{"id":"https://openalex.org/W7123335737","doi":"https://doi.org/10.33084/bjmlt.v8i1.10407","title":"Uji Efektivitas Eco-enzyme sebagai Hand Sanitizer Alami dalam Meminimalisir Angka Kuman pada Tangan Mahasiswa Jurusan Teknologi Laboratorium Medis","display_name":"Uji Efektivitas Eco-enzyme sebagai Hand Sanitizer Alami dalam Meminimalisir Angka Kuman pada Tangan Mahasiswa Jurusan Teknologi Laboratorium Medis","publication_year":2025,"publication_date":"2025-11-19","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7123335737","doi":"https://doi.org/10.33084/bjmlt.v8i1.10407"},"language":"id","primary_location":{"id":"doi:10.33084/bjmlt.v8i1.10407","doi":"https://doi.org/10.33084/bjmlt.v8i1.10407","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.33084/bjmlt.v8i1.10407","pdf_url":"https://journal.umpr.ac.id/index.php/bjmlt/article/download/10407/6019","source":{"id":"https://openalex.org/S4210213308","display_name":"Borneo Journal of Medical Laboratory Technology","issn_l":"2622-6111","issn":["2622-6111"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4210088450","host_organization_name":"Universitas Muhammadiyah Palangkaraya","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4210088450"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Borneo Journal of Medical Laboratory Technology","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://journal.umpr.ac.id/index.php/bjmlt/article/download/10407/6019","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5122900059","display_name":"Nirmala Nirmala","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405259763","display_name":"Poltekkes Kemenkes Kalimantan Timur","ror":"https://ror.org/02p4s1y59","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405259763"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Nirmala Nirmala","raw_affiliation_strings":["Politeknik Kesehatan Kementerian Kesehatan Kalimantan Timur"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Politeknik Kesehatan Kementerian Kesehatan Kalimantan Timur","institution_ids":["https://openalex.org/I4405259763"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5069721692","display_name":"Tiara Dini Harlita","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-3561-9677","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-3561-9677"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405259763","display_name":"Poltekkes Kemenkes Kalimantan Timur","ror":"https://ror.org/02p4s1y59","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405259763"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Tiara Dini Harlita","raw_affiliation_strings":["Politeknik Kesehatan Kementerian Kesehatan Kalimantan Timur"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-3561-9677","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Politeknik Kesehatan Kementerian Kesehatan Kalimantan Timur","institution_ids":["https://openalex.org/I4405259763"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5038962951","display_name":"Ganea Qorry Aina","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-4513-0581","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-4513-0581"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405259763","display_name":"Poltekkes Kemenkes Kalimantan Timur","ror":"https://ror.org/02p4s1y59","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405259763"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ganea Qorry Aina","raw_affiliation_strings":["Politeknik Kesehatan Kementerian Kesehatan Kalimantan Timur"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0003-4513-0581","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Politeknik Kesehatan Kementerian Kesehatan Kalimantan Timur","institution_ids":["https://openalex.org/I4405259763"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5069540003","display_name":"I Gede Andika Sukarya","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1556-4074","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-1556-4074"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405259763","display_name":"Poltekkes Kemenkes Kalimantan Timur","ror":"https://ror.org/02p4s1y59","country_code":"ID","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405259763"]}],"countries":["ID"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"I Gede Andika Sukarya","raw_affiliation_strings":["Politeknik Kesehatan Kementerian Kesehatan Kalimantan Timur"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1556-4074","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Politeknik Kesehatan Kementerian Kesehatan Kalimantan Timur","institution_ids":["https://openalex.org/I4405259763"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4405259763"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.6186,"has_fulltext":true,"cited_by_count":1,"citation_normalized_percentile":{"value":0.58590803,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":{"min":91,"max":95},"biblio":{"volume":"8","issue":"1","first_page":"882","last_page":"887"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T11000","display_name":"Infection Control in Healthcare","score":0.9038000106811523,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2725","display_name":"Infectious Diseases"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/27","display_name":"Medicine"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/4","display_name":"Health Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T11000","display_name":"Infection Control in Healthcare","score":0.9038000106811523,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2725","display_name":"Infectious Diseases"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/27","display_name":"Medicine"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/4","display_name":"Health Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12526","display_name":"Antimicrobial agents and applications","score":0.02199999988079071,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2402","display_name":"Applied Microbiology and Biotechnology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/24","display_name":"Immunology and Microbiology"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11957","display_name":"Food Safety and Hygiene","score":0.01679999940097332,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1106","display_name":"Food Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/11","display_name":"Agricultural and Biological Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/eco-enzyme","display_name":"eco-enzyme","score":0.9950000047683716},{"id":"https://openalex.org/keywords/natural-hand-sanitizer","display_name":"natural hand sanitizer","score":0.8870000243186951},{"id":"https://openalex.org/keywords/hand-hygiene","display_name":"hand hygiene","score":0.9750000238418579},{"id":"https://openalex.org/keywords/bacterial-reduction","display_name":"bacterial reduction","score":0.7070000171661377},{"id":"https://openalex.org/keywords/organic-waste-fermentation","display_name":"organic waste fermentation","score":0.7210000157356262},{"id":"https://openalex.org/keywords/citrus-peel-waste","display_name":"citrus peel waste","score":0.5299999713897705},{"id":"https://openalex.org/keywords/medical-laboratory-technology-students","display_name":"medical laboratory technology students","score":0.8119999766349792},{"id":"https://openalex.org/keywords/skin-irritation","display_name":"skin irritation","score":0.47200000286102295}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C143432726","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q520181","display_name":"Hand sanitizer","level":2,"score":0.8554999828338623},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.32019999623298645},{"id":"https://openalex.org/C100363876","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q690661","display_name":"Nonprobability sampling","level":3,"score":0.29919999837875366},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.29600000381469727},{"id":"https://openalex.org/C86803240","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q420","display_name":"Biology","level":0,"score":0.26589998602867126},{"id":"https://openalex.org/C121332964","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q413","display_name":"Physics","level":0,"score":0.24220000207424164},{"id":"https://openalex.org/C33070731","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7218","display_name":"Toxicology","level":1,"score":0.2004999965429306},{"id":"https://openalex.org/C3020038283","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42848","display_name":"Research data","level":3,"score":0.19709999859333038},{"id":"https://openalex.org/C33923547","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q395","display_name":"Mathematics","level":0,"score":0.19689999520778656},{"id":"https://openalex.org/C140779682","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q210868","display_name":"Sampling (signal processing)","level":3,"score":0.19480000436306}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.33084/bjmlt.v8i1.10407","doi":"https://doi.org/10.33084/bjmlt.v8i1.10407","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.33084/bjmlt.v8i1.10407","pdf_url":"https://journal.umpr.ac.id/index.php/bjmlt/article/download/10407/6019","source":{"id":"https://openalex.org/S4210213308","display_name":"Borneo Journal of Medical Laboratory Technology","issn_l":"2622-6111","issn":["2622-6111"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4210088450","host_organization_name":"Universitas Muhammadiyah Palangkaraya","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4210088450"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Borneo Journal of Medical Laboratory Technology","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.33084/bjmlt.v8i1.10407","doi":"https://doi.org/10.33084/bjmlt.v8i1.10407","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.33084/bjmlt.v8i1.10407","pdf_url":"https://journal.umpr.ac.id/index.php/bjmlt/article/download/10407/6019","source":{"id":"https://openalex.org/S4210213308","display_name":"Borneo Journal of Medical Laboratory Technology","issn_l":"2622-6111","issn":["2622-6111"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4210088450","host_organization_name":"Universitas Muhammadiyah Palangkaraya","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4210088450"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Borneo Journal of Medical Laboratory Technology","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/3","display_name":"Good health and well-being","score":0.8048999905586243},{"id":"https://metadata.un.org/sdg/12","display_name":"Responsible consumption and production","score":0.7811999917030334}],"study_designs":[{"id":"https://openalex.org/study-designs/clinical-trial","display_name":"Clinical Trial"}],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7123335737.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7123335737.grobid-xml"},"referenced_works_count":1,"referenced_works":["https://openalex.org/W3205962000"],"related_works":["https://openalex.org/W4402054452","https://openalex.org/W2920749469","https://openalex.org/W4388152715","https://openalex.org/W7171291257","https://openalex.org/W4385807914","https://openalex.org/W7219236681","https://openalex.org/W4361280363","https://openalex.org/W4391432487","https://openalex.org/W4311403906","https://openalex.org/W7216423792"],"abstract_inverted_index":{"Kebersihan":[0],"tangan":[1,74,183,201],"merupakan":[2],"langka":[3],"penting":[4],"dalam":[5,69,196],"mencegah":[6],"penyebaran":[7],"penyakit":[8],"menular":[9],"seperti":[10,16,40,48],"diare,":[11],"terutama":[12],"di":[13],"negara":[14],"berkembang":[15],"Indonesia.":[17],"Hand":[18],"sanitizer":[19,67,111,141,179,192],"berbahan":[20],"alkohol":[21],"efektif":[22,195],"membunuh":[23],"kuman,":[24],"namun":[25],"penggunaannya":[26],"secara":[27,125],"berlebihan":[28],"dapat":[29,55],"menyebabkan":[30],"iritasi":[31],"kulit.":[32],"Oleh":[33],"karena":[34],"itu,":[35],"alternatif":[36],"berbasis":[37,113,180,193],"bahan":[38],"alami":[39,68,112,142],"eco-enzyme":[41,64,181,194],"yang":[42,168],"berasal":[43],"dari":[44],"fermentasi":[45],"limbah":[46],"organik":[47],"kulit":[49],"jeruk":[50],"nipis":[51],"dan":[52,107,127,146,175],"daun":[53],"singkong":[54],"menjadi":[56,150],"alternatif.":[57],"Penelitian":[58,80],"ini":[59],"bertujuan":[60],"untuk":[61],"mengetahui":[62],"efektivitas":[63],"sebagai":[65],"hand":[66,110,140,178,191],"meminimalisir":[70],"angka":[71,136,172,198],"kuman":[72,137,173,199],"pada":[73,117,170,182,200],"mahasiswa":[75,202],"Jurusan":[76,185,203],"Teknologi":[77,186,204],"Laboratorium":[78,187,205],"Medis.":[79,188,206],"menggunakan":[81,94,103,120,129],"metode":[82,104,121,130],"Quasi":[83],"Experiment":[84],"dengan":[85],"rancangan":[86],"One":[87],"Group":[88],"Pretest-Posttest":[89],"Design.":[90],"Teknik":[91],"pengambilan":[92],"sampel":[93],"teknik":[95],"purposive":[96],"sampling":[97],"terhadap":[98],"30":[99],"responden.":[100],"Sampel":[101],"diambil":[102],"swab":[105],"sebelum":[106,138,174],"sesudah":[108,176],"penggunaan":[109,139,148,177],"eco-enzyme,":[114],"lalu":[115],"dikultur":[116],"media":[118],"PCA":[119],"tuang.":[122],"Data":[123],"dianalisis":[124],"univariat":[126],"bivariat":[128],"Uji":[131],"Wilcoxon.":[132],"Hasil":[133],"menunjukkan":[134,165],"rata-rata":[135],"adalah":[143],"9":[144],"CFU/cm\u00b2":[145],"setelah":[147],"menurun":[149],"5":[151],"CFU/cm\u00b2.":[152],"Berdasarkan":[153],"uji":[154],"Wilcoxon":[155],"diperoleh":[156],"nilai":[157],"p-value":[158],"sebesar":[159],"0,006":[160],"(p<0,05),":[161],"maka":[162],"hasil":[163],"tersebut":[164],"adanya":[166],"perbedaan":[167],"signifikan":[169],"jumlah":[171],"Mahasiswa":[184],"Dengan":[189],"demikian,":[190],"menurunkan":[197]},"counts_by_year":[{"year":2026,"cited_by_count":1}],"updated_date":"2026-11-04T10:54:05.112534","created_date":"2026-01-14T00:00:00"}
