{"id":"https://openalex.org/W7167366355","doi":"https://doi.org/10.29375/25392115.5620","title":"Aprender haciendo tiene un costo: Patrones organizacionales y desviaciones del SDLC en un semillero universitario de software","display_name":"Aprender haciendo tiene un costo: Patrones organizacionales y desviaciones del SDLC en un semillero universitario de software","publication_year":2026,"publication_date":"2026-06-30","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7167366355","doi":"https://doi.org/10.29375/25392115.5620"},"language":"es","primary_location":{"id":"doi:10.29375/25392115.5620","doi":"https://doi.org/10.29375/25392115.5620","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.29375/25392115.5620","pdf_url":"https://staff.emu.edu.tr/alexanderchefranov/Documents/CMPE412/Boehm1981%20COCOMO.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4210221982","display_name":"Revista Colombiana de Computaci\u00f3n","issn_l":"1657-2831","issn":["1657-2831","2539-2115"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","norway-1","poland-20","publindex-c","russia-white-list-4"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310318856","host_organization_name":"Autonomous University of Bucaramanga","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310318856"],"host_organization_lineage_names":["Autonomous University of Bucaramanga"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Colombiana de Computaci\u00f3n","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7167366355"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref","doaj"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://staff.emu.edu.tr/alexanderchefranov/Documents/CMPE412/Boehm1981%20COCOMO.pdf","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5028672964","display_name":"Cris\u00f3stomo Barajas-Solano","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-9781-3603","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-9781-3603","https://orcid.org/0009-0001-3669-8709"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210124627","display_name":"Universitaria de Investigaci\u00f3n y Desarrollo","ror":"https://ror.org/02bnw0f54","country_code":"CO","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210124627"]}],"countries":["CO"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Miguel Angel Becerra Solano","raw_affiliation_strings":["Universidad de Investigaci\u00f3n y Desarrollo"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0001-3669-8709","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad de Investigaci\u00f3n y Desarrollo","institution_ids":["https://openalex.org/I4210124627"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5140050097","display_name":"Jheison Alexander De la Rosa Pineda","orcid":"https://orcid.org/0009-0002-2968-6053","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0002-2968-6053"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210124627","display_name":"Universitaria de Investigaci\u00f3n y Desarrollo","ror":"https://ror.org/02bnw0f54","country_code":"CO","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210124627"]}],"countries":["CO"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Jheison Alexander De la Rosa Pineda","raw_affiliation_strings":["Universidad de Investigaci\u00f3n y Desarrollo"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0002-2968-6053","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad de Investigaci\u00f3n y Desarrollo","institution_ids":["https://openalex.org/I4210124627"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5140037256","display_name":"Angie Alejandra Hern\u00e1ndez Le\u00f3n","orcid":"https://orcid.org/0009-0001-8498-6094","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0001-8498-6094"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210124627","display_name":"Universitaria de Investigaci\u00f3n y Desarrollo","ror":"https://ror.org/02bnw0f54","country_code":"CO","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210124627"]}],"countries":["CO"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Angie Alejandra Hern\u00e1ndez Le\u00f3n","raw_affiliation_strings":["Universidad de Investigaci\u00f3n y Desarrollo"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0001-8498-6094","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad de Investigaci\u00f3n y Desarrollo","institution_ids":["https://openalex.org/I4210124627"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5140028845","display_name":"Michael Fernney P\u00e9rez Ochoa","orcid":"https://orcid.org/0009-0002-4542-9110","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0002-4542-9110"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210124627","display_name":"Universitaria de Investigaci\u00f3n y Desarrollo","ror":"https://ror.org/02bnw0f54","country_code":"CO","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210124627"]}],"countries":["CO"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Michael Fernney P\u00e9rez Ochoa","raw_affiliation_strings":["Universidad de Investigaci\u00f3n y Desarrollo"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0002-4542-9110","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad de Investigaci\u00f3n y Desarrollo","institution_ids":["https://openalex.org/I4210124627"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5028672964","display_name":"Cris\u00f3stomo Barajas-Solano","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-9781-3603","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-9781-3603","https://orcid.org/0009-0001-3669-8709"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210124627","display_name":"Universitaria de Investigaci\u00f3n y Desarrollo","ror":"https://ror.org/02bnw0f54","country_code":"CO","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210124627"]}],"countries":["CO"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Crisostomo Barajas Solano","raw_affiliation_strings":["Universidad de Investigacion y Desarrollo"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-9781-3603","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad de Investigacion y Desarrollo","institution_ids":["https://openalex.org/I4210124627"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4210124627"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"27","issue":"1","first_page":"23","last_page":"40"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10430","display_name":"Software Engineering Techniques and Practices","score":0.9794999957084656,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1710","display_name":"Information Systems"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10430","display_name":"Software Engineering Techniques and Practices","score":0.9794999957084656,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1710","display_name":"Information Systems"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11299","display_name":"Problem and Project Based Learning","score":0.00800000037997961,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11675","display_name":"Open Source Software Innovations","score":0.004100000020116568,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1706","display_name":"Computer Science Applications"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/organizational-patterns","display_name":"organizational patterns","score":0.7870000004768372},{"id":"https://openalex.org/keywords/software-governance","display_name":"software governance","score":0.44999998807907104},{"id":"https://openalex.org/keywords/project-management","display_name":"project management","score":0.902999997138977},{"id":"https://openalex.org/keywords/knowledge-management","display_name":"knowledge management","score":0.5630000233650208},{"id":"https://openalex.org/keywords/documentation","display_name":"documentation","score":0.6980000138282776},{"id":"https://openalex.org/keywords/personal-responsibility","display_name":"personal responsibility","score":0.6259999871253967},{"id":"https://openalex.org/keywords/hands-on-learning","display_name":"hands-on learning","score":0.5759999752044678},{"id":"https://openalex.org/keywords/project-delays","display_name":"project delays","score":0.3700000047683716},{"id":"https://openalex.org/keywords/traceability","display_name":"traceability","score":0.5809999704360962}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.6790000200271606},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.44040000438690186},{"id":"https://openalex.org/C161191863","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q199655","display_name":"Library science","level":1,"score":0.2883000075817108},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.26739999651908875},{"id":"https://openalex.org/C144133560","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q4830453","display_name":"Business","level":0,"score":0.26669999957084656},{"id":"https://openalex.org/C56666940","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q788790","display_name":"Documentation","level":2,"score":0.26339998841285706},{"id":"https://openalex.org/C120617098","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q559486","display_name":"Systems development life cycle","level":5,"score":0.2321999967098236},{"id":"https://openalex.org/C116834253","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2039217","display_name":"Identification (biology)","level":2,"score":0.2312999963760376},{"id":"https://openalex.org/C187029079","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q958679","display_name":"Cognitive reframing","level":2,"score":0.2289000004529953},{"id":"https://openalex.org/C2776034101","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1509347","display_name":"Commission","level":2,"score":0.20659999549388885}],"mesh":[],"locations_count":3,"locations":[{"id":"doi:10.29375/25392115.5620","doi":"https://doi.org/10.29375/25392115.5620","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.29375/25392115.5620","pdf_url":"https://staff.emu.edu.tr/alexanderchefranov/Documents/CMPE412/Boehm1981%20COCOMO.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4210221982","display_name":"Revista Colombiana de Computaci\u00f3n","issn_l":"1657-2831","issn":["1657-2831","2539-2115"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","norway-1","poland-20","publindex-c","russia-white-list-4"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310318856","host_organization_name":"Autonomous University of Bucaramanga","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310318856"],"host_organization_lineage_names":["Autonomous University of Bucaramanga"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Colombiana de Computaci\u00f3n","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:oai.revistas.unab.edu.co:article/5620","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://revistas.unab.edu.co/rcc/article/view/5620","pdf_url":"https://revistas.unab.edu.co/rcc/article/download/5620/4437","source":{"id":"https://openalex.org/S4210221982","display_name":"Revista Colombiana de Computaci\u00f3n","issn_l":"1657-2831","issn":["1657-2831","2539-2115"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","norway-1","poland-20","publindex-c","russia-white-list-4"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310318856","host_organization_name":"Autonomous University of Bucaramanga","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310318856"],"host_organization_lineage_names":["Autonomous University of Bucaramanga"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"1657-2831","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},{"id":"pmh:oai:doaj.org/article:362ab97636574255bb1aed1928567dcc","doi":null,"is_oa":false,"landing_page_url":"https://doaj.org/article/362ab97636574255bb1aed1928567dcc","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306401280","display_name":"DOAJ (DOAJ: Directory of Open Access Journals)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Revista Colombiana de Computaci\u00f3n, Vol 27, Iss 1 (2026)","raw_type":"article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.29375/25392115.5620","doi":"https://doi.org/10.29375/25392115.5620","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.29375/25392115.5620","pdf_url":"https://staff.emu.edu.tr/alexanderchefranov/Documents/CMPE412/Boehm1981%20COCOMO.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4210221982","display_name":"Revista Colombiana de Computaci\u00f3n","issn_l":"1657-2831","issn":["1657-2831","2539-2115"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","norway-1","poland-20","publindex-c","russia-white-list-4"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310318856","host_organization_name":"Autonomous University of Bucaramanga","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310318856"],"host_organization_lineage_names":["Autonomous University of Bucaramanga"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Colombiana de Computaci\u00f3n","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.4156000018119812,"display_name":"Quality education"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7167366355.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7167366355.grobid-xml"},"referenced_works_count":17,"referenced_works":["https://openalex.org/W1663638353","https://openalex.org/W1965658570","https://openalex.org/W1968074466","https://openalex.org/W2020032357","https://openalex.org/W2045260320","https://openalex.org/W2051098322","https://openalex.org/W2100064951","https://openalex.org/W2109125971","https://openalex.org/W2110645352","https://openalex.org/W2144654574","https://openalex.org/W2166365253","https://openalex.org/W2968764089","https://openalex.org/W2998678832","https://openalex.org/W3026837752","https://openalex.org/W4210702550","https://openalex.org/W4245961435","https://openalex.org/W4388147587"],"related_works":["https://openalex.org/W2328987687","https://openalex.org/W3123810735","https://openalex.org/W7018827880","https://openalex.org/W2786519386","https://openalex.org/W2148309622","https://openalex.org/W2911400138","https://openalex.org/W6903783357","https://openalex.org/W70165856","https://openalex.org/W3183493628","https://openalex.org/W2785024496"],"abstract_inverted_index":{"Los":[0],"semilleros":[1,152],"de":[2,11,30,38,47,50,59,66,76,84,106,109,115,129,148],"investigaci\u00f3n":[3],"universitarios":[4,153],"combinan":[5],"objetivos":[6],"pedag\u00f3gicos":[7],"con":[8],"desarrollo":[9,29],"real":[10],"software,":[12],"introduciendo":[13],"tensiones":[14],"organizacionales":[15,134],"que":[16],"el":[17,43],"SDLC":[18],"est\u00e1ndar":[19],"no":[20],"contempla.":[21],"Este":[22],"trabajo":[23],"presenta":[24],"un":[25,112,126],"an\u00e1lisis":[26],"retrospectivo":[27],"del":[28,34,36,93,99],"la":[31,48,122,141],"versi\u00f3n":[32],"1.0":[33],"Aplicativo":[35],"Banco":[37],"Ideas":[39],"\u2014ABI,":[40],"desarrollado":[41],"por":[42],"semillero":[44],"Master":[45],"Digital":[46],"Universidad":[49],"Investigaci\u00f3n":[51],"y":[52,70,80,86,90,97,101,118,145],"Desarrollo":[53],"\u2014UDI,":[54],"Bucaramanga,":[55],"Colombia.":[56],"A":[57],"partir":[58],"evidencia":[60],"documental":[61],"\u2014":[62],"reportes":[63],"semanales,":[64],"artefactos":[65],"dise\u00f1o,":[67],"registros":[68],"Git":[69],"actas\u2014":[71],"se":[72],"identificaron":[73],"cinco":[74],"dimensiones":[75],"desviaci\u00f3n":[77],"recurrente:":[78],"gobernanza":[79,110],"direcci\u00f3n":[81],"acad\u00e9mica,":[82],"gesti\u00f3n":[83,98],"proyecto":[85],"coordinaci\u00f3n,":[87],"coherencia":[88],"metodol\u00f3gica":[89],"definici\u00f3n":[91],"temprana":[92],"stack":[94],"tecnol\u00f3gico,":[95],"documentaci\u00f3n":[96],"conocimiento,":[100],"responsabilidad":[102],"individual.":[103],"La":[104],"ausencia":[105],"mecanismos":[107],"formales":[108],"gener\u00f3":[111],"atraso":[113],"acumulado":[114],"entre":[116],"siete":[117],"nueve":[119],"meses,":[120],"concentrando":[121],"carga":[123],"operativa":[124,147],"en":[125,151],"subconjunto":[127],"reducido":[128],"integrantes.":[130],"Se":[131],"proponen":[132],"recomendaciones":[133],"adaptadas":[135],"a":[136],"entornos":[137],"formativos":[138],"para":[139],"fortalecer":[140],"trazabilidad,":[142],"continuidad":[143],"t\u00e9cnica":[144],"estabilidad":[146],"proyectos":[149],"similares":[150],"latinoamericanos.":[154]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-14T11:04:58.165337","created_date":"2026-07-05T00:00:00"}
