{"id":"https://openalex.org/W7164842010","doi":"https://doi.org/10.22236/solma.v15i1.22424","title":"Pemberdayaan Masyarakat Melalui Pelatihan Kepariwisataan dan Pengelolaan Homestay di Desa Wisata Sukadana, Lombok Tengah","display_name":"Pemberdayaan Masyarakat Melalui Pelatihan Kepariwisataan dan Pengelolaan Homestay di Desa Wisata Sukadana, Lombok Tengah","publication_year":2026,"publication_date":"2026-04-15","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7164842010","doi":"https://doi.org/10.22236/solma.v15i1.22424"},"language":"id","primary_location":{"id":"doi:10.22236/solma.v15i1.22424","doi":"https://doi.org/10.22236/solma.v15i1.22424","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.22236/solma.v15i1.22424","pdf_url":"https://journal.uhamka.ac.id/index.php/solma/article/download/22424/6633","source":{"id":"https://openalex.org/S4210210570","display_name":"Jurnal SOLMA","issn_l":"2252-584X","issn":["2252-584X","2614-1531"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4210113907","host_organization_name":"Universitas Muhammadiyah Prof Dr Hamka","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4210113907"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Jurnal SOLMA","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://journal.uhamka.ac.id/index.php/solma/article/download/22424/6633","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5005966040","display_name":"Lalu Ratmaja","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405263764","display_name":"Politeknik Pariwisata Lombok","ror":"https://ror.org/05y02w068","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405263764"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Lalu Ratmaja","raw_affiliation_strings":["Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530","institution_ids":["https://openalex.org/I4405263764"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5040075680","display_name":"Komang Mahawira","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405263764","display_name":"Politeknik Pariwisata Lombok","ror":"https://ror.org/05y02w068","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405263764"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Komang Mahawira","raw_affiliation_strings":["Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530","institution_ids":["https://openalex.org/I4405263764"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5123638295","display_name":"Sirajuddin","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405263764","display_name":"Politeknik Pariwisata Lombok","ror":"https://ror.org/05y02w068","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405263764"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Sirajuddin","raw_affiliation_strings":["Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530","institution_ids":["https://openalex.org/I4405263764"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5018087598","display_name":"Surayyal Hizmi","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-8605-5090","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-8605-5090"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405263764","display_name":"Politeknik Pariwisata Lombok","ror":"https://ror.org/05y02w068","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405263764"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Surayyal Hizmi","raw_affiliation_strings":["Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530","institution_ids":["https://openalex.org/I4405263764"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5138688414","display_name":"Muh Husni","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405263764","display_name":"Politeknik Pariwisata Lombok","ror":"https://ror.org/05y02w068","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405263764"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Muh Husni","raw_affiliation_strings":["Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530","institution_ids":["https://openalex.org/I4405263764"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5092446472","display_name":"Oktomi Harja","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405263764","display_name":"Politeknik Pariwisata Lombok","ror":"https://ror.org/05y02w068","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405263764"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Oktomi Harja","raw_affiliation_strings":["Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530","institution_ids":["https://openalex.org/I4405263764"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5115705786","display_name":"Anak Agung Putu Gede Puja Anggara","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405263764","display_name":"Politeknik Pariwisata Lombok","ror":"https://ror.org/05y02w068","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405263764"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"A. A Putu Gede Puja Anggara","raw_affiliation_strings":["Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530","institution_ids":["https://openalex.org/I4405263764"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5104615704","display_name":"Desak Putu Candra Dewi","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405263764","display_name":"Politeknik Pariwisata Lombok","ror":"https://ror.org/05y02w068","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405263764"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Desak Putu Candra Dewi","raw_affiliation_strings":["Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530","institution_ids":["https://openalex.org/I4405263764"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5120779169","display_name":"Bagas Dwie Abrinzar Prajan Maturbongs","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405263764","display_name":"Politeknik Pariwisata Lombok","ror":"https://ror.org/05y02w068","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405263764"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Bagas Dwie Abrinzar Prajan Maturbongs","raw_affiliation_strings":["Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Politeknik Pariwisata Lombok, Jalan Raden Puguh No. 1, Puyung, Jonggat, Kabupaten Lombok Tengah, Nusa Tenggara Barat, Indonesia, 12530","institution_ids":["https://openalex.org/I4405263764"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4405263764"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"15","issue":"1","first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T13136","display_name":"Community-based Tourism Development and Sustainability","score":0.9994999766349792,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1409","display_name":"Tourism, Leisure and Hospitality Management"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/14","display_name":"Business, Management and Accounting"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T13136","display_name":"Community-based Tourism Development and Sustainability","score":0.9994999766349792,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1409","display_name":"Tourism, Leisure and Hospitality Management"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/14","display_name":"Business, Management and Accounting"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12584","display_name":"Hospitality and Tourism Education","score":9.999999747378752e-05,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1409","display_name":"Tourism, Leisure and Hospitality Management"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/14","display_name":"Business, Management and Accounting"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10055","display_name":"Diverse Aspects of Tourism Research","score":9.999999747378752e-05,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1409","display_name":"Tourism, Leisure and Hospitality Management"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/14","display_name":"Business, Management and Accounting"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/community-empowerment","display_name":"community empowerment","score":0.9269999861717224},{"id":"https://openalex.org/keywords/tourism-training","display_name":"tourism training","score":0.8560000061988831},{"id":"https://openalex.org/keywords/homestay-management","display_name":"homestay management","score":0.9990000128746033},{"id":"https://openalex.org/keywords/community-based-tourism","display_name":"community-based tourism","score":0.7910000085830688},{"id":"https://openalex.org/keywords/tourism-service-quality","display_name":"tourism service quality","score":0.5339999794960022},{"id":"https://openalex.org/keywords/hospitality","display_name":"hospitality","score":0.4449999928474426},{"id":"https://openalex.org/keywords/participatory-approach","display_name":"participatory approach","score":0.7639999985694885},{"id":"https://openalex.org/keywords/sustainable-tourism","display_name":"sustainable tourism","score":0.7429999709129333},{"id":"https://openalex.org/keywords/rural-development","display_name":"rural development","score":0.44200000166893005},{"id":"https://openalex.org/keywords/lombok-tengah","display_name":"Lombok Tengah","score":0.7409999966621399}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C178550888","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2043282","display_name":"Business administration","level":1,"score":0.47510001063346863},{"id":"https://openalex.org/C144133560","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q4830453","display_name":"Business","level":0,"score":0.4117000102996826},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.30820000171661377},{"id":"https://openalex.org/C187736073","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2920921","display_name":"Management","level":1,"score":0.2702000141143799},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.23800000548362732},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.2378000020980835},{"id":"https://openalex.org/C39549134","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q133080","display_name":"Public relations","level":1,"score":0.2215999960899353},{"id":"https://openalex.org/C112698675","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q37038","display_name":"Advertising","level":1,"score":0.21130000054836273},{"id":"https://openalex.org/C162853370","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q39809","display_name":"Marketing","level":1,"score":0.18299999833106995},{"id":"https://openalex.org/C189705334","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q15816013","display_name":"Hospitality management studies","level":3,"score":0.17030000686645508}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.22236/solma.v15i1.22424","doi":"https://doi.org/10.22236/solma.v15i1.22424","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.22236/solma.v15i1.22424","pdf_url":"https://journal.uhamka.ac.id/index.php/solma/article/download/22424/6633","source":{"id":"https://openalex.org/S4210210570","display_name":"Jurnal SOLMA","issn_l":"2252-584X","issn":["2252-584X","2614-1531"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4210113907","host_organization_name":"Universitas Muhammadiyah Prof Dr Hamka","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4210113907"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Jurnal SOLMA","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.22236/solma.v15i1.22424","doi":"https://doi.org/10.22236/solma.v15i1.22424","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.22236/solma.v15i1.22424","pdf_url":"https://journal.uhamka.ac.id/index.php/solma/article/download/22424/6633","source":{"id":"https://openalex.org/S4210210570","display_name":"Jurnal SOLMA","issn_l":"2252-584X","issn":["2252-584X","2614-1531"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4210113907","host_organization_name":"Universitas Muhammadiyah Prof Dr Hamka","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4210113907"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Jurnal SOLMA","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"display_name":"Quality education","score":0.8278999924659729,"id":"https://metadata.un.org/sdg/4"},{"display_name":"Decent work and economic growth","score":0.7257999777793884,"id":"https://metadata.un.org/sdg/8"},{"display_name":"Sustainable cities and communities","score":0.47999998927116394,"id":"https://metadata.un.org/sdg/11"},{"display_name":"No poverty","score":0.41670000553131104,"id":"https://metadata.un.org/sdg/1"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7164842010.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7164842010.grobid-xml"},"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W4404344999","https://openalex.org/W7219494428","https://openalex.org/W7220021773","https://openalex.org/W4408706520","https://openalex.org/W7106224845","https://openalex.org/W7084145652","https://openalex.org/W7219499166","https://openalex.org/W7219187229","https://openalex.org/W4416841461","https://openalex.org/W4416838424"],"abstract_inverted_index":{"Background:":[0],"Kegiatan":[1,90,156],"Pengabdian":[2],"Kepada":[3],"Masyarakat":[4,124],"(PKM)":[5],"ini":[6,91,142,157,187],"bertujuan":[7],"untuk":[8],"memberdayakan":[9],"masyarakat":[10,55,98,117,146],"Desa":[11,30],"Wisata":[12],"Sukadana":[13],"melalui":[14,178],"pelatihan":[15,77,199],"kepariwisataan":[16,120],"dan":[17,59,71,104,115,121,130,181],"pengelolaan":[18,122],"homestay":[19,61],"sebagai":[20,135],"bagian":[21],"dari":[22,171,185],"strategi":[23,83],"peningkatan":[24,111],"kualitas":[25],"layanan":[26],"pariwisata":[27,154],"berbasis":[28],"masyarakat.":[29,75],"Sukadana,":[31],"yang":[32,62,205],"terletak":[33],"di":[34,201],"Kecamatan":[35],"Pujut,":[36],"Kabupaten":[37],"Lombok":[38],"Tengah,":[39],"memiliki":[40,206],"potensi":[41],"besar":[42],"dalam":[43,101,113,118,152,174],"pengembangan":[44],"desa":[45,177,202],"wisata,":[46],"namun":[47],"masih":[48],"menghadapi":[49],"berbagai":[50],"tantangan,":[51],"seperti":[52],"rendahnya":[53],"pengetahuan":[54,114],"tentang":[56],"pelayanan":[57,88],"wisata":[58,203],"manajemen":[60,87],"profesional.":[63],"Metode:":[64],"Metode":[65],"pelaksanaan":[66],"kegiatan":[67,108,141,186],"meliputi":[68,188],"sosialisasi,":[69],"pelatihan,":[70],"pendampingan":[72,190],"langsung":[73],"kepada":[74],"Materi":[76],"mencakup":[78],"dasar-dasar":[79],"kepariwisataan,":[80],"prinsip":[81],"hospitality,":[82],"pemasaran":[84],"homestay,":[85],"hingga":[86],"tamu.":[89],"juga":[92,143,166],"diiringi":[93],"dengan":[94],"pendekatan":[95],"partisipatif":[96],"agar":[97],"terlibat":[99],"aktif":[100,150],"proses":[102],"pembelajaran":[103],"penerapannya.":[105],"Hasil:":[106],"Hasil":[107],"menunjukkan":[109],"adanya":[110],"signifikan":[112],"keterampilan":[116],"bidang":[119],"homestay.":[123],"menjadi":[125,167],"lebih":[126],"siap":[127],"menyambut":[128],"wisatawan":[129],"mampu":[131],"memanfaatkan":[132],"rumah":[133],"tinggal":[134],"sumber":[136],"ekonomi":[137],"baru.":[138],"Selain":[139],"itu,":[140],"memperkuat":[144],"kesadaran":[145],"akan":[147],"pentingnya":[148],"peran":[149],"mereka":[151],"pembangunan":[153,176],"berkelanjutan.":[155],"tidak":[158],"hanya":[159],"memberikan":[160],"dampak":[161],"positif":[162],"bagi":[163],"masyarakat,":[164],"tetapi":[165],"bentuk":[168],"kontribusi":[169],"nyata":[170],"perguruan":[172],"tinggi":[173],"mendukung":[175],"penerapan":[179],"ilmu":[180],"teknologi.":[182],"Kesimpulan:":[183],"Rekomendasi":[184],"perlunya":[189],"lanjutan,":[191],"kerja":[192],"sama":[193],"lintas":[194],"sektor,":[195],"serta":[196],"replikasi":[197],"model":[198],"serupa":[200],"lain":[204],"karakteristik":[207],"serupa.":[208]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-10-28T10:33:24.094632","created_date":"2026-06-16T00:00:00"}
