{"id":"https://openalex.org/W7166345521","doi":"https://doi.org/10.70609/i-com.v6i2.10143","title":"Pengembangan Kurikulum Ekonomi Digital dalam Perspektif Makroekonomi dan Mikroekonomi untuk SMA/MA Sederajat di Jabodetabek","display_name":"Pengembangan Kurikulum Ekonomi Digital dalam Perspektif Makroekonomi dan Mikroekonomi untuk SMA/MA Sederajat di Jabodetabek","publication_year":2026,"publication_date":"2026-06-26","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7166345521","doi":"https://doi.org/10.70609/i-com.v6i2.10143"},"language":"id","primary_location":{"id":"doi:10.70609/i-com.v6i2.10143","doi":"https://doi.org/10.70609/i-com.v6i2.10143","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.70609/i-com.v6i2.10143","pdf_url":"https://ejournal.uniramalang.ac.id/i-com/article/download/10143/5976","source":{"id":"https://openalex.org/S4210215753","display_name":"I-Com Indonesian Community Journal","issn_l":"2809-2031","issn":["2809-2031","2809-2651"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4405274536","host_organization_name":"Universitas Islam Raden Rahmat Malang","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4405274536"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"I-Com: Indonesian Community Journal","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"gold","oa_url":"https://ejournal.uniramalang.ac.id/i-com/article/download/10143/5976","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5139238832","display_name":"Hari Nugroho","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4387153834","display_name":"Universitas Pertamina","ror":"https://ror.org/0266sez77","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I194343955","https://openalex.org/I4387153834"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Hari Nugroho","raw_affiliation_strings":["Universitas Pertamina, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Pertamina, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4387153834"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5021883588","display_name":"Feriansyah Feriansyah","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4387153834","display_name":"Universitas Pertamina","ror":"https://ror.org/0266sez77","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I194343955","https://openalex.org/I4387153834"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Feriansyah Feriansyah","raw_affiliation_strings":["Universitas Pertamina, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Pertamina, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4387153834"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5016675983","display_name":"Eka Puspitawati","orcid":"https://orcid.org/0009-0009-1744-8665","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0009-1744-8665"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4387153834","display_name":"Universitas Pertamina","ror":"https://ror.org/0266sez77","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I194343955","https://openalex.org/I4387153834"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Eka Puspitawati","raw_affiliation_strings":["Universitas Pertamina, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Pertamina, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4387153834"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5092782631","display_name":"Nanda Rembulan Nurdianto","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4387153834","display_name":"Universitas Pertamina","ror":"https://ror.org/0266sez77","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I194343955","https://openalex.org/I4387153834"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Nanda Rembulan Nurdianto","raw_affiliation_strings":["Universitas Pertamina, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Pertamina, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4387153834"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5051585108","display_name":"Andika Pambudi","orcid":"https://orcid.org/0009-0007-5513-8794","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0007-5513-8794"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4387153834","display_name":"Universitas Pertamina","ror":"https://ror.org/0266sez77","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I194343955","https://openalex.org/I4387153834"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Andika Pambudi","raw_affiliation_strings":["Universitas Pertamina, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Pertamina, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4387153834"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5099438307","display_name":"A. Rinto Pudyantoro","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4387153834","display_name":"Universitas Pertamina","ror":"https://ror.org/0266sez77","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I194343955","https://openalex.org/I4387153834"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"A. Rinto Pudyantoro","raw_affiliation_strings":["Universitas Pertamina, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Pertamina, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4387153834"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5010558478","display_name":"Rico Ricardo","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4387153834","display_name":"Universitas Pertamina","ror":"https://ror.org/0266sez77","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I194343955","https://openalex.org/I4387153834"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Rico Ricardo","raw_affiliation_strings":["Universitas Pertamina, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Pertamina, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4387153834"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5117417591","display_name":"Achmad Kautsar","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-2519-6866","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-2519-6866"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4387153834","display_name":"Universitas Pertamina","ror":"https://ror.org/0266sez77","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I194343955","https://openalex.org/I4387153834"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Achmad Kautsar","raw_affiliation_strings":["Universitas Pertamina, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Pertamina, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4387153834"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5080620730","display_name":"Ferry Syarifuddin","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-8172-8276","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-8172-8276"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4387153834","display_name":"Universitas Pertamina","ror":"https://ror.org/0266sez77","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I194343955","https://openalex.org/I4387153834"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ferry Syarifuddin","raw_affiliation_strings":["Universitas Pertamina, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Pertamina, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4387153834"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4387153834"],"apc_list":{"value":600000,"currency":"IDR","value_usd":39},"apc_paid":{"value":600000,"currency":"IDR","value_usd":39},"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.34080978,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"6","issue":"2","first_page":"957","last_page":"968"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T13830","display_name":"Educational Curriculum and Learning Methods","score":0.8823000192642212,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T13830","display_name":"Educational Curriculum and Learning Methods","score":0.8823000192642212,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13932","display_name":"Education, Technology, and Economics","score":0.03180000185966492,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12931","display_name":"Educational Methods and Outcomes","score":0.013700000010430813,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/digital-economy","display_name":"digital economy","score":0.7680000066757202},{"id":"https://openalex.org/keywords/macroeconomics","display_name":"macroeconomics","score":0.9010000228881836},{"id":"https://openalex.org/keywords/microeconomics","display_name":"microeconomics","score":0.9990000128746033},{"id":"https://openalex.org/keywords/secondary-school-students","display_name":"high school students","score":0.7910000085830688},{"id":"https://openalex.org/keywords/madrasah-aliyah","display_name":"madrasah aliyah","score":0.7229999899864197},{"id":"https://openalex.org/keywords/merdeka-curriculum","display_name":"Merdeka Curriculum","score":0.6940000057220459},{"id":"https://openalex.org/keywords/teacher-education","display_name":"teacher professional development","score":0.6449999809265137},{"id":"https://openalex.org/keywords/digital-risk-management","display_name":"digital risk management","score":0.9049999713897705},{"id":"https://openalex.org/keywords/virtual-and-augmented-reality","display_name":"virtual and augmented reality","score":0.6980000138282776},{"id":"https://openalex.org/keywords/sharia-capital-market","display_name":"sharia capital market","score":0.6990000009536743},{"id":"https://openalex.org/keywords/curriculum-modules","display_name":"curriculum modules","score":0.32899999618530273}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.49799999594688416},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.39989998936653137},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.38830000162124634},{"id":"https://openalex.org/C121332964","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q413","display_name":"Physics","level":0,"score":0.37389999628067017},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.28369998931884766},{"id":"https://openalex.org/C144133560","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q4830453","display_name":"Business","level":0,"score":0.2483000010251999},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.2084999978542328},{"id":"https://openalex.org/C39549134","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q133080","display_name":"Public relations","level":1,"score":0.2076999992132187},{"id":"https://openalex.org/C2777646416","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q242069","display_name":"Digital literacy","level":2,"score":0.17759999632835388},{"id":"https://openalex.org/C205649164","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1071","display_name":"Geography","level":0,"score":0.17730000615119934}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.70609/i-com.v6i2.10143","doi":"https://doi.org/10.70609/i-com.v6i2.10143","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.70609/i-com.v6i2.10143","pdf_url":"https://ejournal.uniramalang.ac.id/i-com/article/download/10143/5976","source":{"id":"https://openalex.org/S4210215753","display_name":"I-Com Indonesian Community Journal","issn_l":"2809-2031","issn":["2809-2031","2809-2651"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4405274536","host_organization_name":"Universitas Islam Raden Rahmat Malang","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4405274536"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"I-Com: Indonesian Community Journal","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.70609/i-com.v6i2.10143","doi":"https://doi.org/10.70609/i-com.v6i2.10143","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.70609/i-com.v6i2.10143","pdf_url":"https://ejournal.uniramalang.ac.id/i-com/article/download/10143/5976","source":{"id":"https://openalex.org/S4210215753","display_name":"I-Com Indonesian Community Journal","issn_l":"2809-2031","issn":["2809-2031","2809-2651"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4405274536","host_organization_name":"Universitas Islam Raden Rahmat Malang","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4405274536"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"I-Com: Indonesian Community Journal","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education","score":0.9901999831199646},{"id":"https://metadata.un.org/sdg/8","display_name":"Decent work and economic growth","score":0.833299994468689}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7166345521.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7166345521.grobid-xml"},"referenced_works_count":11,"referenced_works":["https://openalex.org/W1463266149","https://openalex.org/W2130210496","https://openalex.org/W2246543262","https://openalex.org/W2494998521","https://openalex.org/W2762041969","https://openalex.org/W2795321837","https://openalex.org/W2900351026","https://openalex.org/W3023890643","https://openalex.org/W3124526872","https://openalex.org/W4230906942","https://openalex.org/W4256253157"],"related_works":["https://openalex.org/W7221132636","https://openalex.org/W7116717935","https://openalex.org/W7221107436","https://openalex.org/W7167786432","https://openalex.org/W7216161472","https://openalex.org/W7219153573","https://openalex.org/W4412406510","https://openalex.org/W7216424898","https://openalex.org/W7213947602","https://openalex.org/W7220181219"],"abstract_inverted_index":{"Ekonomi":[0,67],"digital":[1,54],"telah":[2],"menjadi":[3],"pilar":[4],"penting":[5],"perekonomian":[6],"global":[7],"sekaligus":[8],"menghadirkan":[9],"peluang":[10],"dan":[11,38,49,58,64,95,114,127],"tantangan":[12],"bagi":[13],"generasi":[14],"muda,":[15],"termasuk":[16],"siswa":[17],"SMA/MA.":[18],"Namun,":[19],"kurikulum":[20],"ekonomi":[21,30,41,53,62],"SMA/MA":[22],"saat":[23],"ini":[24,46],"belum":[25],"memadai":[26],"dalam":[27,123],"mengintegrasikan":[28],"dimensi":[29],"digital,":[31,111],"sehingga":[32],"terjadi":[33],"kesenjangan":[34],"antara":[35],"materi":[36,99],"ajar":[37],"realitas":[39],"aktivitas":[40],"peserta":[42,88],"didik.":[43],"Kegiatan":[44,70],"pengabdian":[45],"bertujuan":[47],"mengembangkan":[48],"memperkenalkan":[50],"modul":[51,120],"pembelajaran":[52],"berbasis":[55],"pendekatan":[56],"makro":[57],"mikroekonomi":[59],"kepada":[60],"guru":[61],"MAN":[63,77],"anggota":[65],"MGMP":[66],"DKI":[68],"Jakarta.":[69],"dilaksanakan":[71],"melalui":[72],"workshop":[73],"sehari":[74],"penuh":[75],"di":[76],"13":[78],"Jakarta":[79],"pada":[80],"Desember":[81],"2024":[82],"dengan":[83,101],"25":[84],"peserta.":[85],"Hasilnya,":[86],"88%":[87],"menyatakan":[89],"sangat":[90,97],"puas":[91],"terhadap":[92],"manfaat":[93],"kegiatan":[94],"76%":[96],"setuju":[98],"relevan":[100],"Kurikulum":[102,133],"Merdeka.":[103],"Diskusi":[104],"menghasilkan":[105],"rekomendasi":[106],"penambahan":[107],"topik":[108],"pengelolaan":[109],"risiko":[110],"teknologi":[112],"VR/AR,":[113],"pasar":[115],"modal":[116],"syariah.":[117],"Ke":[118],"depan,":[119],"akan":[121],"dikembangkan":[122],"format":[124],"blended":[125],"learning":[126],"diusulkan":[128],"ke":[129],"Kemenag":[130],"sebagai":[131],"pengayaan":[132],"Merdeka":[134],"jenjang":[135],"MA.":[136]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-04T10:54:05.112534","created_date":"2026-06-28T00:00:00"}
