{"id":"https://openalex.org/W7202281065","doi":"https://doi.org/10.63330/aurumpub.067-015","title":"EDUCAR PARA A AUTONOMIA: CAMINHOS PEDAG\u00d3GICOS PARA FORMAR SUJEITOS CR\u00cdTICOS, CONFIANTES E PROTAGONISTAS","display_name":"EDUCAR PARA A AUTONOMIA: CAMINHOS PEDAG\u00d3GICOS PARA FORMAR SUJEITOS CR\u00cdTICOS, CONFIANTES E PROTAGONISTAS","publication_year":2026,"publication_date":"2026-08-04","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7202281065","doi":"https://doi.org/10.63330/aurumpub.067-015"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.63330/aurumpub.067-015","doi":"https://doi.org/10.63330/aurumpub.067-015","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.63330/aurumpub.067-015","pdf_url":"https://aurumpublicacoes.com/index.php/editora/article/download/2090/2318","source":{"id":"https://openalex.org/S7407089400","display_name":"Aurum Editora eBooks","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"ebook platform"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Ensinar, Aprender e Transformar: Percursos da Educa\u00e7\u00e3o","raw_type":"book-chapter"},"volume":{"id":"https://openalex.org/W7172484703","display_name":"Ensinar, Aprender e Transformar: Percursos da Educa\u00e7\u00e3o"},"type":"book-chapter","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"hybrid","oa_url":"https://aurumpublicacoes.com/index.php/editora/article/download/2090/2318","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5134346295","display_name":"Luciano Jo\u00e3o da Silva","orcid":"https://orcid.org/0009-0006-4911-9477","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0006-4911-9477"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I25112270","display_name":"Universidade Federal de Pernambuco","ror":"https://ror.org/047908t24","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I25112270"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Luciano Jo\u00e3o da Silva","raw_affiliation_strings":["Mestre em Ensino das Ci\u00eancias Ambientais (PROFCIAMB/UFPE"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Mestre em Ensino das Ci\u00eancias Ambientais (PROFCIAMB/UFPE","institution_ids":["https://openalex.org/I25112270"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5123743668","display_name":"Simone Batista Campos","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I25112270","display_name":"Universidade Federal de Pernambuco","ror":"https://ror.org/047908t24","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I25112270"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Simone Batista Campos","raw_affiliation_strings":["Mestre em Ensino das Ci\u00eancias Ambientais (PROFCIAMB/UFPE"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Mestre em Ensino das Ci\u00eancias Ambientais (PROFCIAMB/UFPE","institution_ids":["https://openalex.org/I25112270"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5144256703","display_name":"Jos\u00e9 Teixeira de Moura Neto","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Jos\u00e9 Teixeira de Moura Neto","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5136073326","display_name":"Adones Rosalidia de Meneses","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Adones Rosalidia de Meneses","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5146997123","display_name":"Temys Rose Pereira da Silva Sousa","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Temys Rose Pereira da Silva Sousa","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5128316767","display_name":"Sheila Raquel Ferreira Seg\u00f3via","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Sheila Raquel Ferreira Seg\u00f3via","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5144246603","display_name":"Janete de Souza Carneiro Athayde","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Janete de Souza Carneiro Athayde","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5124380974","display_name":"Francisca Welida Xavier Duarte","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Francisca Welida Xavier Duarte","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5146028460","display_name":"Maicon da Concei\u00e7\u00e3o","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I25112270","display_name":"Universidade Federal de Pernambuco","ror":"https://ror.org/047908t24","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I25112270"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Maicon da Concei\u00e7\u00e3o","raw_affiliation_strings":["Mestre em Ensino das Ci\u00eancias Ambientais (PROFCIAMB/UFPE"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Mestre em Ensino das Ci\u00eancias Ambientais (PROFCIAMB/UFPE","institution_ids":["https://openalex.org/I25112270"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5138264772","display_name":"Ronilda Roacab de Meneses","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ronilda Roacab de Meneses","raw_affiliation_strings":["Mestrado UNIVATES Boa Vista -Roraima","P\u00f3s-gradua\u00e7\u00e3o em Educa\u00e7\u00e3o Infantil Fortaleza -Cear\u00e1"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Mestrado UNIVATES Boa Vista -Roraima","institution_ids":[]},{"raw_affiliation_string":"P\u00f3s-gradua\u00e7\u00e3o em Educa\u00e7\u00e3o Infantil Fortaleza -Cear\u00e1","institution_ids":[]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.65550447,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":"248","last_page":"269"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T13737","display_name":"Critical and Liberation Pedagogy","score":0.98580002784729,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T13737","display_name":"Critical and Liberation Pedagogy","score":0.98580002784729,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10457","display_name":"Education Pedagogy and Practices","score":0.009800000116229057,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11506","display_name":"Children's Rights and Participation","score":0.0010000000474974513,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3312","display_name":"Sociology and Political Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/education-for-autonomy","display_name":"education for autonomy","score":0.7319999933242798},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-agency","display_name":"student agency","score":0.7419999837875366},{"id":"https://openalex.org/keywords/critical-thinking","display_name":"critical thinking","score":0.781000018119812},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-voice","display_name":"student voice","score":0.8240000009536743},{"id":"https://openalex.org/keywords/active-learning-methodologies","display_name":"active learning methodologies","score":0.640999972820282},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-participation","display_name":"student participation","score":0.6209999918937683},{"id":"https://openalex.org/keywords/paulo-freire","display_name":"Paulo Freire","score":0.7179999947547913},{"id":"https://openalex.org/keywords/john-dewey","display_name":"John Dewey","score":0.9760000109672546},{"id":"https://openalex.org/keywords/lev-vygotsky","display_name":"Vygotsky","score":0.9330000281333923},{"id":"https://openalex.org/keywords/henry-giroux","display_name":"Henry Giroux","score":0.7549999952316284},{"id":"https://openalex.org/keywords/bell-hooks","display_name":"bell hooks","score":0.9670000076293945},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-inequality","display_name":"educational inequality","score":0.6330000162124634},{"id":"https://openalex.org/keywords/teacher-presence","display_name":"teacher presence","score":0.7549999952316284}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.4855000078678131},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.47350001335144043},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.4049000144004822},{"id":"https://openalex.org/C65414064","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q484105","display_name":"Autonomy","level":2,"score":0.31139999628067017},{"id":"https://openalex.org/C27206212","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q34178","display_name":"Theology","level":1,"score":0.24819999933242798},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.23389999568462372},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.2093999981880188},{"id":"https://openalex.org/C179454799","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q132151","display_name":"Ethnography","level":2,"score":0.18440000712871552},{"id":"https://openalex.org/C7991579","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q17955","display_name":"Criticism","level":2,"score":0.16419999301433563},{"id":"https://openalex.org/C113706210","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q301751","display_name":"Critical theory","level":2,"score":0.1485999971628189}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.63330/aurumpub.067-015","doi":"https://doi.org/10.63330/aurumpub.067-015","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.63330/aurumpub.067-015","pdf_url":"https://aurumpublicacoes.com/index.php/editora/article/download/2090/2318","source":{"id":"https://openalex.org/S7407089400","display_name":"Aurum Editora eBooks","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"ebook platform"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Ensinar, Aprender e Transformar: Percursos da Educa\u00e7\u00e3o","raw_type":"book-chapter"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.63330/aurumpub.067-015","doi":"https://doi.org/10.63330/aurumpub.067-015","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.63330/aurumpub.067-015","pdf_url":"https://aurumpublicacoes.com/index.php/editora/article/download/2090/2318","source":{"id":"https://openalex.org/S7407089400","display_name":"Aurum Editora eBooks","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"ebook platform"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Ensinar, Aprender e Transformar: Percursos da Educa\u00e7\u00e3o","raw_type":"book-chapter"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education","score":0.975600004196167}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7202281065.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7202281065.grobid-xml"},"referenced_works_count":5,"referenced_works":["https://openalex.org/W4401326281","https://openalex.org/W4401758141","https://openalex.org/W4402133801","https://openalex.org/W4403765762","https://openalex.org/W4417120736"],"related_works":["https://openalex.org/W3207768026","https://openalex.org/W4401326281","https://openalex.org/W4402600264","https://openalex.org/W1923726145","https://openalex.org/W2104336504","https://openalex.org/W7061166620","https://openalex.org/W3132605197","https://openalex.org/W7112804002","https://openalex.org/W2897938342","https://openalex.org/W1767344864"],"abstract_inverted_index":{"Educar":[0],"para":[1,171,193],"a":[2,23,50,59,133,194,219,221],"autonomia":[3,60,134,195],"constitui":[4],"um":[5,14],"dos":[6],"principais":[7],"desafios":[8],"da":[9,204],"escola":[10],"contempor\u00e2nea,":[11],"especialmente":[12,168],"em":[13,92,110],"contexto":[15],"no":[16],"qual":[17],"os":[18,138],"estudantes":[19,139],"s\u00e3o":[20],"continuamente":[21],"convocados":[22],"interpretar":[24],"informa\u00e7\u00f5es,":[25],"posicionar-se":[26],"diante":[27],"de":[28,48,52,68,81,85,143,209],"quest\u00f5es":[29],"sociais,":[30],"tomar":[31],"decis\u00f5es":[32,155],"e":[33,56,78,88,106,115,126,152,186,206],"conviver":[34],"com":[35,112,223],"diferentes":[36],"perspectivas.":[37],"Este":[38],"cap\u00edtulo":[39],"tem":[40],"como":[41,62,72,95],"objetivo":[42],"refletir":[43],"sobre":[44,118],"caminhos":[45],"pedag\u00f3gicos":[46],"capazes":[47],"favorecer":[49],"forma\u00e7\u00e3o":[51],"sujeitos":[53],"cr\u00edticos,":[54],"confiantes":[55],"protagonistas,":[57],"compreendendo":[58],"n\u00e3o":[61],"independ\u00eancia":[63],"absoluta,":[64],"espontane\u00edsmo":[65],"ou":[66,179],"aus\u00eancia":[67],"media\u00e7\u00e3o":[69],"docente,":[70,198],"mas":[71],"uma":[73,82],"constru\u00e7\u00e3o":[74],"\u00e9tica,":[75],"intelectual,":[76],"afetiva":[77],"social.":[79],"Trata-se":[80],"pesquisa":[83],"bibliogr\u00e1fica,":[84],"abordagem":[86],"qualitativa":[87],"car\u00e1ter":[89],"reflexivo,":[90],"fundamentada":[91],"autores":[93],"cl\u00e1ssicos,":[94],"Paulo":[96],"Freire,":[97],"John":[98],"Dewey,":[99],"Lev":[100],"Vygotsky,":[101],"Henri":[102],"Wallon,":[103],"Henry":[104],"Giroux":[105],"bell":[107],"hooks,":[108],"colocados":[109],"di\u00e1logo":[111],"artigos,":[113],"disserta\u00e7\u00f5es":[114],"teses":[116],"recentes":[117],"metodologias":[119],"ativas,":[120],"pensamento":[121],"cr\u00edtico,":[122],"voz":[123],"estudantil,":[124],"protagonismo":[125],"participa\u00e7\u00e3o":[127],"escolar.":[128],"A":[129],"discuss\u00e3o":[130],"evidencia":[131],"que":[132,191],"se":[135,160],"desenvolve":[136],"quando":[137,169],"encontram":[140],"oportunidades":[141],"reais":[142],"perguntar,":[144],"argumentar,":[145],"criar,":[146],"escolher,":[147],"avaliar":[148],"o":[149,162,174,215],"pr\u00f3prio":[150],"percurso":[151],"participar":[153],"das":[154,213],"relacionadas":[156],"\u00e0":[157],"aprendizagem.":[158],"Tamb\u00e9m":[159],"problematiza":[161],"emprego":[163],"superficial":[164],"do":[165],"termo":[166],"protagonismo,":[167],"utilizado":[170],"responsabilizar":[172],"individualmente":[173],"estudante":[175,216],"por":[176,211],"seu":[177],"sucesso":[178],"fracasso,":[180],"sem":[181],"considerar":[182],"as":[183,187],"desigualdades":[184],"sociais":[185],"condi\u00e7\u00f5es":[188],"institucionais.":[189],"Conclui-se":[190],"educar":[192],"exige":[196],"presen\u00e7a":[197],"rigor":[199],"pedag\u00f3gico,":[200],"di\u00e1logo,":[201],"escuta,":[202],"problematiza\u00e7\u00e3o":[203],"realidade":[205],"experi\u00eancias":[207],"progressivas":[208],"participa\u00e7\u00e3o,":[210],"meio":[212],"quais":[214],"possa":[217],"aprender":[218],"exercer":[220],"liberdade":[222],"responsabilidade.":[224]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-04T10:54:05.112534","created_date":"2026-08-13T00:00:00"}
