{"id":"https://openalex.org/W7166318450","doi":"https://doi.org/10.52641/cadcajv11i8.3399","title":"A arquitetura do pensamento matem\u00e1tico: evid\u00eancias emp\u00edricas, modelagem estat\u00edstica e implica\u00e7\u00f5es educacionais do M\u00e9todo M.A.T.H.A. com alunos do ensino m\u00e9dio em escolas p\u00fablicas estaduais na cidade de Natal-RN","display_name":"A arquitetura do pensamento matem\u00e1tico: evid\u00eancias emp\u00edricas, modelagem estat\u00edstica e implica\u00e7\u00f5es educacionais do M\u00e9todo M.A.T.H.A. com alunos do ensino m\u00e9dio em escolas p\u00fablicas estaduais na cidade de Natal-RN","publication_year":2026,"publication_date":"2026-06-26","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7166318450","doi":"https://doi.org/10.52641/cadcajv11i8.3399"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.52641/cadcajv11i8.3399","doi":"https://doi.org/10.52641/cadcajv11i8.3399","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.52641/cadcajv11i8.3399","pdf_url":"https://v3.cadernoscajuina.pro.br/index.php/revista/article/download/3399/2724","source":{"id":"https://openalex.org/S2739128062","display_name":"Cadernos Caju\u00edna","issn_l":"2448-0916","issn":["2448-0916"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312056","host_organization_name":"Instituto Federal de Educa\u00e7\u00e3o, Ci\u00eancia e Tecnologia do Piau\u00ed","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312056"],"host_organization_lineage_names":["Instituto Federal de Educa\u00e7\u00e3o, Ci\u00eancia e Tecnologia do Piau\u00ed"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Cadernos Caju\u00edna","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7166318450"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref","doaj"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://v3.cadernoscajuina.pro.br/index.php/revista/article/download/3399/2724","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5125616611","display_name":"Carlos Eduardo Mota Lopes","orcid":"https://orcid.org/0009-0003-5505-9210","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0003-5505-9210"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210161278","display_name":"Universidad de la Integraci\u00f3n de las Am\u00e9ricas","ror":"https://ror.org/05r9r2h28","country_code":"PY","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210161278"]}],"countries":["PY"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Carlos Eduardo Mota Lopes","raw_affiliation_strings":["Universidad de La Integraci\u00f3n de Las Am\u00e9ricas (UNIDA)"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad de La Integraci\u00f3n de Las Am\u00e9ricas (UNIDA)","institution_ids":["https://openalex.org/I4210161278"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5037936592","display_name":"Deivila Alves Mota","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8302-3299","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-8302-3299"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210161278","display_name":"Universidad de la Integraci\u00f3n de las Am\u00e9ricas","ror":"https://ror.org/05r9r2h28","country_code":"PY","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210161278"]}],"countries":["PY"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Deivila Alves Mota","raw_affiliation_strings":["Universidad de La Integraci\u00f3n de Las Am\u00e9ricas (UNIDA)"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad de La Integraci\u00f3n de Las Am\u00e9ricas (UNIDA)","institution_ids":["https://openalex.org/I4210161278"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4210161278"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"11","issue":"8","first_page":"e3399","last_page":"e3399"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12522","display_name":"Mathematics Education and Pedagogy","score":0.9951000213623047,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12522","display_name":"Mathematics Education and Pedagogy","score":0.9951000213623047,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10130","display_name":"Mathematics Education and Teaching Techniques","score":0.002899999963119626,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11345","display_name":"Cognitive and developmental aspects of mathematical skills","score":0.0005000000237487257,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3204","display_name":"Developmental and Educational Psychology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/32","display_name":"Psychology"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/mathematical-thinking","display_name":"mathematical thinking","score":0.8610000014305115},{"id":"https://openalex.org/keywords/mathematics-anxiety","display_name":"mathematics anxiety","score":0.6949999928474426},{"id":"https://openalex.org/keywords/metacognition","display_name":"metacognition","score":0.8550000190734863},{"id":"https://openalex.org/keywords/cognitive-load","display_name":"cognitive load","score":0.5659999847412109},{"id":"https://openalex.org/keywords/mathematics-achievement","display_name":"mathematics achievement","score":0.4699999988079071},{"id":"https://openalex.org/keywords/secondary-school-students","display_name":"high school students","score":0.8429999947547913},{"id":"https://openalex.org/keywords/public-schools","display_name":"public schools","score":0.7760000228881836},{"id":"https://openalex.org/keywords/cognitive-architecture","display_name":"cognitive architecture","score":0.48500001430511475},{"id":"https://openalex.org/keywords/mathematics-education-intervention","display_name":"mathematics education intervention","score":0.4620000123977661},{"id":"https://openalex.org/keywords/pisa-2022","display_name":"PISA 2022","score":0.6840000152587891},{"id":"https://openalex.org/keywords/mathematical-reasoning","display_name":"mathematical reasoning","score":0.35100001096725464},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-self-regulation","display_name":"student self-regulation","score":0.5600000023841858},{"id":"https://openalex.org/keywords/cognitive-psychology-in-education","display_name":"cognitive psychology in education","score":0.43799999356269836},{"id":"https://openalex.org/keywords/natal-brazil","display_name":"Natal, Rio Grande do Norte","score":0.8029999732971191}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.5543000102043152},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.49639999866485596},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.46650001406669617},{"id":"https://openalex.org/C169900460","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2200417","display_name":"Cognition","level":2,"score":0.26489999890327454},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.25279998779296875},{"id":"https://openalex.org/C558461103","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q154430","display_name":"Anxiety","level":2,"score":0.24660000205039978},{"id":"https://openalex.org/C65414064","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q484105","display_name":"Autonomy","level":2,"score":0.21559999883174896},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.2087000012397766},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.19709999859333038},{"id":"https://openalex.org/C177264268","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1514741","display_name":"Set (abstract data type)","level":2,"score":0.195700004696846}],"mesh":[],"locations_count":2,"locations":[{"id":"doi:10.52641/cadcajv11i8.3399","doi":"https://doi.org/10.52641/cadcajv11i8.3399","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.52641/cadcajv11i8.3399","pdf_url":"https://v3.cadernoscajuina.pro.br/index.php/revista/article/download/3399/2724","source":{"id":"https://openalex.org/S2739128062","display_name":"Cadernos Caju\u00edna","issn_l":"2448-0916","issn":["2448-0916"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312056","host_organization_name":"Instituto Federal de Educa\u00e7\u00e3o, Ci\u00eancia e Tecnologia do Piau\u00ed","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312056"],"host_organization_lineage_names":["Instituto Federal de Educa\u00e7\u00e3o, Ci\u00eancia e Tecnologia do Piau\u00ed"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Cadernos Caju\u00edna","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:doaj.org/article:c50350894675401aadd92671e18e3128","doi":null,"is_oa":false,"landing_page_url":"https://doaj.org/article/c50350894675401aadd92671e18e3128","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306401280","display_name":"DOAJ (DOAJ: Directory of Open Access Journals)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Cadernos Caju\u00edna, Vol 11, Iss 8 (2026)","raw_type":"article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.52641/cadcajv11i8.3399","doi":"https://doi.org/10.52641/cadcajv11i8.3399","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.52641/cadcajv11i8.3399","pdf_url":"https://v3.cadernoscajuina.pro.br/index.php/revista/article/download/3399/2724","source":{"id":"https://openalex.org/S2739128062","display_name":"Cadernos Caju\u00edna","issn_l":"2448-0916","issn":["2448-0916"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312056","host_organization_name":"Instituto Federal de Educa\u00e7\u00e3o, Ci\u00eancia e Tecnologia do Piau\u00ed","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312056"],"host_organization_lineage_names":["Instituto Federal de Educa\u00e7\u00e3o, Ci\u00eancia e Tecnologia do Piau\u00ed"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Cadernos Caju\u00edna","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"score":0.9901999831199646,"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7166318450.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7166318450.grobid-xml"},"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W7171461096","https://openalex.org/W7128591265","https://openalex.org/W7221764644","https://openalex.org/W7021142763","https://openalex.org/W2196844749","https://openalex.org/W7214743861","https://openalex.org/W2911428476","https://openalex.org/W4412479321","https://openalex.org/W4402088906","https://openalex.org/W2287335006"],"abstract_inverted_index":{"Os":[0,187],"persistentes":[1],"desafios":[2],"na":[3,12,15,62],"aprendizagem":[4,274],"matem\u00e1tica,":[5],"historicamente":[6],"associados":[7],"a":[8,54,79,98,104,116],"metodologias":[9],"tradicionais":[10,266],"centradas":[11],"memoriza\u00e7\u00e3o":[13],"e":[14,28,49,59,92,102,125,144,169,182,209,235,240,253,271,278,287,306],"resolu\u00e7\u00e3o":[16],"mec\u00e2nica":[17],"de":[18,25,32,40,56,60,81,107,141,175,179,184,203,212,245,250,289],"exerc\u00edcios,":[19],"t\u00eam":[20],"contribu\u00eddo":[21],"para":[22,29],"elevadas":[23],"taxas":[24],"baixo":[26],"desempenho":[27,217,236],"o":[30,46,50,112,261,282],"agravamento":[31],"fatores":[33],"emocionais,":[34,272],"como":[35,45,128,295],"ansiedade":[36,180,225,234],"matem\u00e1tica.":[37],"Evid\u00eancias":[38],"recentes":[39],"avalia\u00e7\u00f5es":[41],"em":[42,67,155,166,291,304],"larga":[43,292],"escala,":[44,293],"PISA":[47],"(2022)":[48],"SAEB":[51],"(2023),":[52],"refor\u00e7am":[53],"exist\u00eancia":[55],"lacunas":[57],"conceituais":[58],"dificuldades":[61],"aplica\u00e7\u00e3o":[63,290],"do":[64,72,118,136,151,158,160,163],"racioc\u00ednio":[65],"matem\u00e1tico":[66],"situa\u00e7\u00f5es":[68],"reais":[69],"entre":[70,233],"estudantes":[71,150],"ensino":[73,152],"m\u00e9dio":[74,153,211],"brasileiro.":[75],"Tal":[76],"cen\u00e1rio":[77],"destaca":[78],"necessidade":[80],"abordagens":[82],"pedag\u00f3gicas":[83],"que":[84,260,281],"articulem":[85],"princ\u00edpios":[86],"da":[87,90,93,95,193,224,301,309],"psicologia":[88],"cognitiva,":[89],"metacogni\u00e7\u00e3o":[91],"autorregula\u00e7\u00e3o":[94],"aprendizagem,":[96],"reduzindo":[97],"carga":[99],"cognitiva":[100,131],"extr\u00ednseca":[101],"promovendo":[103,273],"constru\u00e7\u00e3o":[105],"estruturada":[106,277],"esquemas":[108],"mentais.":[109],"Nesse":[110],"contexto,":[111],"presente":[113],"estudo":[114],"investiga":[115],"efic\u00e1cia":[117],"M\u00e9todo":[119,262],"M.A.T.H.A.":[120,263],"(Mapear,":[121],"Ativar,":[122],"Transformar,":[123],"Habilitar":[124],"Autonomia),":[126],"concebido":[127],"uma":[129],"arquitetura":[130],"voltada":[132],"\u00e0":[133],"explicita\u00e7\u00e3o":[134],"sequencial":[135],"pensamento":[137],"matem\u00e1tico.":[138],"A":[139,255],"pesquisa,":[140],"natureza":[142],"quantitativa":[143],"delineamento":[145],"quase":[146],"experimental,":[147],"envolveu":[148],"800":[149],"distribu\u00eddos":[154],"4":[156],"escolas":[157],"estado":[159],"Rio":[161],"Grande":[162],"Norte,":[164],"organizados":[165],"grupos":[167],"controle":[168],"experimental.":[170],"Foram":[171],"utilizados":[172],"instrumentos":[173],"padronizados":[174],"desempenho,":[176],"escalas":[177],"validadas":[178],"matem\u00e1tica":[181,226],"rubricas":[183],"autonomia":[185],"metacognitiva.":[186],"resultados":[188],"revelaram":[189],"impacto":[190],"estatisticamente":[191],"significativo":[192],"interven\u00e7\u00e3o":[194],"(F":[195],"=":[196,207,238],"112,34;":[197],"p":[198],"<":[199],"0,001),":[200],"com":[201,229],"tamanho":[202],"efeito":[204],"elevado":[205],"(d":[206],"0,85)":[208],"incremento":[210],"28":[213],"pontos":[214],"percentuais":[215],"no":[216],"dos":[218,243,257],"estudantes.":[219],"Identificou-se":[220],"ainda":[221],"redu\u00e7\u00e3o":[222],"expressiva":[223],"(\u201332":[227],"p.p.),":[228],"correla\u00e7\u00e3o":[230],"negativa":[231],"significativa":[232],"(r":[237],"\u20130,62),":[239],"aumento":[241],"consistente":[242],"indicadores":[244],"autonomia,":[246],"refletindo":[247],"maior":[248],"capacidade":[249],"monitoramento,":[251],"planejamento":[252],"autorregula\u00e7\u00e3o.":[254],"an\u00e1lise":[256],"achados":[258],"demonstra":[259],"supera":[264],"pr\u00e1ticas":[265],"ao":[267],"integrar":[268],"dimens\u00f5es":[269],"cognitivas":[270],"mais":[275],"profunda,":[276],"aut\u00f4noma.":[279],"Conclui-se":[280],"m\u00e9todo":[283],"apresenta":[284],"robustez":[285],"estat\u00edstica":[286],"potencial":[288],"configurando-se":[294],"alternativa":[296],"contempor\u00e2nea":[297],"alinhada":[298],"\u00e0s":[299,307],"demandas":[300],"educa\u00e7\u00e3o":[302],"baseada":[303],"evid\u00eancias":[305],"compet\u00eancias":[308],"BNCC.":[310]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-14T11:04:58.165337","created_date":"2026-06-28T00:00:00"}
