{"id":"https://openalex.org/W7119367244","doi":null,"title":"Um estudo das nuances do desenvolvimento de justi\u00e7a algor\u00edtmica na pr\u00e1tica: uma estrutura para projetar interven\u00e7\u00f5es de mitiga\u00e7\u00e3o de vi\u00e9ses","display_name":"Um estudo das nuances do desenvolvimento de justi\u00e7a algor\u00edtmica na pr\u00e1tica: uma estrutura para projetar interven\u00e7\u00f5es de mitiga\u00e7\u00e3o de vi\u00e9ses","alternate_titles":[],"publication_year":2024,"publication_date":"2024-11-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7119367244"},"language":"en","primary_location":{"id":"pmh:oai:repositorio.ufmg.br:1843/78989","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"http://hdl.handle.net/1843/78989","pdf_url":"https://repositorio.ufmg.br/bitstreams/5cbf7abb-c00e-4101-9fba-ddf786c4482e/download","source":{"id":"https://openalex.org/S4306402641","display_name":"LA Referencia (Red Federada de Repositorios Institucionales de Publicaciones Cient\u00edficas)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4383465926","host_organization_name":"LA Referencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4383465926"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"instacron:UFMG","raw_type":"info:eu-repo/semantics/masterThesis"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W7119367244"],"child_works_count":0,"type":"dissertation","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"green","oa_url":"https://repositorio.ufmg.br/bitstreams/5cbf7abb-c00e-4101-9fba-ddf786c4482e/download","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5122060199","display_name":"M\u00edrian Francielle da Silva","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I110200422","display_name":"Universidade Federal de Minas Gerais","ror":"https://ror.org/0176yjw32","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I110200422"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":true,"contributor_roles":[],"raw_author_name":"M\u00edrian Francielle da Silva","raw_affiliation_strings":["Instituto de Ci\u00eancias Exatas, Programa de P\u00f3s-Gradua\u00e7\u00e3o em Ci\u00eancia da Computa\u00e7\u00e3o, UNIVERSIDADE FEDERAL DE MINAS GERAIS"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Instituto de Ci\u00eancias Exatas, Programa de P\u00f3s-Gradua\u00e7\u00e3o em Ci\u00eancia da Computa\u00e7\u00e3o, UNIVERSIDADE FEDERAL DE MINAS GERAIS","institution_ids":["https://openalex.org/I110200422"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5122060199"],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I110200422"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":null,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"reviewed_by_count":0,"citation_normalized_percentile":null,"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10883","display_name":"Ethics and Social Impacts of AI","score":0.9990000128746033,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10883","display_name":"Ethics and Social Impacts of AI","score":0.9990000128746033,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12026","display_name":"Explainable Artificial Intelligence (XAI)","score":0.00019999999494757503,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13170","display_name":"Discrimination and Equality Law","score":0.0,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3308","display_name":"Law"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/algorithmic-fairness","display_name":"algorithmic fairness","score":0.9390000104904175},{"id":"https://openalex.org/keywords/bias-mitigation","display_name":"bias mitigation","score":0.9279999732971191},{"id":"https://openalex.org/keywords/binary-classification","display_name":"binary classification","score":0.6669999957084656},{"id":"https://openalex.org/keywords/bias-detection","display_name":"bias detection","score":0.335999995470047},{"id":"https://openalex.org/keywords/bias-assessment","display_name":"bias assessment","score":0.5009999871253967},{"id":"https://openalex.org/keywords/responsible-ai","display_name":"responsible AI","score":0.7509999871253967},{"id":"https://openalex.org/keywords/fairness-definitions","display_name":"fairness definitions","score":0.9459999799728394}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.49709999561309814},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.4311000108718872},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.4205000102519989},{"id":"https://openalex.org/C2777855551","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q12310021","display_name":"Subject (documents)","level":2,"score":0.3790000081062317},{"id":"https://openalex.org/C111472728","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9471","display_name":"Epistemology","level":1,"score":0.3702000081539154},{"id":"https://openalex.org/C9652623","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q190109","display_name":"Field (mathematics)","level":2,"score":0.367000013589859},{"id":"https://openalex.org/C182306322","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1779371","display_name":"Order (exchange)","level":2,"score":0.3587999939918518},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.35589998960494995},{"id":"https://openalex.org/C12713177","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1900281","display_name":"Perspective (graphical)","level":2,"score":0.33239999413490295},{"id":"https://openalex.org/C18762648","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42213","display_name":"Work (physics)","level":2,"score":0.3321000039577484},{"id":"https://openalex.org/C192209626","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q190909","display_name":"Focus (optics)","level":2,"score":0.30160000920295715},{"id":"https://openalex.org/C2776036281","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q48769818","display_name":"Constraint (computer-aided design)","level":2,"score":0.2962999939918518},{"id":"https://openalex.org/C2778012447","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1034415","display_name":"Scope (computer science)","level":2,"score":0.2937999963760376},{"id":"https://openalex.org/C33566652","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1065927","display_name":"Theme (computing)","level":2,"score":0.29170000553131104},{"id":"https://openalex.org/C2780339515","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3074698","display_name":"Arrow","level":2,"score":0.29159998893737793},{"id":"https://openalex.org/C98045186","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q205663","display_name":"Process (computing)","level":2,"score":0.28369998931884766},{"id":"https://openalex.org/C190248442","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q839486","display_name":"Qualitative research","level":2,"score":0.2831000089645386},{"id":"https://openalex.org/C2780791683","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q846785","display_name":"Action (physics)","level":2,"score":0.257999986410141},{"id":"https://openalex.org/C133462117","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q4929239","display_name":"Data collection","level":2,"score":0.2513999938964844},{"id":"https://openalex.org/C28719098","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q44946","display_name":"Point (geometry)","level":2,"score":0.250900000333786}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"pmh:oai:repositorio.ufmg.br:1843/78989","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"http://hdl.handle.net/1843/78989","pdf_url":"https://repositorio.ufmg.br/bitstreams/5cbf7abb-c00e-4101-9fba-ddf786c4482e/download","source":{"id":"https://openalex.org/S4306402641","display_name":"LA Referencia (Red Federada de Repositorios Institucionales de Publicaciones Cient\u00edficas)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4383465926","host_organization_name":"LA Referencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4383465926"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"instacron:UFMG","raw_type":"info:eu-repo/semantics/masterThesis"}],"best_oa_location":{"id":"pmh:oai:repositorio.ufmg.br:1843/78989","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"http://hdl.handle.net/1843/78989","pdf_url":"https://repositorio.ufmg.br/bitstreams/5cbf7abb-c00e-4101-9fba-ddf786c4482e/download","source":{"id":"https://openalex.org/S4306402641","display_name":"LA Referencia (Red Federada de Repositorios Institucionales de Publicaciones Cient\u00edficas)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4383465926","host_organization_name":"LA Referencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4383465926"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by-nc-nd","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-nd","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"instacron:UFMG","raw_type":"info:eu-repo/semantics/masterThesis"},"sustainable_development_goals":[{"display_name":"Reduced inequalities","score":0.8974000215530396,"id":"https://metadata.un.org/sdg/10"},{"display_name":"Peace, justice, and strong institutions","score":0.833299994468689,"id":"https://metadata.un.org/sdg/16"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7119367244.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7119367244.grobid-xml"},"referenced_works_count":59,"referenced_works":["https://openalex.org/W1979769549","https://openalex.org/W2014352947","https://openalex.org/W2040825624","https://openalex.org/W2100960835","https://openalex.org/W2116984840","https://openalex.org/W2162670686","https://openalex.org/W2282821441","https://openalex.org/W2507358938","https://openalex.org/W2543774860","https://openalex.org/W2557671501","https://openalex.org/W2584805976","https://openalex.org/W2591615201","https://openalex.org/W2594475271","https://openalex.org/W2599025709","https://openalex.org/W2780292266","https://openalex.org/W2784397426","https://openalex.org/W2788481061","https://openalex.org/W2809878087","https://openalex.org/W2897042519","https://openalex.org/W2897154134","https://openalex.org/W2897978524","https://openalex.org/W2900572965","https://openalex.org/W2913346170","https://openalex.org/W2914202940","https://openalex.org/W2969896603","https://openalex.org/W2974817986","https://openalex.org/W2981869278","https://openalex.org/W3001807593","https://openalex.org/W3004542466","https://openalex.org/W3005222337","https://openalex.org/W3030081171","https://openalex.org/W3092541244","https://openalex.org/W3152436735","https://openalex.org/W3158735461","https://openalex.org/W3170933632","https://openalex.org/W3184144760","https://openalex.org/W3188058141","https://openalex.org/W3190248325","https://openalex.org/W3212259563","https://openalex.org/W4205899891","https://openalex.org/W4220760463","https://openalex.org/W4221036405","https://openalex.org/W4225137236","https://openalex.org/W4226022484","https://openalex.org/W4226164925","https://openalex.org/W4283169604","https://openalex.org/W4287600939","https://openalex.org/W4289258088","https://openalex.org/W4296157625","https://openalex.org/W4316038168","https://openalex.org/W4362579246","https://openalex.org/W4379089795","https://openalex.org/W4385564466","https://openalex.org/W4386712902","https://openalex.org/W4390229867","https://openalex.org/W4399355792","https://openalex.org/W6932209838","https://openalex.org/W7024103744","https://openalex.org/W7056365848"],"related_works":["https://openalex.org/W7202011175","https://openalex.org/W4414044575","https://openalex.org/W7165379188","https://openalex.org/W7056850748","https://openalex.org/W7163543330","https://openalex.org/W7113904644","https://openalex.org/W3028241013","https://openalex.org/W7169768020","https://openalex.org/W3173238734","https://openalex.org/W4407860411"],"abstract_inverted_index":{"Interven\u00e7\u00f5es":[0],"para":[1,41,59,112,307,349],"alcan\u00e7ar":[2,214],"\u201cjusti\u00e7a\u201d":[3],"(fairness)":[4,171],"s\u00e3o":[5,33],"um":[6,91,113,247,335],"foco":[7],"importante":[8],"na":[9,146],"maioria":[10],"dos":[11,322,343],"campos":[12],"de":[13,15,37,48,63,72,79,82,84,90,95,108,110,123,133,137,140,148,152,158,169,180,216,233,235,246,249,251,267,271,273,277,287,298,317,334,337,352,357,360,362,379,388,392,395,423,427,432,434,436,442,447,457,461,465,467,473,476,480,485,487],"pesquisa":[14,254,374],"\u00e9tica":[16,435],"em":[17,35,127,150,213,241,281,319,409,478],"Intelig\u00eancia":[18],"Artificial":[19],"(IA).":[20],"Quando":[21],"vieses":[22,149],"relacionados":[23],"a":[24,61,67,88,135,197,355,382,386,397,430,463,469],"algumas":[25],"caracter\u00edsticas":[26],"(por":[27],"exemplo,":[28],"ra\u00e7a,":[29],"sexo,":[30],"idade,":[31],"religi\u00e3o)":[32],"identificados":[34],"sistemas":[36,479],"IA":[38,49,437,468,481],"e":[39,56,81,175,185,208,269,275,311,364,405,425,429,440],"contribuem":[40],"resultados":[42,383],"que":[43,75,199,203,222,260,301,376],"cont\u00e9m":[44,69],"discrimina\u00e7\u00e3o,":[45],"desenvolvedores,":[46],"engenheiros":[47],"ou":[50,116,325],"partes":[51,326,414],"interessadas":[52,327],"devem":[53],"escolher":[54],"como":[55,454],"quando":[57],"intervir":[58],"reduzir":[60],"dissemin\u00e7\u00e3o":[62],"injusti\u00e7as.":[64],"No":[65],"entanto,":[66],"literatura":[68],"uma":[70,99,143,258,299,455,483],"infinidade":[71],"no\u00e7\u00f5es":[73,446],"diferentes":[74,192,242,377,390,445],"caracterizam":[76],"as":[77,121,418,471],"defini\u00e7\u00f5es":[78,122,225,286,391],"fairness":[80,124],"gera\u00e7\u00e3o":[83],"vi\u00e9s.":[85],"Ainda":[86],"assim,":[87],"necessidade":[89,136,431],"processo":[92,266],"mais":[93,398,438],"padronizado":[94],"interven\u00e7\u00e3o,":[96],"continua":[97],"sendo":[98],"tarefa":[100],"desafiadora,":[101],"pois":[102,220],"exige":[103],"determinar":[104],"o":[105,131,263,296],"m\u00e9todo":[106],"adequado":[107],"redu\u00e7\u00e3o":[109,361],"injusti\u00e7as":[111,477],"determinado":[114],"contexto":[115,207,306,403],"tarefa.":[117],"Nesta":[118],"pesquisa,":[119],"exploramos":[120],"com":[125,130,257,279,400,444,459],"base":[126,280,401],"conceitos":[128,282],"estat\u00edsticos":[129],"objetivo":[132,460],"abordar":[134],"desenvolvimento":[138,245,268],"respons\u00e1vel":[139],"IA,":[141],"propondo":[142],"estrutura":[144,162,259,331,450],"focada":[145],"mitiga\u00e7\u00e3o":[147,274],"tarefas":[151],"classifica\u00e7\u00e3o":[153],"bin\u00e1ria":[154],"dentro":[155],"do":[156,206,244,265,291,305,341,369],"aprendizado":[157,250],"m\u00e1quina":[159],"supervisionado.":[160],"A":[161,449],"proposta":[163,451],"\u00e9":[164,200,204],"guiada":[165],"por":[166,332],"tr\u00eas":[167,224],"crit\u00e9rios":[168,215,378],"equidade":[170],"estat\u00edstica:":[172],"Independ\u00eancia,":[173],"Separa\u00e7\u00e3o":[174],"Sufici\u00eancia,":[176],"discutidos":[177],"no":[178,367,402],"trabalho":[179],"Barocas":[181],"et":[182],"al.":[183],"(2023),":[184],"visa":[186],"explorar":[187],"os":[188,211],"trade-offs":[189],"entre":[190],"essas":[191,223],"caracteriza\u00e7\u00f5es.":[193],"Nosso":[194],"estudo":[195,336],"destaca":[196],"complexidade":[198],"definitir":[201],"fairness,":[202],"dependente":[205],"tarefas,":[209],"ressaltando":[210],"desafios":[212],"avalia\u00e7\u00e3o":[217,276,424],"universalmente":[218],"aplic\u00e1veis,":[219],"mostramos":[221],"n\u00e3o":[226],"podem":[227],"ser":[228],"alcan\u00e7adas":[229],"simultaneamente.":[230],"Revisamos":[231],"m\u00e9todos":[232],"interven\u00e7\u00e3o":[234],"vi\u00e9s":[236,363],"existentes,":[237],"incluindo":[238],"t\u00e9cnicas":[239,272],"aplicadas":[240],"est\u00e1gios":[243],"pipeline":[248],"m\u00e1quina.":[252],"Essa":[253],"contribui":[255],"principalmente":[256],"pode":[261],"aprimorar":[262],"estado-da-arte":[264],"aplica\u00e7\u00e3o":[270,356],"vi\u00e9s,":[278],"estat\u00edsticos,":[283],"comparando":[284],"v\u00e1rias":[285,358],"imparcialidade,":[288],"evitando":[289],"solu\u00e7\u00f5es":[290],"tipo":[292],"\"tamanho":[293],"\u00fanico\".":[294],"Possibilitando":[295],"uso":[297],"abordagem":[300],"oferece":[302],"m\u00faltiplas":[303],"perspectivas":[304,486],"contemplar":[308],"v\u00e1rios":[309],"p\u00fablicos,":[310],"evitar":[312],"personaliza\u00e7\u00f5es":[313],"caso-a-caso":[314],"(para":[315],"m\u00e9tricas":[316],"justi\u00e7a":[318,380,393],"grupo),":[320],"independentemente":[321],"vieses,":[323],"objetivos":[324,412],"envolvidas.":[328],"Aplicamos":[329],"nossa":[330],"meio":[333],"caso":[338],"usando":[339],"dados":[340],"censo":[342],"EUA":[344],"American":[345],"Community":[346],"Survey":[347],"(ACS)":[348],"prever":[350],"n\u00edveis":[351],"renda,":[353],"demonstrando":[354],"interven\u00e7\u00f5es":[359],"seu":[365],"impacto":[366],"desempenho":[368],"modelo.":[370],"As":[371],"descobertas":[372],"da":[373],"revelam":[375],"levam":[381],"distintos,":[384],"enfatizando":[385],"import\u00e2ncia":[387],"aplicar":[389,474],"afim":[394],"selecionar":[396],"apropriada":[399],"espec\u00edfico":[404],"nas":[406],"implica\u00e7\u00f5es":[407],"sociais":[408],"rela\u00e7\u00e3o":[410],"aos":[411],"das":[413,420],"interessadas.":[415],"Tamb\u00e9m":[416],"discutimos":[417],"limita\u00e7\u00f5es":[419],"ferramentas":[421],"atuais":[422],"quantifica\u00e7\u00e3o":[426],"vi\u00e9ses":[428],"diretrizes":[433],"pr\u00e1ticas":[439],"implement\u00e1veis":[441],"acordo":[443],"fairness.":[448,488],"est\u00e1":[452],"dispon\u00edvel":[453],"ferramenta":[456],"c\u00f3digo-aberto,":[458],"auxiliar":[462],"comunidade":[464],"profissionais":[466],"expandir":[470],"formas":[472],"mitiga\u00e7\u00f5es":[475],"abordando":[482],"variedade":[484]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W7119367244","counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-20T13:11:24.684918","created_date":"2026-01-08T00:00:00"}
