{"id":"https://openalex.org/W7128683083","doi":"https://doi.org/10.51891/rease.v12i2.24142","title":"PARA AL\u00c9M DO USO INSTRUMENTAL: INTELIG\u00caNCIA ARTIFICIAL, LINGUAGEM E OS LIMITES DO LETRAMENTO DIGITAL NA EDUCA\u00c7\u00c3O CONTEMPOR\u00c2NEA","display_name":"PARA AL\u00c9M DO USO INSTRUMENTAL: INTELIG\u00caNCIA ARTIFICIAL, LINGUAGEM E OS LIMITES DO LETRAMENTO DIGITAL NA EDUCA\u00c7\u00c3O CONTEMPOR\u00c2NEA","publication_year":2026,"publication_date":"2026-02-10","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7128683083","doi":"https://doi.org/10.51891/rease.v12i2.24142"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.51891/rease.v12i2.24142","doi":"https://doi.org/10.51891/rease.v12i2.24142","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.51891/rease.v12i2.24142","pdf_url":"https://periodicorease.pro.br/rease/article/download/24142/15305","source":{"id":"https://openalex.org/S4210238184","display_name":"Revista Ibero-Americana de Humanidades, Ci\u00eancias e Educa\u00e7\u00e3o","issn_l":"2675-3375","issn":["2675-3375"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4365394759","host_organization_name":"Arche Scientific and Editorial Consultancy","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4365394759"],"host_organization_lineage_names":["Arche Scientific and Editorial Consultancy"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Ibero-Americana de Humanidades, Ci\u00eancias e Educa\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://periodicorease.pro.br/rease/article/download/24142/15305","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5120744206","display_name":"Joice Marisa G\u00f6rgen Junqueira","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210102413","display_name":"Universidade La Salle","ror":"https://ror.org/01dzqrq04","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210102413"]},{"id":"https://openalex.org/I4210156868","display_name":"UniLaSalle","ror":"https://ror.org/05wy89733","country_code":"FR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210156868"]}],"countries":["BR","FR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Joice Marisa G\u00f6rgen Junqueira","raw_affiliation_strings":["Unilasalle"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Unilasalle","institution_ids":["https://openalex.org/I4210102413","https://openalex.org/I4210156868"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5124868555","display_name":"Romylson Leal dos Santos","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210148707","display_name":"Universidade Estadual do Maranh\u00e3o","ror":"https://ror.org/04ja5n907","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210148707"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Romylson Leal dos Santos","raw_affiliation_strings":["Universidade Estadual do Maranh\u00e3o"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Estadual do Maranh\u00e3o","institution_ids":["https://openalex.org/I4210148707"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5102484063","display_name":"Jarkleydson Alex Alves De Moura Silva","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210115318","display_name":"Funda\u00e7\u00e3o Educacional D. Andr\u00e9 Arcoverde","ror":"https://ror.org/02a3nmn42","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210115318"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Jarkleydson Alex Alves de Moura Silva","raw_affiliation_strings":["Centro de Ensino Superior de Arcoverde"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Centro de Ensino Superior de Arcoverde","institution_ids":["https://openalex.org/I4210115318"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5124415957","display_name":"Franciele Raquel Hickmann","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Franciele Raquel Hickmann","raw_affiliation_strings":["UniBF"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UniBF","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5101273231","display_name":"Let\u00edcia Pereira Dos Santos","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I1316675753","display_name":"Universidade do Estado da Bahia","ror":"https://ror.org/015n1m812","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I1316675753"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Leticia Pereira dos Santos","raw_affiliation_strings":["UNEB"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UNEB","institution_ids":["https://openalex.org/I1316675753"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5124445695","display_name":"Marcus Vin\u00edcius da Silva","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I62921916","display_name":"Universidade Federal Rural de Pernambuco","ror":"https://ror.org/02ksmb993","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I62921916"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Marcus Vin\u00edcius da Silva","raw_affiliation_strings":["UFRPE"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UFRPE","institution_ids":["https://openalex.org/I62921916"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5133418814","display_name":"Jos\u00e9 Heber de Souza Aguiar","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-1815-0368","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-1815-0368"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210163559","display_name":"Faculdades EST","ror":"https://ror.org/05jnejj89","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210163559"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Jos\u00e9 Heber de Souza Aguiar","raw_affiliation_strings":["Faculdades EST"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Faculdades EST","institution_ids":["https://openalex.org/I4210163559"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5124368954","display_name":"Napole\u00e3o Fernando do Nascimento","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Napole\u00e3o Fernando do Nascimento","raw_affiliation_strings":["CENES"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"CENES","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5125691634","display_name":"Carlos Jorge de Ara\u00fajo Medeiros","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I35046152","display_name":"Universidade Federal do Rio Grande do Norte","ror":"https://ror.org/04wn09761","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I35046152"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Carlos Jorge de Ara\u00fajo Medeiros","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal do Rio Grande do Norte"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal do Rio Grande do Norte","institution_ids":["https://openalex.org/I35046152"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5123057686","display_name":"Diego Mairins Pereira","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3121799822","display_name":"Universidade Federal do Piau\u00ed","ror":"https://ror.org/00kwnx126","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3121799822"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Diego Mairins Pereira","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal do Piau\u00ed"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal do Piau\u00ed","institution_ids":["https://openalex.org/I3121799822"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5123536213","display_name":"Patr\u00edcia Laranjeira Alves","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I62885914","display_name":"Universidade Federal do Amazonas","ror":"https://ror.org/02263ky35","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I62885914"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Patr\u00edcia Laranjeira Alves","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal do Amazonas Manaus"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal do Amazonas Manaus","institution_ids":["https://openalex.org/I62885914"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":2,"institutions_distinct_count":10,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":15.3107,"has_fulltext":true,"cited_by_count":3,"citation_normalized_percentile":{"value":0.98415792,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":true},"cited_by_percentile_year":{"min":96,"max":97},"biblio":{"volume":"12","issue":"2","first_page":"1","last_page":"13"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T13081","display_name":"Digital Education and Society","score":0.8529999852180481,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T13081","display_name":"Digital Education and Society","score":0.8529999852180481,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12184","display_name":"Linguistics and Education Research","score":0.045899998396635056,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14414","display_name":"Artificial Intelligence in Education","score":0.04089999943971634,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/artificial-intelligence-in-education","display_name":"artificial intelligence in education","score":0.996999979019165},{"id":"https://openalex.org/keywords/digital-literacy","display_name":"digital literacy","score":0.9710000157356262},{"id":"https://openalex.org/keywords/critical-digital-literacy","display_name":"critical digital literacy","score":0.9559999704360962},{"id":"https://openalex.org/keywords/automation-in-education","display_name":"educational automation","score":0.781000018119812},{"id":"https://openalex.org/keywords/language-practices","display_name":"language practices","score":0.7699999809265137},{"id":"https://openalex.org/keywords/authorship","display_name":"authorship","score":0.7480000257492065},{"id":"https://openalex.org/keywords/pedagogical-decision-making","display_name":"pedagogical decision-making","score":0.9039999842643738},{"id":"https://openalex.org/keywords/teacher-mediation","display_name":"teacher mediation","score":0.6269999742507935},{"id":"https://openalex.org/keywords/information-ethics","display_name":"information ethics","score":0.6990000009536743},{"id":"https://openalex.org/keywords/digital-culture","display_name":"digital culture","score":0.878000020980835},{"id":"https://openalex.org/keywords/critical-thinking","display_name":"critical thinking","score":0.32600000500679016},{"id":"https://openalex.org/keywords/modern-education","display_name":"modern education","score":0.3499999940395355}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.46549999713897705},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.4187000095844269},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.41449999809265137},{"id":"https://openalex.org/C2777646416","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q242069","display_name":"Digital literacy","level":2,"score":0.34220001101493835},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.3009999990463257},{"id":"https://openalex.org/C547764534","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q8236","display_name":"Literacy","level":2,"score":0.2921000123023987},{"id":"https://openalex.org/C173655357","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q244752","display_name":"Digital divide","level":3,"score":0.26910001039505005},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.2644999921321869},{"id":"https://openalex.org/C18762648","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42213","display_name":"Work (physics)","level":2,"score":0.2572000026702881},{"id":"https://openalex.org/C2983612474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q48967837","display_name":"Technological literacy","level":3,"score":0.22349999845027924}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.51891/rease.v12i2.24142","doi":"https://doi.org/10.51891/rease.v12i2.24142","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.51891/rease.v12i2.24142","pdf_url":"https://periodicorease.pro.br/rease/article/download/24142/15305","source":{"id":"https://openalex.org/S4210238184","display_name":"Revista Ibero-Americana de Humanidades, Ci\u00eancias e Educa\u00e7\u00e3o","issn_l":"2675-3375","issn":["2675-3375"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4365394759","host_organization_name":"Arche Scientific and Editorial Consultancy","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4365394759"],"host_organization_lineage_names":["Arche Scientific and Editorial Consultancy"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Ibero-Americana de Humanidades, Ci\u00eancias e Educa\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.51891/rease.v12i2.24142","doi":"https://doi.org/10.51891/rease.v12i2.24142","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.51891/rease.v12i2.24142","pdf_url":"https://periodicorease.pro.br/rease/article/download/24142/15305","source":{"id":"https://openalex.org/S4210238184","display_name":"Revista Ibero-Americana de Humanidades, Ci\u00eancias e Educa\u00e7\u00e3o","issn_l":"2675-3375","issn":["2675-3375"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4365394759","host_organization_name":"Arche Scientific and Editorial Consultancy","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4365394759"],"host_organization_lineage_names":["Arche Scientific and Editorial Consultancy"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Ibero-Americana de Humanidades, Ci\u00eancias e Educa\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education","score":0.9235000014305115}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7128683083.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7128683083.grobid-xml"},"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W7128804320","https://openalex.org/W7161804792","https://openalex.org/W7124139479","https://openalex.org/W7123551136","https://openalex.org/W7203870745","https://openalex.org/W7126204562","https://openalex.org/W4416235570","https://openalex.org/W7160278798","https://openalex.org/W7204436075","https://openalex.org/W4417444053"],"abstract_inverted_index":{"A":[0],"expans\u00e3o":[1],"da":[2,109,142,166,177,181],"Intelig\u00eancia":[3,118],"Artificial":[4,119],"(IA)":[5],"nos":[6,168],"contextos":[7],"educacionais":[8],"tem":[9],"sido":[10],"frequentemente":[11],"associada":[12],"ao":[13,61],"fortalecimento":[14],"do":[15,148],"letramento":[16,65,94,149,154],"digital":[17,100,150,155],"e":[18,37,46,81,106,129,164,172,180],"\u00e0":[19],"forma\u00e7\u00e3o":[20,137,182],"de":[21,35,38,44,55,103,126,131,158,170],"cidad\u00e3os":[22],"cr\u00edticos.":[23],"No":[24],"entanto,":[25],"grande":[26],"parte":[27],"dessas":[28],"abordagens":[29],"permanece":[30],"ancorada":[31],"em":[32,89],"concep\u00e7\u00f5es":[33],"instrumentais":[34],"tecnologia":[36],"letramento,":[39],"centradas":[40],"no":[41],"dom\u00ednio":[42],"t\u00e9cnico":[43],"ferramentas":[45],"na":[47,184],"adapta\u00e7\u00e3o":[48],"funcional":[49],"a":[50,98,107,117,136,175],"ambientes":[51],"digitais.":[52],"Este":[53],"artigo,":[54],"natureza":[56],"te\u00f3rico-cr\u00edtica,":[57],"problematiza":[58],"tal":[59,67],"perspectiva":[60],"sustentar":[62],"que":[63,91,123,135],"o":[64,93,114,139],"digital,":[66],"como":[68,95,101,111,120],"vem":[69],"sendo":[70],"amplamente":[71],"concebido,":[72],"mostra-se":[73],"insuficiente":[74],"para":[75,138,152],"responder":[76],"aos":[77],"desafios":[78],"pedag\u00f3gicos,":[79],"\u00e9ticos":[80],"formativos":[82],"colocados":[83],"pela":[84],"crescente":[85],"automa\u00e7\u00e3o":[86,167],"educacional.":[87],"Fundamentado":[88],"autores":[90],"compreendem":[92],"pr\u00e1tica":[96],"social,":[97],"cultura":[99],"espa\u00e7o":[102],"disputas":[104],"simb\u00f3licas":[105],"\u00e9tica":[108],"informa\u00e7\u00e3o":[110],"princ\u00edpio":[112],"formativo,":[113],"texto":[115],"analisa":[116],"media\u00e7\u00e3o":[121,178],"sociot\u00e9cnica":[122],"reconfigura":[124],"pr\u00e1ticas":[125],"linguagem,":[127],"autoria":[128],"tomada":[130],"decis\u00e3o":[132],"pedag\u00f3gica.":[133],"Argumenta-se":[134],"uso":[140],"cr\u00edtico":[141],"IA":[143],"exige":[144],"um":[145,153],"deslocamento":[146],"conceitual":[147],"instrumental":[151],"cr\u00edtico,":[156],"capaz":[157],"enfrentar":[159],"os":[160],"impactos":[161],"discursivos,":[162],"pol\u00edticos":[163],"educativos":[165],"processos":[169],"ensino":[171],"aprendizagem,":[173],"reafirmando":[174],"centralidade":[176],"docente":[179],"humana":[183],"educa\u00e7\u00e3o":[185],"contempor\u00e2nea.":[186]},"counts_by_year":[{"year":2026,"cited_by_count":3}],"updated_date":"2026-11-05T12:25:35.769452","created_date":"2026-02-13T00:00:00"}
