{"id":"https://openalex.org/W7159554339","doi":null,"title":"Como \u00e9 que os alunos do 3.\u00ba ciclo de ensino b\u00e1sico utilizam a VR e AR em contextos educativos formais e informais, e que implica\u00e7\u00f5es isso tem para a sua aprendizagem?","display_name":"Como \u00e9 que os alunos do 3.\u00ba ciclo de ensino b\u00e1sico utilizam a VR e AR em contextos educativos formais e informais, e que implica\u00e7\u00f5es isso tem para a sua aprendizagem?","alternate_titles":[],"publication_year":2025,"publication_date":"2025-10-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7159554339"},"language":"pt","primary_location":{"id":"pmh:oai:repositorio.iscte-iul.pt:10071/37077","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"http://hdl.handle.net/10071/37077","pdf_url":"https://repositorio.iscte-iul.pt/bitstream/10071/37077/1/Master_flavio_moniz_ferreira.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S7407055197","display_name":"Reposit\u00f3rio do ISCTE-IUL","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"other-oa","license_id":"https://openalex.org/licenses/other-oa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"masterThesis"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7159554339"],"child_works_count":0,"type":"dissertation","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"green","oa_url":"https://repositorio.iscte-iul.pt/bitstream/10071/37077/1/Master_flavio_moniz_ferreira.pdf","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5134912525","display_name":"Fl\u00e1vio Leonardo Moniz Ferreira","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I110026055","display_name":"Iscte \u2013 Instituto Universit\u00e1rio de Lisboa","ror":"https://ror.org/014837179","country_code":"PT","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I110026055"]}],"countries":["PT"],"is_corresponding":true,"contributor_roles":[],"raw_author_name":"Ferreira, Fl\u00e1vio Leonardo Moniz","raw_affiliation_strings":["Departamento de Ci\u00eancias Sociais e Empresariais, ISCTE-IUL"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Departamento de Ci\u00eancias Sociais e Empresariais, ISCTE-IUL","institution_ids":["https://openalex.org/I110026055"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5134912525"],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I110026055"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":null,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"reviewed_by_count":0,"citation_normalized_percentile":null,"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10888","display_name":"Augmented Reality Applications","score":0.9833999872207642,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1707","display_name":"Computer Vision and Pattern Recognition"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10888","display_name":"Augmented Reality Applications","score":0.9833999872207642,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1707","display_name":"Computer Vision and Pattern Recognition"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10648","display_name":"Virtual Reality Applications and Impacts","score":0.01360000018030405,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1709","display_name":"Human-Computer Interaction"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13565","display_name":"Education and Learning Interventions","score":0.00139999995008111,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/virtual-reality","display_name":"virtual reality","score":0.7870000004768372},{"id":"https://openalex.org/keywords/augmented-reality","display_name":"augmented reality","score":1.0},{"id":"https://openalex.org/keywords/immersive-learning-technologies","display_name":"immersive learning technologies","score":0.8339999914169312},{"id":"https://openalex.org/keywords/third-cycle-of-basic-education","display_name":"third cycle of basic education","score":0.8190000057220459},{"id":"https://openalex.org/keywords/information-and-communication-technologies-education","display_name":"information and communication technologies education","score":0.7329999804496765},{"id":"https://openalex.org/keywords/assure-model","display_name":"ASSURE model","score":0.8119999766349792},{"id":"https://openalex.org/keywords/instructional-design","display_name":"instructional design","score":0.7450000047683716},{"id":"https://openalex.org/keywords/learning-scenarios","display_name":"learning scenarios","score":0.6759999990463257},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-motivation","display_name":"student motivation","score":0.6240000128746033},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-performance","display_name":"student performance","score":0.6309999823570251},{"id":"https://openalex.org/keywords/collaborative-learning","display_name":"cooperative learning","score":0.7940000295639038},{"id":"https://openalex.org/keywords/cognitive-load","display_name":"cognitive load","score":0.7480000257492065},{"id":"https://openalex.org/keywords/teacher-training-in-educational-technology","display_name":"teacher training in educational technology","score":0.34299999475479126},{"id":"https://openalex.org/keywords/lifelong-learning","display_name":"lifelong learning","score":0.3499999940395355},{"id":"https://openalex.org/keywords/21st-century-skills","display_name":"21st century skills","score":0.40400001406669617}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.48590001463890076},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.4708999991416931},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.4036000072956085},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.37400001287460327},{"id":"https://openalex.org/C121332964","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q413","display_name":"Physics","level":0,"score":0.33959999680519104},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.29829999804496765},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.289900004863739},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.2847000062465668},{"id":"https://openalex.org/C2780791683","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q846785","display_name":"Action (physics)","level":2,"score":0.24279999732971191},{"id":"https://openalex.org/C194969405","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q170519","display_name":"Virtual reality","level":2,"score":0.22360000014305115}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"pmh:oai:repositorio.iscte-iul.pt:10071/37077","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"http://hdl.handle.net/10071/37077","pdf_url":"https://repositorio.iscte-iul.pt/bitstream/10071/37077/1/Master_flavio_moniz_ferreira.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S7407055197","display_name":"Reposit\u00f3rio do ISCTE-IUL","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"other-oa","license_id":"https://openalex.org/licenses/other-oa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"masterThesis"}],"best_oa_location":{"id":"pmh:oai:repositorio.iscte-iul.pt:10071/37077","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"http://hdl.handle.net/10071/37077","pdf_url":"https://repositorio.iscte-iul.pt/bitstream/10071/37077/1/Master_flavio_moniz_ferreira.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S7407055197","display_name":"Reposit\u00f3rio do ISCTE-IUL","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"other-oa","license_id":"https://openalex.org/licenses/other-oa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"masterThesis"},"sustainable_development_goals":[{"score":1.0,"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education"}],"study_designs":[{"id":"https://openalex.org/study-designs/clinical-trial","display_name":"Clinical Trial"}],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7159554339.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7159554339.grobid-xml"},"referenced_works_count":67,"referenced_works":["https://openalex.org/W20488089","https://openalex.org/W35797973","https://openalex.org/W595732397","https://openalex.org/W972207401","https://openalex.org/W1560729591","https://openalex.org/W1569239808","https://openalex.org/W1593163947","https://openalex.org/W1836596629","https://openalex.org/W1884294276","https://openalex.org/W1987461870","https://openalex.org/W2007780399","https://openalex.org/W2076740912","https://openalex.org/W2079638262","https://openalex.org/W2087699698","https://openalex.org/W2122122381","https://openalex.org/W2134049139","https://openalex.org/W2142410721","https://openalex.org/W2170938037","https://openalex.org/W2198219959","https://openalex.org/W2209843471","https://openalex.org/W2239694270","https://openalex.org/W2337068785","https://openalex.org/W2548681905","https://openalex.org/W2594289808","https://openalex.org/W2732998557","https://openalex.org/W2756038645","https://openalex.org/W2773314609","https://openalex.org/W2780930765","https://openalex.org/W2888190061","https://openalex.org/W2895844696","https://openalex.org/W2898769341","https://openalex.org/W2964887318","https://openalex.org/W2979585747","https://openalex.org/W2980295032","https://openalex.org/W2995065029","https://openalex.org/W2997470606","https://openalex.org/W3107700337","https://openalex.org/W3113023078","https://openalex.org/W3161887020","https://openalex.org/W4220847015","https://openalex.org/W4221105860","https://openalex.org/W4281778727","https://openalex.org/W4284668390","https://openalex.org/W4297895660","https://openalex.org/W4378228262","https://openalex.org/W4382300999","https://openalex.org/W4385278310","https://openalex.org/W4387421429","https://openalex.org/W4389135804","https://openalex.org/W4389325868","https://openalex.org/W4389410086","https://openalex.org/W4389478654","https://openalex.org/W4392156838","https://openalex.org/W4392941225","https://openalex.org/W4394812435","https://openalex.org/W4400122013","https://openalex.org/W4404144786","https://openalex.org/W4404936103","https://openalex.org/W4406623688","https://openalex.org/W4408126427","https://openalex.org/W4409563491","https://openalex.org/W4410311561","https://openalex.org/W4411335874","https://openalex.org/W4411801342","https://openalex.org/W4413342862","https://openalex.org/W6893254818","https://openalex.org/W7025274941"],"related_works":["https://openalex.org/W7220446625","https://openalex.org/W3003475563","https://openalex.org/W2943757984","https://openalex.org/W7034639732","https://openalex.org/W4413783954","https://openalex.org/W6998684590","https://openalex.org/W4410604899","https://openalex.org/W4285342566","https://openalex.org/W4413814592","https://openalex.org/W7165443080"],"abstract_inverted_index":{"As":[0,141,294],"tecnologias":[1,18,271,302],"de":[2,35,41,50,58,69,84,88,90,111,137,144,148,164,166,181,186,199,201,232,247,261,267,272,277,282,284,290,307,317,321],"Realidade":[3,7],"Virtual":[4],"(VR)":[5],"e":[6,38,62,67,77,92,108,128,161,173,209,212,274,279,310,329],"Aumentada":[8],"(AR)":[9],"encontram-se":[10],"em":[11,64,159,230,313],"franca":[12],"expans\u00e3o.":[13],"No":[14],"contexto":[15],"educativo,":[16],"estas":[17,334],"imersivas":[19],"demonstram":[20],"que":[21,119,226,242,298],"ainda":[22],"h\u00e1":[23],"um":[24],"longo":[25,185],"caminho":[26],"a":[27,162,190,221,234,238,263,280,292,299],"percorrer":[28],"no":[29,81,174],"apoio":[30],"aos":[31,304],"alunos":[32,96,122,236,245,305],"na":[33,45,74,86,171],"compreens\u00e3o":[34],"conceitos":[36,256],"complexos":[37],"abstratos,":[39],"capazes":[40],"produzir":[42],"efeitos":[43,169],"duradouros":[44],"mem\u00f3ria.":[46],"O":[47,250],"presente":[48],"trabalho":[49,228],"projeto":[51],"pretende":[52],"contribuir":[53],"para":[54],"as":[55,139,270],"boas":[56],"pr\u00e1ticas":[57],"utiliza\u00e7\u00e3o":[59,281],"da":[60,79,327],"VR":[61,273,328],"AR":[63,275,330],"contextos":[65,314],"formais":[66],"informais":[68],"aprendizagem,":[70,145],"tendo":[71],"sido":[72],"desenvolvido":[73],"Escola":[75],"B\u00e1sica":[76],"Secund\u00e1ria":[78],"Povoa\u00e7\u00e3o,":[80],"ano":[82],"letivo":[83],"2024/2025,":[85],"disciplina":[87],"Tecnologias":[89],"Informa\u00e7\u00e3o":[91],"Comunica\u00e7\u00e3o":[93],"(TIC),":[94],"com":[95,153,269,315],"do":[97,100,105,109,125,130],"3.\u00ba":[98],"Ciclo":[99],"Ensino":[101],"B\u00e1sico":[102],"(3.\u00ba":[103],"CEB)":[104],"ensino":[106],"regular":[107],"Programa":[110],"Forma\u00e7\u00e3o":[112],"Profissionalizante,":[113],"n\u00edvel":[114],"B3.":[115],"Os":[116],"resultados":[117],"evidenciam":[118],"os":[120,146,254],"105":[121],"envolvidos":[123],"(50":[124],"sexo":[126,131],"feminino":[127],"55":[129],"masculino)":[132],"desconheciam,":[133],"inicialmente,":[134],"o":[135,151,154,157,227,265,324],"potencial":[136],"ambas":[138],"tecnologias.":[140],"teorias":[142],"cl\u00e1ssicas":[143],"modelos":[147],"desenho":[149],"instrucional,":[150],"alinhamento":[152],"modelo":[155],"ASSURE,":[156],"curr\u00edculo":[158],"processo":[160],"implementa\u00e7\u00e3o":[163],"cen\u00e1rios":[165],"aprendizagem":[167],"demonstraram":[168],"positivos":[170],"motiva\u00e7\u00e3o":[172],"desempenho":[175],"dos":[176,223,244],"alunos.":[177],"A":[178],"recolha":[179],"sistem\u00e1tica":[180],"dados":[182],"decorreu":[183],"ao":[184],"quatro":[187],"semanas,":[188],"sendo":[189,241],"\u00faltima":[191],"dedicada":[192],"\u00e0":[193,197],"avalia\u00e7\u00e3o":[194],"final.":[195],"Recorreu-se":[196],"metodologia":[198],"investiga\u00e7\u00e3o-a\u00e7\u00e3o,":[200],"abordagem":[202],"mista,":[203],"combinando":[204],"t\u00e9cnicas":[205],"qualitativas":[206],"(observa\u00e7\u00e3o":[207],"direta":[208],"an\u00e1lise":[210],"reflexiva)":[211],"quantitativas":[213],"(inqu\u00e9ritos":[214],"por":[215],"question\u00e1rio).":[216],"Esta":[217],"op\u00e7\u00e3o":[218],"metodol\u00f3gica":[219],"permitiu":[220],"triangula\u00e7\u00e3o":[222],"dados,":[224],"demonstrando":[225],"colaborativo":[229],"grupos":[231],"dois":[233],"tr\u00eas":[235],"reduziu":[237],"carga":[239],"cognitiva,":[240],"71,83%":[243],"aprenderam":[246],"forma":[248,308],"eficaz.":[249],"conhecimento":[251],"adquirido":[252],"sobre":[253],"principais":[255,295],"atingiu":[257],"88,6%":[258],"(numa":[259,288],"escala":[260,289],"0":[262,291],"100%),":[264],"grau":[266],"satisfa\u00e7\u00e3o":[268],"foi":[276],"4,51,":[278],"ferramentas":[283],"cria\u00e7\u00e3o":[285],"registou":[286],"3,01":[287],"5).":[293],"conclus\u00f5es":[296],"indicam":[297],"aplica\u00e7\u00e3o":[300],"destas":[301],"permite":[303],"aprender":[306],"segura":[309],"significativa,":[311],"especialmente":[312],"limita\u00e7\u00f5es":[316],"mobilidade":[318],"ou":[319],"aus\u00eancia":[320],"laborat\u00f3rios,":[322],"evidenciando":[323],"impacto":[325],"positivo":[326],"nas":[331],"aprendizagens":[332],"quando":[333],"t\u00eam":[335],"verdadeiro":[336],"significado.":[337]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W7159554339","counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-20T13:11:24.684918","created_date":"2026-05-01T00:00:00"}
