"sekaligus":[150],"langsung":[152],"menciptakan":[153],"peluang":[154],"wirausaha":[155],"bernilai":[156],"ekonomis":[157],"bagi":[158],"keluarga.Abstract:":[159],"High":[160],"household":[161],"expenditure":[162],"on":[163,202],"cleaning":[164],"products":[165],"and":[166,210,224,237,259,280],"negative":[167],"environmental":[168],"impacts":[169],"of":[170,189,257,289],"waste":[171,310],"cooking":[172],"oil":[173],"represents":[174],"crucial":[175],"issues":[176],"in":[177,264,295],"Gorontalo":[178],"Regency.":[179],"This":[180],"community":[181],"service":[182],"aims":[183],"to":[184],"enhance":[185],"the":[186,190,216,290,297],"economic":[187],"independence":[188,263],"Team":[192],"through":[193,302],"liquid":[194],"dishwashing":[195],"soap":[196],"production":[197],"training.":[198],"The":[199,213],"focuses":[201],"improving":[203],"ecological":[204],"awareness,":[205],"chemical":[206],"function":[207],"comprehension,":[208],"purification,":[209],"saponification":[211],"techniques.":[212],"implementation":[214],"adopted":[215],"approach,":[220],"combining":[221],"education,":[222],"demonstration,":[223],"practical":[225,244],"mentoring":[226],"for":[227,318],"members.":[230],"Evaluations":[231],"were":[232,292],"systematically":[233],"measured":[234],"using":[235],"instruments":[239],"featuring":[240],"eight":[241],"questions,":[242],"alongside":[243,261],"observation":[245],"sheets":[246],"with":[247],"25":[248],"operational":[249],"indicators.":[250],"Main":[251],"success":[252],"indicators":[253],"are":[254],"increased":[255,277],"percentages":[256],"knowledge":[258,276],"skills,":[260],"participants'":[262],"producing":[265],"viable":[266],"soap.":[267],"Results":[268],"demonstrated":[269],"a":[270],"significant":[271],"competency":[272],"improvement;":[273],"average":[274],"cognitive":[275],"by":[278,285],"56.14%":[279],"technical":[281],"skills":[282],"surged":[283],"drastically":[284],"408.62%.":[286],"Moreover,":[287],"94.7%":[288],"participants":[291],"deemed":[293],"skilled":[294],"practicing":[296],"entire":[298],"process,":[299],"from":[300],"filtration":[301],"packaging.":[303],"Consequently,":[304],"this":[305],"effectively":[307],"reduces":[308],"domestic":[309],"while":[311],"directly":[312],"creating":[313],"economically":[314],"valuable":[315],"entrepreneurial":[316],"opportunities":[317],"families.":[319]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-04T10:54:05.112534","created_date":"2026-08-20T00:00:00"}
