{"id":"https://openalex.org/W7203645915","doi":"https://doi.org/10.5281/zenodo.21978714","title":"Revisi\u00f3n mecanobiol\u00f3gica de los protocolos de Ingenier\u00eda Cognitiva Humana (IC-H): una intervenci\u00f3n no farmacol\u00f3gica de neuromodulaci\u00f3n somatosensorial para la optimizaci\u00f3n cognitiva","display_name":"Revisi\u00f3n mecanobiol\u00f3gica de los protocolos de Ingenier\u00eda Cognitiva Humana (IC-H): una intervenci\u00f3n no farmacol\u00f3gica de neuromodulaci\u00f3n somatosensorial para la optimizaci\u00f3n cognitiva","publication_year":2026,"publication_date":"2026-08-17","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7203645915","doi":"https://doi.org/10.5281/zenodo.21978714"},"language":"es","primary_location":{"id":"doi:10.5281/zenodo.21978714","doi":"https://doi.org/10.5281/zenodo.21978714","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5281/zenodo.21978714","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306400562","display_name":"Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I67311998","host_organization_name":"European Organization for Nuclear Research","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I67311998"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":null,"is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"article-journal"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["datacite"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"green","oa_url":"https://doi.org/10.5281/zenodo.21978714","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5133699414","display_name":"Gonzalo O. Caballero","orcid":"https://orcid.org/0009-0003-7643-9474","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0003-7643-9474"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Caballero, Gonzalo O.","raw_affiliation_strings":["Ingenier\u00eda Cognitiva Humana IC-H","Neuroabsurdismo"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0003-7643-9474","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Ingenier\u00eda Cognitiva Humana IC-H","institution_ids":[]},{"raw_affiliation_string":"Neuroabsurdismo","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5147322784","display_name":"S. B. Forl\u00e1n","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Forl\u00e1n, S. B.","raw_affiliation_strings":["Neuroabsurdismo"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Neuroabsurdismo","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5147353063","display_name":"E. S. Vance","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Vance, E. S.","raw_affiliation_strings":["Ingenier\u00eda Cognitiva Humana IC-H","Neuroabsurdismo"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Ingenier\u00eda Cognitiva Humana IC-H","institution_ids":[]},{"raw_affiliation_string":"Neuroabsurdismo","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5090929777","display_name":"E. M. Valdes","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Vald\u00e9s, E. M.","raw_affiliation_strings":["Neuroabsurdismo"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Neuroabsurdismo","institution_ids":[]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5109721070","display_name":"E.F. Vazquez","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"V\u00e1zquez, E. F.","raw_affiliation_strings":["Ingenier\u00eda Cognitiva Humana IC-H"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Ingenier\u00eda Cognitiva Humana IC-H","institution_ids":[]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":0,"institutions_distinct_count":0,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":false,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12580","display_name":"Vagus Nerve Stimulation Research","score":0.34940001368522644,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2808","display_name":"Neurology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/28","display_name":"Neuroscience"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12580","display_name":"Vagus Nerve Stimulation Research","score":0.34940001368522644,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2808","display_name":"Neurology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/28","display_name":"Neuroscience"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10914","display_name":"Tactile and Sensory Interactions","score":0.15780000388622284,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2805","display_name":"Cognitive Neuroscience"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/28","display_name":"Neuroscience"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12269","display_name":"Effects of Vibration on Health","score":0.12460000067949295,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2732","display_name":"Orthopedics and Sports Medicine"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/27","display_name":"Medicine"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/4","display_name":"Health Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/mechanobiology","display_name":"mechanobiology","score":0.7900000214576721},{"id":"https://openalex.org/keywords/piezo1","display_name":"Piezo1","score":0.7789999842643738},{"id":"https://openalex.org/keywords/piezo2","display_name":"Piezo2","score":0.9940000176429749},{"id":"https://openalex.org/keywords/transcutaneous-vagus-nerve-stimulation","display_name":"transcutaneous vagus nerve stimulation","score":0.8479999899864197},{"id":"https://openalex.org/keywords/trigeminal-nerve-stimulation","display_name":"trigeminal nerve stimulation","score":0.9649999737739563},{"id":"https://openalex.org/keywords/bone-mechanotransduction","display_name":"bone mechanotransduction","score":0.8389999866485596},{"id":"https://openalex.org/keywords/gut-brain-axis","display_name":"gut-brain axis","score":0.9850000143051147},{"id":"https://openalex.org/keywords/norepinephrine","display_name":"norepinephrine","score":0.7829999923706055},{"id":"https://openalex.org/keywords/serotonin","display_name":"serotonin","score":0.7210000157356262},{"id":"https://openalex.org/keywords/gabaergic-inhibition","display_name":"GABAergic inhibition","score":0.7319999933242798},{"id":"https://openalex.org/keywords/osteocalcin","display_name":"osteocalcin","score":0.7860000133514404},{"id":"https://openalex.org/keywords/flavonoids","display_name":"flavonoids","score":0.4869999885559082},{"id":"https://openalex.org/keywords/cognitive-performance","display_name":"cognitive performance","score":0.5619999766349792}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.7505000233650208},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.41110000014305115},{"id":"https://openalex.org/C71924100","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11190","display_name":"Medicine","level":0,"score":0.374099999666214},{"id":"https://openalex.org/C142362112","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q735","display_name":"Art","level":0,"score":0.1793999969959259},{"id":"https://openalex.org/C523008124","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5357996","display_name":"Electrodiagnosis","level":2,"score":0.14159999787807465},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.13249999284744263},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.12219999730587006},{"id":"https://openalex.org/C121332964","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q413","display_name":"Physics","level":0,"score":0.11020000278949738},{"id":"https://openalex.org/C2984967376","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q6723638","display_name":"Machine design","level":2,"score":0.10700000077486038},{"id":"https://openalex.org/C84597430","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q106227","display_name":"Locus (genetics)","level":3,"score":0.10670000314712524}],"mesh":[],"locations_count":2,"locations":[{"id":"doi:10.5281/zenodo.21978714","doi":"https://doi.org/10.5281/zenodo.21978714","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5281/zenodo.21978714","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306400562","display_name":"Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I67311998","host_organization_name":"European Organization for Nuclear Research","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I67311998"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":null,"is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"article-journal"},{"id":"doi:10.5281/zenodo.21978715","doi":"https://doi.org/10.5281/zenodo.21978715","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5281/zenodo.21978715","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306400562","display_name":"Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I67311998","host_organization_name":"European Organization for Nuclear Research","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I67311998"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":null,"is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"article-journal"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.5281/zenodo.21978714","doi":"https://doi.org/10.5281/zenodo.21978714","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5281/zenodo.21978714","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306400562","display_name":"Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I67311998","host_organization_name":"European Organization for Nuclear Research","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I67311998"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":null,"is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"article-journal"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/3","display_name":"Good health and well-being","score":0.8048999905586243}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":false,"grobid_xml":false},"content_urls":null,"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W7204022646","https://openalex.org/W7204682348","https://openalex.org/W7203618996","https://openalex.org/W7128989489","https://openalex.org/W7208743682","https://openalex.org/W7140417010","https://openalex.org/W7172484555","https://openalex.org/W7130733273","https://openalex.org/W7169885473","https://openalex.org/W7126419762"],"abstract_inverted_index":{"Los":[0],"protocolos":[1,69,84],"de":[2,26,31,36,38,45,60,72,82,89,132,148,190,208,220,238,259,263,308],"Ingenier\u00eda":[3],"Cognitiva":[4],"Humana":[5],"(IC-H)":[6],"utilizan":[7],"percusi\u00f3n":[8],"r\u00edtmica":[9],"(~2,1":[10],"Hz),":[11],"presi\u00f3n":[12],"sostenida":[13],"(1\u20131,5":[14],"N),":[15],"una":[16,79,129,281],"secuencia":[17],"din\u00e1mica-est\u00e1tica":[18],"bif\u00e1sica":[19],"35/10,":[20],"hidrataci\u00f3n":[21,273],"i\u00f3nica":[22],"previa":[23],"(500":[24],"ml":[25],"agua":[27],"con":[28,43,210],"1,5":[29],"g":[30],"sal":[32],"y":[33,66,120,166,180,193,225,253,255,270,286,306,312],"1\u20132":[34],"cucharadas":[35],"zumo":[37],"lim\u00f3n)":[39],"y,":[40],"opcionalmente,":[41],"suplementaci\u00f3n":[42],"flavonoles":[44],"cacao":[46],"para":[47,288,321],"optimizar":[48],"el":[49,117,121,155,198,217],"rendimiento":[50],"cognitivo.":[51],"Originalmente":[52],"formulados":[53],"en":[54,246,256,325],"torno":[55],"a":[56,142,236],"la":[57,90,92,95,98,105,110,187,206,221,239,278,289,309,322],"activaci\u00f3n":[58],"directa":[59],"los":[61,83,113,260],"canales":[62],"i\u00f3nicos":[63],"mecanosensibles":[64],"PIEZO1":[65],"PIEZO2,":[67],"estos":[68],"carec\u00edan":[70],"previamente":[71],"validaci\u00f3n":[73,323],"experimental":[74,316],"directa.":[75],"Este":[76],"art\u00edculo":[77],"presenta":[78],"revisi\u00f3n":[80,276],"integradora":[81],"IC-H":[85,279],"desde":[86],"las":[87,247,257],"perspectivas":[88],"mecanobiolog\u00eda,":[91],"terapia":[93],"manual,":[94],"estimulaci\u00f3n":[96,99,106],"somatosensorial,":[97],"transcut\u00e1nea":[100],"del":[101,107,157,173,182,228,232],"nervio":[102,108,218],"vago":[103,219],"(tVNS),":[104],"trig\u00e9mino,":[109],"mecanotransducci\u00f3n":[111],"\u00f3sea,":[112],"ejes":[114],"endocrinos":[115],"hueso-cerebro,":[116],"eje":[118],"intestino-cerebro":[119],"reflejo":[122],"antiinflamatorio":[123],"colin\u00e9rgico.":[124],"Aunque":[125],"no":[126,284,300],"se":[127,169],"descarta":[128],"contribuci\u00f3n":[130],"parcial":[131],"PIEZO1/PIEZO2,":[133],"proponemos":[134],"un":[135,314],"marco":[136],"mecanobiol\u00f3gico":[137],"multimodal":[138],"integral":[139],"que":[140,153,168,204,244],"opera":[141],"trav\u00e9s":[143,237],"de:":[144],"Activaci\u00f3n":[145],"aferente":[146],"somatosensorial":[147],"baja":[149],"frecuencia":[150],"(1\u20133":[151],"Hz)":[152],"modula":[154],"tono":[156,199],"sistema":[158],"nervioso":[159],"aut\u00f3nomo":[160],"(SNA).":[161],"Estimulaci\u00f3n":[162],"mec\u00e1nica":[163],"vagal":[164],"trigeminal":[165],"auricular":[167],"proyecta":[170],"al":[171],"n\u00facleo":[172,181],"tracto":[174],"solitario":[175],"(NTS),":[176],"locus":[177],"coeruleus":[178],"(LC)":[179],"rafe":[183],"dorsal":[184],"(DRN),":[185],"induciendo":[186],"liberaci\u00f3n":[188,207],"central":[189],"norepinefrina":[191],"(NE)":[192],"serotonina":[194],"(5-HT)":[195],"mientras":[196],"mejora":[197,290],"GABA\u00e9rgico":[200],"central.":[201],"Mecanotransducci\u00f3n":[202,242],"\u00f3sea":[203],"impulsa":[205],"osteocalcina":[209,299],"implicaciones":[211],"neurotr\u00f3ficas.":[212],"Regulaci\u00f3n":[213],"negativa":[214],"mediada":[215],"por":[216],"neuroinflamaci\u00f3n":[222],"(IL-1beta,":[223],"TNF-alpha)":[224],"regulaci\u00f3n":[226],"positiva":[227],"factor":[229],"neurotr\u00f3fico":[230,271],"derivado":[231],"cerebro":[233],"(BDNF)":[234],"hipocampal":[235],"v\u00eda":[240],"luN1/MAPK/ERK.":[241],"abdominal":[243],"influye":[245],"aferencias":[248],"vagales":[249],"gastrointestinales":[250],"(receptores":[251],"GABA_A":[252],"GABA_B)":[254],"v\u00edas":[258],"\u00e1cidos":[261],"grasos":[262],"cadena":[264],"corta":[265],"(AGCC)":[266],"microbianos.":[267],"Acondicionamiento":[268],"vascular":[269],"mediante":[272],"i\u00f3nica.":[274],"Esta":[275],"establece":[277],"como":[280],"intervenci\u00f3n":[282],"mecanobiol\u00f3gica":[283],"farmacol\u00f3gica":[285],"comprobable":[287],"cognitiva.":[291],"Identifica":[292],"biomarcadores":[293],"fisiol\u00f3gicos":[294],"primarios":[295],"(VFC,":[296],"cortisol":[297],"salival,":[298],"carboxilada,":[301],"BDNF":[302],"s\u00e9rico,":[303],"citocinas":[304],"inflamatorias":[305],"par\u00e1metros":[307],"funci\u00f3n":[310],"ejecutiva)":[311],"detalla":[313],"dise\u00f1o":[315],"factorial":[317],"2":[318,320],"x":[319],"emp\u00edrica":[324],"ensayos":[326],"controlados.":[327]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-10-28T10:33:24.094632","created_date":"2026-08-18T00:00:00"}
