{"id":"https://openalex.org/W7126431990","doi":"https://doi.org/10.61384/r.c.a..v6i1.1659","title":"Desarrollo de Competencias Cient\u00edficas y Matem\u00e1ticas: Una Revisi\u00f3n Aplicada en la B\u00e1sica Primaria y Secundaria","display_name":"Desarrollo de Competencias Cient\u00edficas y Matem\u00e1ticas: Una Revisi\u00f3n Aplicada en la B\u00e1sica Primaria y Secundaria","alternate_titles":[],"publication_year":2026,"publication_date":"2026-01-30","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7126431990","doi":"https://doi.org/10.61384/r.c.a..v6i1.1659"},"language":"es","primary_location":{"id":"doi:10.61384/r.c.a..v6i1.1659","doi":"https://doi.org/10.61384/r.c.a..v6i1.1659","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.61384/r.c.a..v6i1.1659","pdf_url":"https://estudiosyperspectivas.org/index.php/EstudiosyPerspectivas/article/download/1659/2923","source":{"id":"https://openalex.org/S4387292477","display_name":"Estudios y Perspectivas Revista Cient\u00edfica y Acad\u00e9mica","issn_l":"3005-2599","issn":["3005-2599"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Estudios y Perspectivas Revista Cient\u00edfica y Acad\u00e9mica","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7126431990"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://estudiosyperspectivas.org/index.php/EstudiosyPerspectivas/article/download/1659/2923","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5072641283","display_name":"Claudia Marcela Pineda Am\u00f3rtegui","orcid":"https://orcid.org/0009-0001-7504-6324","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0001-7504-6324"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210103752","display_name":"Universidad Metropolitana de Educaci\u00f3n, Ciencia y Tecnolog\u00eda","ror":"https://ror.org/017g3c465","country_code":"PA","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210103752"]}],"countries":["PA"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Claudia Marcela Pineda Am\u00f3rtegui","raw_affiliation_strings":["Universidad Metropolitana de Educaci\u00f3n Ciencias y Tecnolog\u00eda, UMECIT"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0001-7504-6324","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Metropolitana de Educaci\u00f3n Ciencias y Tecnolog\u00eda, UMECIT","institution_ids":["https://openalex.org/I4210103752"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5116386631","display_name":"Lyssette Yesykha Valencia-Caballero","orcid":"https://orcid.org/0009-0008-0888-7212","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0008-0888-7212"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210103752","display_name":"Universidad Metropolitana de Educaci\u00f3n, Ciencia y Tecnolog\u00eda","ror":"https://ror.org/017g3c465","country_code":"PA","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210103752"]}],"countries":["PA"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Lyssette Yesykha Valencia Caballero","raw_affiliation_strings":["Universidad Metropolitana de Educaci\u00f3n Ciencias y Tecnolog\u00eda, UMECIT"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0008-0888-7212","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Metropolitana de Educaci\u00f3n Ciencias y Tecnolog\u00eda, UMECIT","institution_ids":["https://openalex.org/I4210103752"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5019915500","display_name":"Juan Habib Bendeck Soto","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-9180-4623","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-9180-4623"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210146578","display_name":"Corporaci\u00f3n Universitaria Remington","ror":"https://ror.org/04zwxg371","country_code":"CO","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210146578"]}],"countries":["CO"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Juan Habib Bendeck Soto","raw_affiliation_strings":["Corporaci\u00f3n Universitaria Remington"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-9180-4623","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Corporaci\u00f3n Universitaria Remington","institution_ids":["https://openalex.org/I4210146578"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":2,"institutions_distinct_count":2,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":3.6104,"has_fulltext":true,"cited_by_count":1,"citation_normalized_percentile":{"value":0.87131336,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":{"min":89,"max":94},"biblio":{"volume":"6","issue":"1","first_page":"6677","last_page":"6713"},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12590","display_name":"STEM Education","score":0.4745999872684479,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12590","display_name":"STEM Education","score":0.4745999872684479,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12522","display_name":"Mathematics Education and Pedagogy","score":0.18569999933242798,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10072","display_name":"Science Education and Pedagogy","score":0.13269999623298645,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/scientific-competence","display_name":"scientific competencies","score":0.8299999833106995},{"id":"https://openalex.org/keywords/mathematical-ability","display_name":"mathematical ability","score":0.996999979019165},{"id":"https://openalex.org/keywords/primary-education","display_name":"primary education","score":0.7860000133514404},{"id":"https://openalex.org/keywords/secondary-education","display_name":"secondary education","score":0.9990000128746033},{"id":"https://openalex.org/keywords/problem-based-learning","display_name":"problem-based learning","score":0.9929999709129333},{"id":"https://openalex.org/keywords/steam-education","display_name":"STEAM education","score":0.9800000190734863},{"id":"https://openalex.org/keywords/ict-in-education","display_name":"ICT in education","score":0.9399999976158142},{"id":"https://openalex.org/keywords/teacher-education","display_name":"teacher professional development","score":0.7889999747276306},{"id":"https://openalex.org/keywords/digital-divide","display_name":"digital divide","score":0.8119999766349792},{"id":"https://openalex.org/keywords/critical-thinking","display_name":"critical thinking","score":0.9290000200271606},{"id":"https://openalex.org/keywords/problem-solving","display_name":"problem solving","score":0.765999972820282},{"id":"https://openalex.org/keywords/scientific-literacy","display_name":"scientific literacy","score":0.7670000195503235},{"id":"https://openalex.org/keywords/mathematical-literacy","display_name":"mathematical literacy","score":0.9319999814033508},{"id":"https://openalex.org/keywords/assessment-methods","display_name":"assessment methods","score":0.5509999990463257}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.5645999908447266},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.4449999928474426},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.29019999504089355},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.262800008058548},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.2563000023365021},{"id":"https://openalex.org/C2986817661","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q185698","display_name":"Research methodology","level":3,"score":0.18700000643730164},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.18690000474452972},{"id":"https://openalex.org/C2994008635","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q730675","display_name":"Quantitative methodology","level":2,"score":0.17949999868869781},{"id":"https://openalex.org/C2983454672","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q14623204","display_name":"Secondary education","level":2,"score":0.17389999330043793},{"id":"https://openalex.org/C142362112","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q735","display_name":"Art","level":0,"score":0.14880000054836273}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.61384/r.c.a..v6i1.1659","doi":"https://doi.org/10.61384/r.c.a..v6i1.1659","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.61384/r.c.a..v6i1.1659","pdf_url":"https://estudiosyperspectivas.org/index.php/EstudiosyPerspectivas/article/download/1659/2923","source":{"id":"https://openalex.org/S4387292477","display_name":"Estudios y Perspectivas Revista Cient\u00edfica y Acad\u00e9mica","issn_l":"3005-2599","issn":["3005-2599"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Estudios y Perspectivas Revista Cient\u00edfica y Acad\u00e9mica","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.61384/r.c.a..v6i1.1659","doi":"https://doi.org/10.61384/r.c.a..v6i1.1659","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.61384/r.c.a..v6i1.1659","pdf_url":"https://estudiosyperspectivas.org/index.php/EstudiosyPerspectivas/article/download/1659/2923","source":{"id":"https://openalex.org/S4387292477","display_name":"Estudios y Perspectivas Revista Cient\u00edfica y Acad\u00e9mica","issn_l":"3005-2599","issn":["3005-2599"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Estudios y Perspectivas Revista Cient\u00edfica y Acad\u00e9mica","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"score":0.9901999831199646,"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education"}],"study_designs":[{"id":"https://openalex.org/study-designs/systematic-review","display_name":"Systematic Review"}],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7126431990.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7126431990.grobid-xml"},"referenced_works_count":54,"referenced_works":["https://openalex.org/W1488846353","https://openalex.org/W1553373897","https://openalex.org/W1565161721","https://openalex.org/W1603132143","https://openalex.org/W1984003910","https://openalex.org/W2106956101","https://openalex.org/W2134402040","https://openalex.org/W2137456218","https://openalex.org/W2151821836","https://openalex.org/W2156870744","https://openalex.org/W2275600013","https://openalex.org/W2439408239","https://openalex.org/W2582140189","https://openalex.org/W2625149654","https://openalex.org/W2743375406","https://openalex.org/W2755729043","https://openalex.org/W2782772379","https://openalex.org/W2886553113","https://openalex.org/W2896738084","https://openalex.org/W2947019838","https://openalex.org/W2951717823","https://openalex.org/W2959033564","https://openalex.org/W2964214873","https://openalex.org/W2969501572","https://openalex.org/W2987046914","https://openalex.org/W3080716233","https://openalex.org/W3107485220","https://openalex.org/W3117308248","https://openalex.org/W3124287059","https://openalex.org/W3185192088","https://openalex.org/W4220959955","https://openalex.org/W4221002399","https://openalex.org/W4235636147","https://openalex.org/W4243056169","https://openalex.org/W4246809896","https://openalex.org/W4253314500","https://openalex.org/W4285362976","https://openalex.org/W4293464253","https://openalex.org/W4294215472","https://openalex.org/W4294643460","https://openalex.org/W4309045606","https://openalex.org/W4319779425","https://openalex.org/W4361285082","https://openalex.org/W4391240141","https://openalex.org/W4392018581","https://openalex.org/W4392242567","https://openalex.org/W4395673282","https://openalex.org/W4396570763","https://openalex.org/W4398238097","https://openalex.org/W4399507489","https://openalex.org/W4399846284","https://openalex.org/W4404853338","https://openalex.org/W4407070990","https://openalex.org/W7217948447"],"related_works":["https://openalex.org/W2727213873","https://openalex.org/W7042649634","https://openalex.org/W7118981506","https://openalex.org/W7133609839","https://openalex.org/W7169555797","https://openalex.org/W4399041664","https://openalex.org/W2141305559","https://openalex.org/W7078755964","https://openalex.org/W6892666648","https://openalex.org/W26288246"],"abstract_inverted_index":{"El":[0],"desarrollo":[1,49,130,177,208],"de":[2,18,41,50,53,57,64,68,93,102,117,122,131,144,151,158,166,172,174,189,209,219,227,229,243,245,250,256,259,265],"competencias":[3,54,133,211],"cient\u00edficas":[4,135],"y":[5,11,21,88,90,96,120,136,148,196,224,253,281],"matem\u00e1ticas":[6],"en":[7,38,78,111,126,134,154,185,192,232,283],"la":[8,16,94,97,118,145,155,183,190,193,213,221,225,272,278],"educaci\u00f3n":[9],"primaria":[10,195],"secundaria":[12],"es":[13],"fundamental":[14],"para":[15,61,261,276],"formaci\u00f3n":[17,146,228],"ciudadanos":[19],"cr\u00edticos":[20],"con":[22,271],"habilidades":[23],"anal\u00edticas":[24],"que":[25,45,168,204],"les":[26],"permitir\u00e1n":[27],"enfrentar":[28],"los":[29,62,159,230,241,246],"desaf\u00edos":[30],"del":[31,129,178],"siglo":[32],"XXI.":[33],"Este":[34],"estudio":[35],"se":[36,109,138,162,200,238],"basa":[37],"una":[39],"revisi\u00f3n":[40],"literatura":[42],"acad\u00e9mica":[43],"sistem\u00e1tica":[44],"permita":[46],"analizar":[47],"el":[48,75,81,112,127,149,164,170,176,206,248,254,284],"este":[51],"tipo":[52],"a":[55,100,115,215],"trav\u00e9s":[56,101,116],"diferentes":[58],"metodolog\u00edas":[59,167],"innovadoras":[60],"procesos":[63,242],"ense\u00f1anza":[65,191,266],"-":[66,267],"aprendizaje":[67,268],"estas":[69],"\u00e1reas":[70,188],"disciplinares,":[71],"como":[72,212],"lo":[73,236],"son":[74],"Aprendizaje":[76],"Basado":[77],"Problemas":[79],"(ABP),":[80],"enfoque":[82],"STEAM":[83],"(Ciencia,":[84],"Tecnolog\u00eda,":[85],"Ingenier\u00eda,":[86],"Arte":[87],"Matem\u00e1ticas)":[89],"las":[91,132,152,186,210,251],"Tecnolog\u00edas":[92],"Informaci\u00f3n":[95],"Comunicaci\u00f3n":[98],"(TIC)":[99],"diversas":[103,257],"herramientas":[104],"digitales.":[105],"La":[106],"metodolog\u00eda":[107],"planteada":[108],"bas\u00f3":[110],"m\u00e9todo":[113],"PRISMA":[114],"selecci\u00f3n":[119],"an\u00e1lisis":[121],"publicaciones":[123],"recientes":[124],"realizadas":[125],"campo":[128],"matem\u00e1ticas,":[137],"analizaron":[139],"enfoques":[140],"pedag\u00f3gicos":[141],"activos,":[142],"adem\u00e1s":[143],"docente":[147],"impacto":[150],"tecnolog\u00edas":[153],"ense\u00f1anza.":[156],"Dentro":[157],"resultados":[160],"obtenidos":[161],"observa":[163],"uso":[165],"favorecen":[169],"proceso":[171,264],"resoluci\u00f3n":[173],"problemas,":[175],"pensamiento":[179],"cr\u00edtico,":[180],"as\u00ed":[181],"como,":[182],"argumentaci\u00f3n":[184],"dos":[187],"b\u00e1sica":[194],"secundaria.":[197],"Sin":[198],"embargo,":[199],"identificaron":[201],"algunas":[202],"barreras":[203],"dificultan":[205],"adecuado":[207],"resistencia":[214],"cambiar":[216],"modelos":[217],"tradicionales":[218],"ense\u00f1anza,":[220],"brecha":[222],"digital":[223],"falta":[226],"docentes":[231],"estrategias":[233,258],"innovadoras.":[234],"Por":[235],"tanto,":[237],"recomienda":[239],"fortalecer":[240],"capacitaci\u00f3n":[244],"docentes,":[247],"fomento":[249],"TIC":[252],"replanteamiento":[255],"evaluaci\u00f3n":[260],"garantizar":[262],"un":[263],"m\u00e1s":[269],"efectiva":[270],"combinaci\u00f3n":[273],"interdisciplinaria":[274],"clave":[275],"mejorar":[277],"alfabetizaci\u00f3n":[279],"cient\u00edfica":[280],"matem\u00e1tica":[282],"contexto":[285],"educativo":[286],"actual":[287]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W7126431990","counts_by_year":[{"year":2026,"cited_by_count":1}],"updated_date":"2026-11-16T12:05:36.265796","created_date":"2026-02-02T00:00:00"}
