{"id":"https://openalex.org/W7155013255","doi":"https://doi.org/10.25965/trahs.7674","title":"La noci\u00f3n de gratuidad en la educaci\u00f3n mexicana: consideraciones conceptuales de un viejo reto educativo, 1857-2019","display_name":"La noci\u00f3n de gratuidad en la educaci\u00f3n mexicana: consideraciones conceptuales de un viejo reto educativo, 1857-2019","alternate_titles":["The notion of free education in Mexico: conceptual considerations of an old educational challenge, 1857-2019"],"publication_year":2026,"publication_date":"2026-04-20","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7155013255","doi":"https://doi.org/10.25965/trahs.7674"},"language":"es","primary_location":{"id":"doi:10.25965/trahs.7674","doi":"https://doi.org/10.25965/trahs.7674","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.25965/trahs.7674","pdf_url":"https://www.unilim.fr/trahs/7674%26file=1","source":{"id":"https://openalex.org/S4387280191","display_name":"Trayectorias Humanas Trascontinentales","issn_l":"2557-0633","issn":["2557-0633"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":true,"listed_in":["cwts-core","ddh","doaj","erih-plus","latindex","poland-20"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310311252","host_organization_name":"University of Limoges","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310311252"],"host_organization_lineage_names":["University of Limoges"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Trayectorias Humanas Trascontinentales","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7155013255"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref","doaj"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://www.unilim.fr/trahs/7674%26file=1","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5101787934","display_name":"Jos\u00e9 Eduardo Cruz Beltr\u00e1n","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-2401-3917","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-2401-3917"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I90757844","display_name":"National Pedagogic University","ror":"https://ror.org/023m5rq87","country_code":"MX","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I90757844"]}],"countries":["MX"],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"Jos\u00e9 Eduardo CRUZ\u00a0BELTR\u00c1N","raw_affiliation_strings":["Universidad Pedag\u00f3gica Nacional-Hidalgo - Pachuca, M\u00e9xico"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0003-2401-3917","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Pedag\u00f3gica Nacional-Hidalgo - Pachuca, M\u00e9xico","institution_ids":["https://openalex.org/I90757844"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5101787934"],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I90757844"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":"21","first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T13570","display_name":"Historical Education Studies Worldwide","score":0.7958999872207642,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T13570","display_name":"Historical Education Studies Worldwide","score":0.7958999872207642,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13460","display_name":"Historical Studies in Latin America","score":0.07530000060796738,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1202","display_name":"History"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/12","display_name":"Arts and Humanities"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13392","display_name":"History of Education in Spain","score":0.052799999713897705,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1202","display_name":"History"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/12","display_name":"Arts and Humanities"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/free-education","display_name":"free education","score":0.9300000071525574},{"id":"https://openalex.org/keywords/history-of-education-in-mexico","display_name":"Mexican education history","score":0.7059999704360962},{"id":"https://openalex.org/keywords/general-education-law","display_name":"General Education Law","score":0.7760000228881836},{"id":"https://openalex.org/keywords/education-legislation","display_name":"education legislation","score":0.5220000147819519},{"id":"https://openalex.org/keywords/secularism-in-education","display_name":"secularism in education","score":0.7310000061988831},{"id":"https://openalex.org/keywords/compulsory-education","display_name":"compulsory education","score":0.8769999742507935},{"id":"https://openalex.org/keywords/concept-history","display_name":"conceptual history","score":0.5709999799728394}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.41769999265670776},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.41440001130104065},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.24400000274181366},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.23639999330043793},{"id":"https://openalex.org/C18762648","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42213","display_name":"Work (physics)","level":2,"score":0.2290000021457672},{"id":"https://openalex.org/C182306322","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1779371","display_name":"Order (exchange)","level":2,"score":0.21879999339580536},{"id":"https://openalex.org/C2779662365","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5416694","display_name":"Event (particle physics)","level":2,"score":0.19760000705718994},{"id":"https://openalex.org/C95457728","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q309","display_name":"History","level":0,"score":0.18160000443458557},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.17800000309944153},{"id":"https://openalex.org/C177264268","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1514741","display_name":"Set (abstract data type)","level":2,"score":0.17399999499320984}],"mesh":[],"locations_count":3,"locations":[{"id":"doi:10.25965/trahs.7674","doi":"https://doi.org/10.25965/trahs.7674","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.25965/trahs.7674","pdf_url":"https://www.unilim.fr/trahs/7674%26file=1","source":{"id":"https://openalex.org/S4387280191","display_name":"Trayectorias Humanas Trascontinentales","issn_l":"2557-0633","issn":["2557-0633"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":true,"listed_in":["cwts-core","ddh","doaj","erih-plus","latindex","poland-20"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310311252","host_organization_name":"University of Limoges","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310311252"],"host_organization_lineage_names":["University of Limoges"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Trayectorias Humanas Trascontinentales","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:doaj.org/article:5c37e4c07aeb402a9c5816b7ae51ef8e","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://doaj.org/article/5c37e4c07aeb402a9c5816b7ae51ef8e","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306401280","display_name":"DOAJ (DOAJ: Directory of Open Access Journals)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Trayectorias Humanas Trascontinentales, Iss 21 (2026)","raw_type":"article"},{"id":"pmh:oai:trahs.unilim.fr:7674","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://www.unilim.fr/trahs/7674","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210173161","display_name":"Interfaces num\u00e9riques","issn_l":"2258-7942","issn":["2258-7942","2259-1001"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["anvur-scientific","ddh","doaj","erih-plus","poland-20","vabb-shw"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310311252","host_organization_name":"University of Limoges","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310311252"],"host_organization_lineage_names":["University of Limoges"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.25965/trahs.7674","doi":"https://doi.org/10.25965/trahs.7674","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.25965/trahs.7674","pdf_url":"https://www.unilim.fr/trahs/7674%26file=1","source":{"id":"https://openalex.org/S4387280191","display_name":"Trayectorias Humanas Trascontinentales","issn_l":"2557-0633","issn":["2557-0633"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":true,"listed_in":["cwts-core","ddh","doaj","erih-plus","latindex","poland-20"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310311252","host_organization_name":"University of Limoges","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310311252"],"host_organization_lineage_names":["University of Limoges"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Trayectorias Humanas Trascontinentales","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"display_name":"Quality education","score":0.8278999924659729,"id":"https://metadata.un.org/sdg/4"},{"display_name":"Reduced inequalities","score":0.7307999730110168,"id":"https://metadata.un.org/sdg/10"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7155013255.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7155013255.grobid-xml"},"referenced_works_count":15,"referenced_works":["https://openalex.org/W1604477990","https://openalex.org/W1954719459","https://openalex.org/W2155413670","https://openalex.org/W2602286079","https://openalex.org/W2890081907","https://openalex.org/W2978002048","https://openalex.org/W2995769606","https://openalex.org/W4312957937","https://openalex.org/W4400454136","https://openalex.org/W7128588345","https://openalex.org/W7128589743","https://openalex.org/W7128590531","https://openalex.org/W7128591256","https://openalex.org/W7128593569","https://openalex.org/W7128599200"],"related_works":["https://openalex.org/W1515950319","https://openalex.org/W7166713675","https://openalex.org/W4400454136","https://openalex.org/W2789196917","https://openalex.org/W7064201287","https://openalex.org/W1605835177","https://openalex.org/W3014109281","https://openalex.org/W4392414519","https://openalex.org/W1954719459","https://openalex.org/W1896727499"],"abstract_inverted_index":{"Este":[0],"estudio":[1],"analiza,":[2],"a":[3,69,115],"trav\u00e9s":[4],"de":[5,8,14,26,43,60,63,73,95,117,126],"la":[6,9,15,41,70,84,88,103],"metodolog\u00eda":[7],"historia":[10],"conceptual,":[11],"el":[12,37,53,76,123],"postulado":[13],"educaci\u00f3n":[16],"gratuita":[17],"en":[18],"M\u00e9xico.":[19],"Con":[20],"un":[21,112],"enfoque":[22],"historiogr\u00e1fico,":[23],"mediante":[24],"revisi\u00f3n":[25],"debates":[27],"legislativos,":[28],"los":[29,96],"resultados":[30],"indican":[31],"cierta":[32],"ambig\u00fcedad":[33],"del":[34,79,105],"t\u00e9rmino":[35],"durante":[36],"M\u00e9xico":[38],"decimon\u00f3nico":[39],"hasta":[40],"necesidad":[42],"su":[44],"explicitaci\u00f3n":[45],"reciente":[46],"sobre":[47,102],"sus":[48,127],"alcances":[49],"y":[50,66,90],"limitaciones.":[51],"En":[52],"art\u00edculo,":[54],"mediado":[55],"por":[56],"las":[57,61,67],"discusiones":[58],"parlamentarias":[59],"constituciones":[62],"1857,":[64],"1910":[65],"reformas":[68],"Ley":[71],"General":[72],"Educaci\u00f3n":[74],"desde":[75],"\u00faltimo":[77],"tramo":[78],"siglo":[80],"XX,":[81],"se":[82],"enuncia":[83],"gratuidad,":[85],"junto":[86],"con":[87],"laicidad":[89],"obligatoriedad,":[91],"como":[92,108],"elemento":[93],"fundamental":[94],"derechos":[97],"educativos":[98],"universales.":[99],"Se":[100],"concluye":[101],"importancia":[104],"m\u00e9todo":[106],"hist\u00f3rico":[107],"herramienta":[109],"para":[110],"comprender":[111],"concepto,":[113],"que":[114],"fuerza":[116],"saberse":[118],"conocido,":[119],"requiere":[120],"comprenderse":[121],"ante":[122],"cuestionamiento":[124],"medi\u00e1tico":[125],"implicaciones":[128],"reales.":[129]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W7155013255","counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-17T12:49:18.490984","created_date":"2026-04-21T00:00:00"}
