{"id":"https://openalex.org/W7147328005","doi":"https://doi.org/10.52521/enpe.v7i1.18433","title":"La integraci\u00f3n del paju en el proceso de ense\u00f1anza: Un an\u00e1lisis de la cosmovisi\u00f3n docente en la Amazon\u00eda ecuatoriana","display_name":"La integraci\u00f3n del paju en el proceso de ense\u00f1anza: Un an\u00e1lisis de la cosmovisi\u00f3n docente en la Amazon\u00eda ecuatoriana","publication_year":2026,"publication_date":"2026-04-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7147328005","doi":"https://doi.org/10.52521/enpe.v7i1.18433"},"language":"en","primary_location":{"id":"doi:10.32719/26312816.6081","doi":"https://doi.org/10.32719/26312816.6081","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.32719/26312816.6081","pdf_url":"https://revistas.uasb.edu.ec/index.php/ree/article/download/6081/6242","source":{"id":"https://openalex.org/S4210209348","display_name":"Revista Andina de Educaci\u00f3n","issn_l":"2631-2816","issn":["2631-2816"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","latindex","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310318950","host_organization_name":"Universidad Andina Sim\u00f3n Bol\u00edvar","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310318950"],"host_organization_lineage_names":["Universidad Andina Sim\u00f3n Bol\u00edvar"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Andina de Educaci\u00f3n","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref","doaj"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://revistas.uasb.edu.ec/index.php/ree/article/download/6081/6242","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5132626189","display_name":"Keyla Elizabeth L\u00f3pez Tanguila","orcid":"https://orcid.org/0009-0009-4951-4014","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0009-4951-4014"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4392738185","display_name":"Universidad Nacional de Educaci\u00f3n","ror":"https://ror.org/01yg1g961","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4392738185"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Keyla Elizabeth L\u00f3pez Tanguila","raw_affiliation_strings":["Universidad Nacional de Educaci\u00f3n"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0009-4951-4014","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Nacional de Educaci\u00f3n","institution_ids":["https://openalex.org/I4392738185"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5020404510","display_name":"Blanca Edurne Mendoza Carmona","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-9624-7371","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-9624-7371"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4392738185","display_name":"Universidad Nacional de Educaci\u00f3n","ror":"https://ror.org/01yg1g961","country_code":"EC","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4392738185"]}],"countries":["EC"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Blanca Edurne Mendoza Carmona","raw_affiliation_strings":["Universidad Nacional de Educaci\u00f3n"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-9624-7371","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Nacional de Educaci\u00f3n","institution_ids":["https://openalex.org/I4392738185"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4392738185"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":10.226,"has_fulltext":true,"cited_by_count":1,"citation_normalized_percentile":{"value":0.94081542,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":true},"cited_by_percentile_year":{"min":91,"max":95},"biblio":{"volume":"7","issue":"1","first_page":"6081","last_page":"6081"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T13448","display_name":"Indigenous Cultures and Socio-Education","score":0.9824000000953674,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3316","display_name":"Cultural Studies"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T13448","display_name":"Indigenous Cultures and Socio-Education","score":0.9824000000953674,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3316","display_name":"Cultural Studies"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12861","display_name":"Migration, Education, Indigenous Social Dynamics","score":0.014700000174343586,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3316","display_name":"Cultural Studies"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13266","display_name":"Indigenous Studies in Latin America","score":0.0005000000237487257,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3316","display_name":"Cultural Studies"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/paju","display_name":"Paju","score":0.9520000219345093},{"id":"https://openalex.org/keywords/ancestral-knowledge","display_name":"ancestral knowledge","score":0.8569999933242798},{"id":"https://openalex.org/keywords/teacher-worldview","display_name":"teacher worldview","score":0.5730000138282776},{"id":"https://openalex.org/keywords/intercultural-bilingual-education","display_name":"intercultural bilingual education","score":0.8379999995231628},{"id":"https://openalex.org/keywords/intercultural-pedagogy","display_name":"intercultural pedagogy","score":0.7440000176429749},{"id":"https://openalex.org/keywords/legitimacy-of-knowledge","display_name":"legitimacy of knowledge","score":0.6420000195503235},{"id":"https://openalex.org/keywords/indigenous-worldview","display_name":"indigenous worldview","score":0.7020000219345093},{"id":"https://openalex.org/keywords/ecuadorian-amazon","display_name":"Ecuadorian Amazon","score":0.5529999732971191},{"id":"https://openalex.org/keywords/pastaza","display_name":"Pastaza","score":0.6019999980926514},{"id":"https://openalex.org/keywords/social-cartography","display_name":"social cartography","score":0.4189999997615814}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C179454799","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q132151","display_name":"Ethnography","level":2,"score":0.6855999827384949},{"id":"https://openalex.org/C55958113","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q169480","display_name":"Indigenous","level":2,"score":0.657800018787384},{"id":"https://openalex.org/C2776728590","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q363948","display_name":"Contradiction","level":2,"score":0.6442999839782715},{"id":"https://openalex.org/C46295352","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q207982","display_name":"Legitimacy","level":3,"score":0.5565999746322632},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.545799970626831},{"id":"https://openalex.org/C12713177","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1900281","display_name":"Perspective (graphical)","level":2,"score":0.5044000148773193},{"id":"https://openalex.org/C194943564","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1129049","display_name":"Participant observation","level":2,"score":0.48590001463890076},{"id":"https://openalex.org/C514011633","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1428168","display_name":"Traditional knowledge","level":3,"score":0.4702000021934509},{"id":"https://openalex.org/C26760741","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q160402","display_name":"Perception","level":2,"score":0.4088999927043915},{"id":"https://openalex.org/C163258240","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q25342","display_name":"Power (physics)","level":2,"score":0.38530001044273376},{"id":"https://openalex.org/C190248442","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q839486","display_name":"Qualitative research","level":2,"score":0.36959999799728394},{"id":"https://openalex.org/C3017468152","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q830170","display_name":"Knowledge production","level":2,"score":0.35179999470710754},{"id":"https://openalex.org/C2780980858","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q110022","display_name":"Dual (grammatical number)","level":2,"score":0.33719998598098755},{"id":"https://openalex.org/C116834253","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2039217","display_name":"Identification (biology)","level":2,"score":0.3310999870300293},{"id":"https://openalex.org/C195732255","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q981008","display_name":"Sociology of scientific knowledge","level":2,"score":0.3269999921321869},{"id":"https://openalex.org/C111472728","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9471","display_name":"Epistemology","level":1,"score":0.32100000977516174},{"id":"https://openalex.org/C2994055011","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q210272","display_name":"Cultural knowledge","level":2,"score":0.3197000026702881},{"id":"https://openalex.org/C2776608160","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q4785462","display_name":"Natural (archaeology)","level":2,"score":0.2957000136375427},{"id":"https://openalex.org/C2549261","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q43455","display_name":"Ethnology","level":1,"score":0.2944999933242798},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.2892000079154968},{"id":"https://openalex.org/C2986930172","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1116133","display_name":"Social knowledge","level":2,"score":0.2797999978065491},{"id":"https://openalex.org/C3017614220","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q8434","display_name":"Formal education","level":2,"score":0.27900001406669617},{"id":"https://openalex.org/C2778355321","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q17079427","display_name":"Identity (music)","level":2,"score":0.2782000005245209},{"id":"https://openalex.org/C133462117","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q4929239","display_name":"Data collection","level":2,"score":0.27639999985694885},{"id":"https://openalex.org/C98045186","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q205663","display_name":"Process (computing)","level":2,"score":0.27070000767707825},{"id":"https://openalex.org/C49929091","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1930471","display_name":"General knowledge","level":2,"score":0.2587999999523163},{"id":"https://openalex.org/C2776436953","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5163215","display_name":"Consistency (knowledge bases)","level":2,"score":0.2558000087738037},{"id":"https://openalex.org/C2994561563","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q187588","display_name":"Social category","level":2,"score":0.25369998812675476}],"mesh":[],"locations_count":4,"locations":[{"id":"doi:10.32719/26312816.6081","doi":"https://doi.org/10.32719/26312816.6081","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.32719/26312816.6081","pdf_url":"https://revistas.uasb.edu.ec/index.php/ree/article/download/6081/6242","source":{"id":"https://openalex.org/S4210209348","display_name":"Revista Andina de Educaci\u00f3n","issn_l":"2631-2816","issn":["2631-2816"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","latindex","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310318950","host_organization_name":"Universidad Andina Sim\u00f3n Bol\u00edvar","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310318950"],"host_organization_lineage_names":["Universidad Andina Sim\u00f3n Bol\u00edvar"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Andina de Educaci\u00f3n","raw_type":"journal-article"},{"id":"doi:10.52521/enpe.v7i1.18433","doi":"https://doi.org/10.52521/enpe.v7i1.18433","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.52521/enpe.v7i1.18433","pdf_url":"https://revistas.uece.br/index.php/ensinoemperspectivas/article/download/18433/14976","source":{"id":"https://openalex.org/S4404661850","display_name":"Ensino em Perspectivas.","issn_l":"2675-9144","issn":["2675-9144"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312177","host_organization_name":"Universidade Federal do Cear\u00e1","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312177"],"host_organization_lineage_names":["Universidade Federal do Cear\u00e1"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Ensino em Perspectivas","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:redalyc.org:730085234009","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=730085234009","pdf_url":"https://www.redalyc.org/journal/7300/730085234009/730085234009.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4377196100","display_name":"Redalyc (Universidad Aut\u00f3noma del Estado de M\u00e9xico)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I179647637","host_organization_name":"Universidad Aut\u00f3noma del Estado de M\u00e9xico","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I179647637"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Revista Andina de Educaci\u00f3n (Ecuador) Num.1 Vol.9","raw_type":"art\u00edculo cient\u00edfico"},{"id":"pmh:oai:doaj.org/article:31c7b7423cc3412596eee1a4890756cb","doi":null,"is_oa":false,"landing_page_url":"https://doaj.org/article/31c7b7423cc3412596eee1a4890756cb","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306401280","display_name":"DOAJ (DOAJ: Directory of Open Access Journals)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Revista Andina de Educaci\u00f3n, Vol 9, Iss 1 (2026)","raw_type":"article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.32719/26312816.6081","doi":"https://doi.org/10.32719/26312816.6081","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.32719/26312816.6081","pdf_url":"https://revistas.uasb.edu.ec/index.php/ree/article/download/6081/6242","source":{"id":"https://openalex.org/S4210209348","display_name":"Revista Andina de Educaci\u00f3n","issn_l":"2631-2816","issn":["2631-2816"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","latindex","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310318950","host_organization_name":"Universidad Andina Sim\u00f3n Bol\u00edvar","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310318950"],"host_organization_lineage_names":["Universidad Andina Sim\u00f3n Bol\u00edvar"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Andina de Educaci\u00f3n","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.975600004196167,"display_name":"Quality education"},{"id":"https://metadata.un.org/sdg/10","score":0.4000000059604645,"display_name":"Reduced inequalities"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7147328005.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7147328005.grobid-xml"},"referenced_works_count":16,"referenced_works":["https://openalex.org/W2263993251","https://openalex.org/W3013132129","https://openalex.org/W3212730994","https://openalex.org/W4233109397","https://openalex.org/W4300037686","https://openalex.org/W4302742603","https://openalex.org/W4320507203","https://openalex.org/W4322495818","https://openalex.org/W4385409830","https://openalex.org/W4386471360","https://openalex.org/W4390202897","https://openalex.org/W4391052855","https://openalex.org/W4400729679","https://openalex.org/W4408894360","https://openalex.org/W4411126317","https://openalex.org/W6930101228"],"related_works":["https://openalex.org/W6893407255","https://openalex.org/W7120552353","https://openalex.org/W7221799896","https://openalex.org/W4409215475","https://openalex.org/W6948546937","https://openalex.org/W7197387442","https://openalex.org/W7215139413","https://openalex.org/W3037927067","https://openalex.org/W7168256491","https://openalex.org/W7155272007"],"abstract_inverted_index":{"La":[0,190],"presente":[1],"investigaci\u00f3n":[2,194],"tiene":[3],"como":[4,53,66,89,119,122,135,145,185,205],"objetivo":[5],"conocer":[6],"la":[7,17,28,35,38,60,109,131,158,162,174,198,215],"integraci\u00f3n":[8,163],"del":[9,24,40,42,62,72,117,133,150],"paju":[10,118,134],"en":[11,20,27,157,170,181,197,210],"el":[12,67,221,225],"proceso":[13],"de":[14,30,44,48,56,80,98,111,164,192,200,214,217,227,234],"ense\u00f1anza":[15],"desde":[16,139],"cosmovisi\u00f3n":[18,177],"docente":[19],"una":[21,93,106,128,155],"unidad":[22],"educativa":[23],"cant\u00f3n":[25],"Arajuno,":[26],"provincia":[29],"Pastaza.":[31],"Se":[32,76],"expone":[33],"as\u00ed":[34],"contradicci\u00f3n":[36],"entre":[37,108,130],"propuesta":[39],"Modelo":[41],"Sistema":[43],"Educaci\u00f3n":[45],"Intercultural":[46],"Biling\u00fce":[47],"incorporar":[49],"los":[50,140,202,212,228],"saberes":[51,166,203,240],"ancestrales":[52,167,204],"formas":[54],"leg\u00edtimas":[55],"conocimiento,":[57],"frente":[58],"a":[59,173],"percepci\u00f3n":[61,110],"conocimiento":[63,69,137],"cient\u00edfico":[64],"occidental":[65],"\u00fanico":[68],"v\u00e1lido":[70],"dentro":[71],"sistema":[73],"educativo":[74],"ecuatoriano.":[75],"realiz\u00f3":[77],"un":[78,84,136,146],"estudio":[79],"corte":[81],"cualitativo":[82],"con":[83,96],"acercamiento":[85],"etnogr\u00e1fico,":[86],"utilizando":[87],"herramientas":[88],"entrevistas":[90],"semiestructuradas":[91],"y":[92,114,121,142,144,176],"cartograf\u00eda":[94],"social":[95],"docentes":[97,112,229],"diferentes":[99],"etnicidades.":[100],"El":[101,232],"an\u00e1lisis":[102],"realizado":[103],"permiti\u00f3":[104],"identificar":[105],"dualidad":[107],"kichwas":[113],"mestizos":[115],"acerca":[116],"poder":[120],"saber":[123],"ancestral.":[124],"Tambi\u00e9n":[125],"se":[126,153,195],"evidencia":[127],"tensi\u00f3n":[129],"comprensi\u00f3n":[132],"leg\u00edtimo":[138],"pueblos":[141],"nacionalidades,":[143],"\u201cmito\u201d":[147],"o":[148,187],"parte":[149],"\u201cfolclor\u201d.":[151],"Finalmente,":[152],"muestra":[154],"divisi\u00f3n":[156],"pr\u00e1ctica":[159],"pedag\u00f3gica":[160],"intercultural:":[161],"estos":[165,239],"ocurre":[168],"\u00fanicamente":[169],"asignaturas":[171,182],"vinculadas":[172],"lengua":[175],"ind\u00edgenas,":[178],"pero":[179],"no":[180],"consideradas":[183],"\u201ccient\u00edficas\u201d,":[184],"Matem\u00e1tica":[186],"Ciencias":[188],"Naturales.":[189],"conclusi\u00f3n":[191],"esta":[193,235],"centra":[196],"necesidad":[199],"reconocer":[201],"conocimientos":[206],"leg\u00edtimos":[207],"que":[208,238],"aportan":[209],"todos":[211],"aspectos":[213],"vida":[216],"las":[218,244],"personas,":[219],"incluido":[220],"contexto":[222],"escolar,":[223],"donde":[224],"rol":[226],"es":[230],"fundamental.":[231],"reconocimiento":[233],"legitimidad":[236],"permitir\u00e1":[237],"sean":[241],"preservados":[242],"para":[243],"siguientes":[245],"generaciones.":[246]},"counts_by_year":[{"year":2026,"cited_by_count":1}],"updated_date":"2026-11-10T11:39:43.021295","created_date":"2026-04-02T00:00:00"}
