{"id":"https://openalex.org/W7127078677","doi":"https://doi.org/10.65307/pe.v1i2.69","title":"Peran AI sebagai Mediator Komunikasi dalam Proses Pembelajaran","display_name":"Peran AI sebagai Mediator Komunikasi dalam Proses Pembelajaran","publication_year":2026,"publication_date":"2026-01-31","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7127078677","doi":"https://doi.org/10.65307/pe.v1i2.69"},"language":"id","primary_location":{"id":"doi:10.65307/pe.v1i2.69","doi":"https://doi.org/10.65307/pe.v1i2.69","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.65307/pe.v1i2.69","pdf_url":"https://publications.corejurnal.com/index.php/pendidikan/article/download/69/87","source":{"id":"https://openalex.org/S5407054626","display_name":"Pustaka Edukasi Jurnal Pendidikan Indonesia","issn_l":"3123-3317","issn":["3123-3317"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Pustaka Edukasi: Jurnal Pendidikan Indonesia","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"hybrid","oa_url":"https://publications.corejurnal.com/index.php/pendidikan/article/download/69/87","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5044597518","display_name":"Mamdukh Budiman","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405276955","display_name":"Universiti Muhammadiyah Malaysia","ror":"https://ror.org/00z6sga68","country_code":"MY","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405276955"]}],"countries":["MY"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Mamdukh Budiman","raw_affiliation_strings":["Universiti Muhammadiyah Malaysia"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universiti Muhammadiyah Malaysia","institution_ids":["https://openalex.org/I4405276955"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5139010896","display_name":"Muhammad Ridha","orcid":"https://orcid.org/0009-0002-6630-9652","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0002-6630-9652"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405256211","display_name":"Universitas Saintek Muhammadiyah","ror":"https://ror.org/03wyhgf98","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405256211"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Muhammad Ridha","raw_affiliation_strings":["Universitas Saintek Muhammadiyah"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0002-6630-9652","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Saintek Muhammadiyah","institution_ids":["https://openalex.org/I4405256211"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5124788827","display_name":"Audy Rifdah Widyastuti","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I148158369","display_name":"State University of Semarang","ror":"https://ror.org/02fsk7e17","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I148158369"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Audy Rifdah Widyastuti","raw_affiliation_strings":["Universitas Negeri Semarang"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Negeri Semarang","institution_ids":["https://openalex.org/I148158369"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5124822872","display_name":"Suryanti Ridha","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210126557","display_name":"Universitas Muhammadiyah Buton","ror":"https://ror.org/02xwcny57","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210126557"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Suryanti Ridha","raw_affiliation_strings":["Universitas Muhammadiyah Buton"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Muhammadiyah Buton","institution_ids":["https://openalex.org/I4210126557"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5124821510","display_name":"Kamsar","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3132802412","display_name":"Muhammadiyah University of Makassar","ror":"https://ror.org/03kc2e209","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3132802412"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Kamsar","raw_affiliation_strings":["Universitas Muhammadiyah Makassar"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Muhammadiyah Makassar","institution_ids":["https://openalex.org/I3132802412"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5124870005","display_name":"Aliyah","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210105403","display_name":"Universitas Muhammadiyah Tangerang","ror":"https://ror.org/01gngef73","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210105403"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Aliyah","raw_affiliation_strings":["Universitas Muhammadiyah Tangerang"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Muhammadiyah Tangerang","institution_ids":["https://openalex.org/I4210105403"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5124830009","display_name":"Junaidi","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405275657","display_name":"Universitas Muhammadiyah Muara Bungo","ror":"https://ror.org/04257jn50","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405275657"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Junaidi","raw_affiliation_strings":["Universitas Muhammadiyah Muara Bungo"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universitas Muhammadiyah Muara Bungo","institution_ids":["https://openalex.org/I4405275657"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":2,"institutions_distinct_count":7,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.03383289,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"1","issue":"2","first_page":"84","last_page":"98"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T14414","display_name":"Artificial Intelligence in Education","score":0.9599999785423279,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T14414","display_name":"Artificial Intelligence in Education","score":0.9599999785423279,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11902","display_name":"Intelligent Tutoring Systems and Adaptive Learning","score":0.03229999914765358,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12128","display_name":"AI in Service Interactions","score":0.0019000000320374966,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1406","display_name":"Marketing"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/14","display_name":"Business, Management and Accounting"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/artificial-intelligence-in-education","display_name":"artificial intelligence in education","score":0.9750000238418579},{"id":"https://openalex.org/keywords/ai-as-mediator","display_name":"AI as mediator","score":0.7630000114440918},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-communication","display_name":"educational communication","score":0.8140000104904175},{"id":"https://openalex.org/keywords/generative-ai","display_name":"generative AI","score":0.8730000257492065},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-chatbots","display_name":"educational chatbots","score":0.9789999723434448},{"id":"https://openalex.org/keywords/intelligent-tutoring-systems","display_name":"intelligent tutoring systems","score":1.0},{"id":"https://openalex.org/keywords/pedagogical-agents","display_name":"educational agents","score":0.9990000128746033},{"id":"https://openalex.org/keywords/social-robots","display_name":"social robots","score":0.9940000176429749},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-dialogue","display_name":"educational dialogue","score":0.578000009059906},{"id":"https://openalex.org/keywords/collaborative-learning","display_name":"cooperative learning","score":0.8629999756813049},{"id":"https://openalex.org/keywords/inclusive-learning","display_name":"inclusive learning","score":0.8209999799728394},{"id":"https://openalex.org/keywords/personalized-learning","display_name":"personalized learning","score":0.8870000243186951},{"id":"https://openalex.org/keywords/cognitive-scaffolding","display_name":"cognitive scaffolding","score":0.6359999775886536}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.4666000008583069},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.38749998807907104},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.37529999017715454},{"id":"https://openalex.org/C173853756","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q86915","display_name":"Dialog box","level":2,"score":0.305400013923645},{"id":"https://openalex.org/C2107291","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q14886885","display_name":"Mediator","level":2,"score":0.3012000024318695},{"id":"https://openalex.org/C19417346","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7922","display_name":"Pedagogy","level":1,"score":0.2321999967098236},{"id":"https://openalex.org/C130064352","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q853725","display_name":"Social relation","level":2,"score":0.21490000188350677},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.21040000021457672},{"id":"https://openalex.org/C145633318","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q207125","display_name":"Nonverbal communication","level":2,"score":0.19609999656677246},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.18400000035762787}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.65307/pe.v1i2.69","doi":"https://doi.org/10.65307/pe.v1i2.69","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.65307/pe.v1i2.69","pdf_url":"https://publications.corejurnal.com/index.php/pendidikan/article/download/69/87","source":{"id":"https://openalex.org/S5407054626","display_name":"Pustaka Edukasi Jurnal Pendidikan Indonesia","issn_l":"3123-3317","issn":["3123-3317"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Pustaka Edukasi: Jurnal Pendidikan Indonesia","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.65307/pe.v1i2.69","doi":"https://doi.org/10.65307/pe.v1i2.69","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.65307/pe.v1i2.69","pdf_url":"https://publications.corejurnal.com/index.php/pendidikan/article/download/69/87","source":{"id":"https://openalex.org/S5407054626","display_name":"Pustaka Edukasi Jurnal Pendidikan Indonesia","issn_l":"3123-3317","issn":["3123-3317"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Pustaka Edukasi: Jurnal Pendidikan Indonesia","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.975600004196167,"display_name":"Quality education"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7127078677.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7127078677.grobid-xml"},"referenced_works_count":28,"referenced_works":["https://openalex.org/W163089598","https://openalex.org/W1968573414","https://openalex.org/W1986079972","https://openalex.org/W1990134054","https://openalex.org/W2123169053","https://openalex.org/W2334541153","https://openalex.org/W2469993354","https://openalex.org/W2967694050","https://openalex.org/W2985054752","https://openalex.org/W2986334266","https://openalex.org/W2999166181","https://openalex.org/W3029044752","https://openalex.org/W3092141661","https://openalex.org/W3170294864","https://openalex.org/W3197834271","https://openalex.org/W3202285719","https://openalex.org/W4284991798","https://openalex.org/W4396832495","https://openalex.org/W4402563316","https://openalex.org/W4405318562","https://openalex.org/W4407077949","https://openalex.org/W4408146771","https://openalex.org/W4410564921","https://openalex.org/W4410866469","https://openalex.org/W4411546672","https://openalex.org/W4413767970","https://openalex.org/W4414561577","https://openalex.org/W4415403745"],"related_works":["https://openalex.org/W7127069586","https://openalex.org/W7150025815","https://openalex.org/W7162290251","https://openalex.org/W7117369583","https://openalex.org/W7167362304","https://openalex.org/W7220648070","https://openalex.org/W7171723723","https://openalex.org/W7165451659","https://openalex.org/W4414575589","https://openalex.org/W7128729477"],"abstract_inverted_index":{"Perkembangan":[0],"Artificial":[1],"Intelligence":[2],"(AI)":[3],"telah":[4],"membawa":[5],"perubahan":[6],"signifikan":[7],"dalam":[8,13,28,52,76,188,198],"praktik":[9],"pembelajaran":[10,30,128,135],"digital,":[11],"khususnya":[12],"cara":[14],"komunikasi":[15,27,78,87,119,134,169,177,187,204],"pendidikan":[16,178],"berlangsung.":[17],"Penelitian":[18,37,171],"ini":[19,38,147,172],"bertujuan":[20],"untuk":[21,71],"mengkaji":[22],"peran":[23,74,202],"AI":[24,51,55,75,83,150,184,200,207],"sebagai":[25,85,154,159,185],"mediator":[26,86,93,105,118,132,186],"proses":[29],"melalui":[31,88],"sintesis":[32],"literatur":[33],"ilmiah":[34,47],"terindeks":[35],"Scopus.":[36],"menggunakan":[39],"pendekatan":[40],"literature":[41],"review":[42],"dengan":[43,179,209],"menganalisis":[44],"40":[45],"artikel":[46],"yang":[48,96,111,123,136,163,205],"membahas":[49],"pemanfaatan":[50],"pendidikan,":[53],"termasuk":[54],"generatif,":[56],"educational":[57],"chatbots,":[58],"intelligent":[59],"tutoring":[60],"systems,":[61],"pedagogical":[62],"agents,":[63],"dan":[64,101,108,115,121,130,139,167,196,211],"social":[65],"robots.":[66],"Analisis":[67],"dilakukan":[68],"secara":[69],"tematik":[70],"mengidentifikasi":[72],"pola":[73],"memediasi":[77],"pembelajaran.Hasil":[79],"penelitian":[80],"menunjukkan":[81],"bahwa":[82,149],"berperan":[84],"empat":[89],"fungsi":[90],"utama:":[91],"(1)":[92],"dialog":[94],"instruksional":[95],"memfasilitasi":[97],"interaksi":[98,125,141],"dua":[99],"arah":[100],"scaffolding":[102],"kognitif;":[103],"(2)":[104],"umpan":[106],"balik":[107],"regulasi":[109],"belajar":[110],"menyediakan":[112],"respons":[113],"instan":[114],"dialogis;":[116],"(3)":[117],"sosial":[120],"kolaboratif":[122],"mendukung":[124],"kelompok":[126],"serta":[127],"inklusif;":[129],"(4)":[131],"personalisasi":[133],"menyesuaikan":[137],"gaya":[138],"konten":[140],"berdasarkan":[142],"kebutuhan":[143],"peserta":[144],"didik.":[145],"Temuan":[146],"menegaskan":[148],"tidak":[151],"hanya":[152],"berfungsi":[153],"alat":[155],"bantu":[156],"teknologi,":[157],"tetapi":[158],"aktor":[160],"komunikatif":[161],"non-manusia":[162],"membentuk":[164],"struktur,":[165],"makna,":[166],"dinamika":[168],"pedagogis.":[170],"berkontribusi":[173],"pada":[174],"pengembangan":[175],"kajian":[176],"menawarkan":[180],"perspektif":[181],"konseptual":[182],"tentang":[183],"pembelajaran.":[189],"Implikasi":[190],"praktisnya":[191],"mencakup":[192],"pentingnya":[193],"desain":[194],"pedagogis":[195],"etis":[197],"integrasi":[199],"agar":[201],"mediasi":[203],"dijalankan":[206],"selaras":[208],"tujuan":[210],"nilai":[212],"pendidikan.":[213]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-04T10:54:05.112534","created_date":"2026-02-03T00:00:00"}
