{"id":"https://openalex.org/W7164366103","doi":"https://doi.org/10.30659/abdimasku.5.2.84-91","title":"Spiritual Emotional Freedom Technique (SEFT) sebagai Upaya Mengurangi Keluhan Psikosomatik pada Lansia di Panti Wreda","display_name":"Spiritual Emotional Freedom Technique (SEFT) sebagai Upaya Mengurangi Keluhan Psikosomatik pada Lansia di Panti Wreda","publication_year":2026,"publication_date":"2026-05-31","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7164366103","doi":"https://doi.org/10.30659/abdimasku.5.2.84-91"},"language":"id","primary_location":{"id":"doi:10.30659/abdimasku.5.2.84-91","doi":"https://doi.org/10.30659/abdimasku.5.2.84-91","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.30659/abdimasku.5.2.84-91","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4386622143","display_name":"Jurnal ABDIMAS-KU Jurnal Pengabdian Masyarakat Kedokteran","issn_l":"2809-915X","issn":["2809-915X"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310315253","host_organization_name":"Universitas Islam Sultan Agung","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310315253"],"host_organization_lineage_names":["Universitas Islam Sultan Agung"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Jurnal Pengabdian Masyarakat Kedokteran","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://doi.org/10.30659/abdimasku.5.2.84-91","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5030667817","display_name":"Iskim Luthfa","orcid":"https://orcid.org/0009-0008-5216-5356","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0008-5216-5356"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210108557","display_name":"Sultan Agung Islamic University","ror":"https://ror.org/015hejj83","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210108557"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Iskim Luthfa","raw_affiliation_strings":["Fakultas Ilmu Keperawatan, Universitas Islam Sultan Agung, Semarang, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Fakultas Ilmu Keperawatan, Universitas Islam Sultan Agung, Semarang, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4210108557"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5004728692","display_name":"Nopi Nur Khasanah","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-4519-318X","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-4519-318X"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210108557","display_name":"Sultan Agung Islamic University","ror":"https://ror.org/015hejj83","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210108557"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Nopi Nur Khasanah","raw_affiliation_strings":["Fakultas Ilmu Keperawatan, Universitas Islam Sultan Agung, Semarang, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Fakultas Ilmu Keperawatan, Universitas Islam Sultan Agung, Semarang, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4210108557"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5005416509","display_name":"Sri Wahyuni","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-5112-4968","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-5112-4968"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210108557","display_name":"Sultan Agung Islamic University","ror":"https://ror.org/015hejj83","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210108557"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Sri Wahyuni","raw_affiliation_strings":["Fakultas Ilmu Keperawatan, Universitas Islam Sultan Agung, Semarang, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Fakultas Ilmu Keperawatan, Universitas Islam Sultan Agung, Semarang, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4210108557"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5036275113","display_name":"Dwi Heppy Rochmawati","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-6075-8102","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-6075-8102"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210108557","display_name":"Sultan Agung Islamic University","ror":"https://ror.org/015hejj83","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210108557"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Dwi Heppy Rochmawati","raw_affiliation_strings":["Fakultas Ilmu Keperawatan, Universitas Islam Sultan Agung, Semarang, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Fakultas Ilmu Keperawatan, Universitas Islam Sultan Agung, Semarang, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4210108557"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5007231653","display_name":"Erna Melastuti","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-1655-9143","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-1655-9143"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210108557","display_name":"Sultan Agung Islamic University","ror":"https://ror.org/015hejj83","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210108557"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Erna Melastuti","raw_affiliation_strings":["Fakultas Ilmu Keperawatan, Universitas Islam Sultan Agung, Semarang, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Fakultas Ilmu Keperawatan, Universitas Islam Sultan Agung, Semarang, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4210108557"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5017852512","display_name":"Moch Aspihan","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210108557","display_name":"Sultan Agung Islamic University","ror":"https://ror.org/015hejj83","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210108557"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Moch Aspihan","raw_affiliation_strings":["Fakultas Ilmu Keperawatan, Universitas Islam Sultan Agung, Semarang, Indonesia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Fakultas Ilmu Keperawatan, Universitas Islam Sultan Agung, Semarang, Indonesia","institution_ids":["https://openalex.org/I4210108557"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4210108557"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":false,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.38651568,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"5","issue":"2","first_page":"84","last_page":"84"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10509","display_name":"Religion, Spirituality, and Psychology","score":0.6528000235557556,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3306","display_name":"Health"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10509","display_name":"Religion, Spirituality, and Psychology","score":0.6528000235557556,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3306","display_name":"Health"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11334","display_name":"Psychosomatic Disorders and Their Treatments","score":0.18050000071525574,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2738","display_name":"Psychiatry and Mental health"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/27","display_name":"Medicine"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/4","display_name":"Health Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14313","display_name":"Health and Well-being Studies","score":0.03869999945163727,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3203","display_name":"Clinical Psychology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/32","display_name":"Psychology"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/spiritual-emotional-freedom-technique","display_name":"Spiritual Emotional Freedom Technique","score":0.9900000095367432},{"id":"https://openalex.org/keywords/psychosomatic-symptoms","display_name":"psychosomatic symptoms","score":0.8989999890327454},{"id":"https://openalex.org/keywords/older-adults","display_name":"older adults","score":0.9660000205039978},{"id":"https://openalex.org/keywords/nursing-home-residents","display_name":"nursing home residents","score":0.9629999995231628},{"id":"https://openalex.org/keywords/sleep-disturbance","display_name":"sleep disorders","score":0.597000002861023},{"id":"https://openalex.org/keywords/anxiety","display_name":"anxiety","score":0.6150000095367432},{"id":"https://openalex.org/keywords/fatigue","display_name":"fatigue","score":0.8510000109672546},{"id":"https://openalex.org/keywords/myalgia","display_name":"myalgia","score":0.8180000185966492},{"id":"https://openalex.org/keywords/non-pharmacological-treatment","display_name":"non-pharmacological treatment","score":0.8159999847412109},{"id":"https://openalex.org/keywords/loneliness","display_name":"loneliness","score":0.5550000071525574},{"id":"https://openalex.org/keywords/emotional-well-being","display_name":"emotional well-being","score":0.6129999756813049},{"id":"https://openalex.org/keywords/caregiver-support","display_name":"caregiver support","score":0.6370000243186951},{"id":"https://openalex.org/keywords/spiritual-well-being","display_name":"spiritual well-being","score":0.4869999885559082},{"id":"https://openalex.org/keywords/semarang","display_name":"Semarang","score":0.7490000128746033},{"id":"https://openalex.org/keywords/community-service-program","display_name":"community service program","score":0.43799999356269836},{"id":"https://openalex.org/keywords/participatory-action-research","display_name":"participatory action research","score":0.8309999704360962}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C71924100","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11190","display_name":"Medicine","level":0,"score":0.4880000054836273},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.4564000070095062},{"id":"https://openalex.org/C159110408","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q121176","display_name":"Nursing","level":1,"score":0.3528999984264374},{"id":"https://openalex.org/C29456083","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1221899","display_name":"Gynecology","level":1,"score":0.3089999854564667},{"id":"https://openalex.org/C1862650","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q186005","display_name":"Physical therapy","level":1,"score":0.2928999960422516},{"id":"https://openalex.org/C2908647359","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2625603","display_name":"Population","level":2,"score":0.25999999046325684},{"id":"https://openalex.org/C2780665704","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q959298","display_name":"Intervention (counseling)","level":2,"score":0.24500000476837158},{"id":"https://openalex.org/C74909509","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q10387","display_name":"Gerontology","level":1,"score":0.20309999585151672},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.20239999890327454},{"id":"https://openalex.org/C2780791683","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q846785","display_name":"Action (physics)","level":2,"score":0.19519999623298645}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.30659/abdimasku.5.2.84-91","doi":"https://doi.org/10.30659/abdimasku.5.2.84-91","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.30659/abdimasku.5.2.84-91","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4386622143","display_name":"Jurnal ABDIMAS-KU Jurnal Pengabdian Masyarakat Kedokteran","issn_l":"2809-915X","issn":["2809-915X"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310315253","host_organization_name":"Universitas Islam Sultan Agung","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310315253"],"host_organization_lineage_names":["Universitas Islam Sultan Agung"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Jurnal Pengabdian Masyarakat Kedokteran","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.30659/abdimasku.5.2.84-91","doi":"https://doi.org/10.30659/abdimasku.5.2.84-91","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.30659/abdimasku.5.2.84-91","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4386622143","display_name":"Jurnal ABDIMAS-KU Jurnal Pengabdian Masyarakat Kedokteran","issn_l":"2809-915X","issn":["2809-915X"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310315253","host_organization_name":"Universitas Islam Sultan Agung","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310315253"],"host_organization_lineage_names":["Universitas Islam Sultan Agung"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Jurnal Pengabdian Masyarakat Kedokteran","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/3","display_name":"Good health and well-being","score":1.0}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":false,"grobid_xml":false},"content_urls":null,"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W7125677559","https://openalex.org/W7219069984","https://openalex.org/W2891270078","https://openalex.org/W2748169027","https://openalex.org/W4409878228","https://openalex.org/W7219219988","https://openalex.org/W4320075287","https://openalex.org/W4403263588","https://openalex.org/W4403802866","https://openalex.org/W4368251187"],"abstract_inverted_index":{"Lansia":[0,121],"yang":[1,9,33,72,143],"tinggal":[2],"di":[3,58,155],"Panti":[4,59,156],"Wreda":[5,60],"merupakan":[6,140],"kelompok":[7],"rentan":[8],"sering":[10],"mengalami":[11],"keluhan":[12,54,111],"psikosomatik":[13,55],"akibat":[14],"tekanan":[15],"emosional,":[16],"kesepian,":[17],"dan":[18,36,97,109,119,128,146,152],"keterbatasan":[19],"dukungan":[20],"sosial":[21],"serta":[22,82],"spiritual.":[23],"Keluhan":[24],"tersebut":[25],"meliputi":[26],"gangguan":[27,114],"tidur,":[28,115],"nyeri":[29,116],"tanpa":[30],"sebab":[31],"medis":[32],"jelas,":[34],"kelelahan,":[35,118],"kecemasan.":[37,120],"Kegiatan":[38,135],"pengabdian":[39],"kepada":[40],"masyarakat":[41],"ini":[42,136],"bertujuan":[43],"untuk":[44],"mengimplementasikan":[45],"Spiritual":[46,205],"Emotional":[47,206],"Freedom":[48,207],"Technique":[49,208],"(SEFT)":[50,209],"sebagai":[51],"upaya":[52],"mengurangi":[53],"pada":[56],"lansia":[57,154],"Pucang":[61,221],"Gading":[62,222],"Semarang.":[63,225],"Metode":[64],"pelaksanaan":[65],"menggunakan":[66],"pendekatan":[67],"Participatory":[68,230],"Action":[69,231],"Research":[70,232],"(PAR)":[71,233],"melibatkan":[73],"20":[74,236],"lansia,":[75],"melalui":[76],"tahapan":[77],"pengkajian,":[78],"perencanaan,":[79],"pelatihan,":[80],"pendampingan,":[81],"evaluasi.":[83],"Intervensi":[84],"SEFT":[85,139,249,309],"dilaksanakan":[86],"selama":[87],"empat":[88],"minggu":[89],"dalam":[90,148],"bentuk":[91],"edukasi,":[92],"latihan":[93],"tapping,":[94],"afirmasi":[95],"spiritual,":[96],"praktik":[98],"mandiri":[99],"dengan":[100],"pendampingan":[101],"caregiver.":[102],"Hasil":[103],"kegiatan":[104],"menunjukkan":[105,137],"adanya":[106],"penurunan":[107],"intensitas":[108],"frekuensi":[110],"psikosomatik,":[112],"terutama":[113],"otot,":[117],"juga":[122],"melaporkan":[123],"perasaan":[124],"lebih":[125,133],"tenang,":[126],"rileks,":[127],"mampu":[129],"mengelola":[130],"emosi":[131],"secara":[132],"adaptif.":[134],"bahwa":[138],"intervensi":[141],"non-farmakologis":[142],"sederhana,":[144],"aman,":[145],"efektif":[147],"meningkatkan":[149],"kesejahteraan":[150],"emosional":[151],"spiritual":[153,181,261,323],"Wreda.Older":[157],"adults":[158,219,238,327],"living":[159],"in":[160,274,328],"nursing":[161,329],"homes":[162],"are":[163],"a":[164,229,272,311],"vulnerable":[165],"population":[166],"who":[167],"frequently":[168],"experience":[169],"psychosomatic":[170,215,280],"complaints":[171,184,216],"resulting":[172],"from":[173],"emotional":[174,321],"distress,":[175],"loneliness,":[176],"and":[177,180,195,246,256,263,277,288,297,314,322],"limited":[178],"social":[179],"support.":[182],"These":[183],"commonly":[185],"include":[186],"sleep":[187,283],"disturbances,":[188,284],"pain":[189],"without":[190],"clear":[191],"medical":[192],"causes,":[193],"fatigue,":[194,287],"anxiety.":[196,289],"This":[197,305],"community":[198],"service":[199],"activity":[200,306],"aimed":[201],"to":[202,213,300],"implement":[203],"the":[204,275,320],"as":[210],"an":[211],"effort":[212],"reduce":[214],"among":[217],"older":[218,237,326],"at":[220],"Nursing":[223],"Home,":[224],"The":[226,248,269],"program":[227],"employed":[228],"approach":[234],"involving":[235],"through":[239],"stages":[240],"of":[241,279,325],"assessment,":[242],"planning,":[243],"training,":[244],"mentoring,":[245],"evaluation.":[247],"intervention":[250,317],"was":[251],"conducted":[252],"over":[253],"four":[254],"weeks":[255],"included":[257],"education,":[258],"tapping":[259],"exercises,":[260],"affirmations,":[262],"independent":[264],"practice":[265],"with":[266],"caregiver":[267],"assistance.":[268],"results":[270],"demonstrated":[271],"reduction":[273],"intensity":[276],"frequency":[278],"complaints,":[281],"particularly":[282],"muscle":[285],"pain,":[286],"Participants":[290],"also":[291],"reported":[292],"feeling":[293],"calmer,":[294],"more":[295],"relaxed,":[296],"better":[298],"able":[299],"manage":[301],"their":[302],"emotions":[303],"adaptively.":[304],"indicates":[307],"that":[308],"is":[310],"simple,":[312],"safe,":[313],"effective":[315],"non-pharmacological":[316],"for":[318],"enhancing":[319],"well-being":[324],"homes.":[330]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-10-28T10:33:24.094632","created_date":"2026-06-12T00:00:00"}
