{"id":"https://openalex.org/W7112302841","doi":null,"title":"Uma arquitetura pedag\u00f3gica inclusiva para aprendizagem de sistemas complexos","display_name":"Uma arquitetura pedag\u00f3gica inclusiva para aprendizagem de sistemas complexos","publication_year":2025,"publication_date":"2025-01-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7112302841"},"language":"pt","primary_location":{"id":"pmh:oai:www.lume.ufrgs.br:10183/297300","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"http://hdl.handle.net/10183/297300","pdf_url":"https://lume.ufrgs.br/bitstream/10183/297300/1/001280821.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4306402641","display_name":"LA Referencia (Red Federada de Repositorios Institucionales de Publicaciones Cient\u00edficas)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4383465926","host_organization_name":"LA Referencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4383465926"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"instacron:UFRGS","raw_type":"info:eu-repo/semantics/doctoralThesis"},"volume":null,"type":"dissertation","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"green","oa_url":"https://lume.ufrgs.br/bitstream/10183/297300/1/001280821.pdf","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":null,"display_name":"Jacauna, Ricardo Daniell Prestes","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"Jacauna, Ricardo Daniell Prestes","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":0,"institutions_distinct_count":0,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":null,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":null,"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12481","display_name":"Digital Accessibility for Disabilities","score":0.36890000104904175,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3307","display_name":"Human Factors and Ergonomics"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12481","display_name":"Digital Accessibility for Disabilities","score":0.36890000104904175,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3307","display_name":"Human Factors and Ergonomics"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10072","display_name":"Science Education and Pedagogy","score":0.1160999983549118,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11902","display_name":"Intelligent Tutoring Systems and Adaptive Learning","score":0.07680000364780426,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/visual-impairment","display_name":"visual impairment","score":0.8069999814033508},{"id":"https://openalex.org/keywords/blindness","display_name":"blindness","score":0.8880000114440918},{"id":"https://openalex.org/keywords/multi-agent-simulation","display_name":"multi-agent simulation","score":0.8640000224113464},{"id":"https://openalex.org/keywords/assistive-technology","display_name":"assistive technology","score":0.8230000138282776},{"id":"https://openalex.org/keywords/science-education","display_name":"science education","score":0.7639999985694885},{"id":"https://openalex.org/keywords/inclusive-education","display_name":"inclusive education","score":0.7289999723434448},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-engagement","display_name":"student engagement","score":0.4690000116825104},{"id":"https://openalex.org/keywords/interdisciplinary-learning","display_name":"interdisciplinary learning","score":0.37400001287460327},{"id":"https://openalex.org/keywords/equal-access-to-education","display_name":"equal access to education","score":0.5640000104904175},{"id":"https://openalex.org/keywords/design-science-research","display_name":"design science research","score":0.33799999952316284}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.47929999232292175},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.4661000072956085},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.43209999799728394},{"id":"https://openalex.org/C36464697","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q451553","display_name":"Visualization","level":2,"score":0.3336000144481659},{"id":"https://openalex.org/C154945302","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11660","display_name":"Artificial intelligence","level":1,"score":0.3154999911785126},{"id":"https://openalex.org/C121332964","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q413","display_name":"Physics","level":0,"score":0.2709999978542328},{"id":"https://openalex.org/C145420912","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q853077","display_name":"Mathematics education","level":1,"score":0.2619999945163727},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.24979999661445618},{"id":"https://openalex.org/C98045186","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q205663","display_name":"Process (computing)","level":2,"score":0.24400000274181366},{"id":"https://openalex.org/C123657996","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q12271","display_name":"Architecture","level":2,"score":0.23409999907016754}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"pmh:oai:www.lume.ufrgs.br:10183/297300","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"http://hdl.handle.net/10183/297300","pdf_url":"https://lume.ufrgs.br/bitstream/10183/297300/1/001280821.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4306402641","display_name":"LA Referencia (Red Federada de Repositorios Institucionales de Publicaciones Cient\u00edficas)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4383465926","host_organization_name":"LA Referencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4383465926"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"instacron:UFRGS","raw_type":"info:eu-repo/semantics/doctoralThesis"}],"best_oa_location":{"id":"pmh:oai:www.lume.ufrgs.br:10183/297300","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"http://hdl.handle.net/10183/297300","pdf_url":"https://lume.ufrgs.br/bitstream/10183/297300/1/001280821.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4306402641","display_name":"LA Referencia (Red Federada de Repositorios Institucionales de Publicaciones Cient\u00edficas)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4383465926","host_organization_name":"LA Referencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4383465926"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"instacron:UFRGS","raw_type":"info:eu-repo/semantics/doctoralThesis"},"sustainable_development_goals":[{"display_name":"Quality education","score":0.975600004196167,"id":"https://metadata.un.org/sdg/4"},{"display_name":"Reduced inequalities","score":0.9629999995231628,"id":"https://metadata.un.org/sdg/10"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7112302841.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7112302841.grobid-xml"},"referenced_works_count":13,"referenced_works":["https://openalex.org/W1979001536","https://openalex.org/W2031277570","https://openalex.org/W2151789396","https://openalex.org/W2773354238","https://openalex.org/W3030163527","https://openalex.org/W3129576130","https://openalex.org/W3135367836","https://openalex.org/W4200137682","https://openalex.org/W4224035735","https://openalex.org/W4248866957","https://openalex.org/W4295876087","https://openalex.org/W4381546750","https://openalex.org/W4410809225"],"related_works":["https://openalex.org/W4417467982","https://openalex.org/W4391139213","https://openalex.org/W1513844869","https://openalex.org/W7213471016","https://openalex.org/W4295876087","https://openalex.org/W4409317577","https://openalex.org/W2518157451","https://openalex.org/W7120290652","https://openalex.org/W7222852687","https://openalex.org/W2218049123"],"abstract_inverted_index":{"Muitas":[0],"vezes":[1],"os":[2,174,288,293],"alunos":[3],"com":[4,33,90,106,120,160,184,193,210,233,276],"defici\u00eancia":[5],"visual":[6],"(DV)":[7],"e/ou":[8,92,171,237,278],"cegos":[9],"s\u00e3o":[10],"negligenciados":[11],"no":[12,51,55,318],"laborat\u00f3rio":[13,180],"de":[14,19,24,37,46,48,74,82,100,124,163,195,201,227,229,250,252,259,265,301,310,320,327,331],"ci\u00eancias,":[15,49],"limitando-se":[16],"suas":[17],"oportunidades":[18],"acesso":[20,58,297],"total":[21],"aos":[22],"eventos":[23],"aprendizagem":[25,81,101,226],"experiencial.":[26],"\u00c0":[27],"medida":[28],"que":[29,218,304],"as":[30,141,248],"experi\u00eancias":[31],"virtuais,":[32],"sua":[34],"alta":[35],"depend\u00eancia":[36],"interfaces":[38],"visuais,":[39],"se":[40],"tornam":[41],"mais":[42,61],"comuns":[43],"na":[44],"sala":[45,300],"aula":[47],"tanto":[50],"ensino":[52],"b\u00e1sico":[53],"quanto":[54],"superior,":[56],"o":[57,144,263,272,323],"\u00e9":[59,96],"ainda":[60],"limitado.":[62],"Esta":[63],"pesquisa":[64,114],"investiga":[65],"a":[66,80,121,133,161,204,219,225,257,269,286],"inclus\u00e3o":[67],"desses":[68,135,146],"estudantes":[69,89,105,147,232,275,289],"por":[70,231],"meio":[71],"do":[72],"desenvolvimento":[73],"uma":[75,109,125,243],"arquitetura":[76,126,220],"pedag\u00f3gica":[77,221],"inclusiva":[78,284],"para":[79,88,131,199,224,246,290],"sistemas":[83],"complexos":[84],"(SC),":[85],"especialmente":[86],"adaptada":[87],"DV":[91,170,236,277],"cegos.":[93,172,279],"O":[94,137,153],"intuito":[95],"oferecer":[97],"um":[98,149,179,185,191,315],"ambiente":[99,150],"equivalente":[102],"ao":[103],"dos":[104,112,166,213,274,337],"vis\u00e3o,":[107],"promovendo":[108],"compreens\u00e3o":[110,134,270],"interdisciplinar":[111],"SC.A":[113],"combinou":[115],"estudos":[116],"te\u00f3ricos":[117],"sobre":[118],"SC":[119,230,251],"aplica\u00e7\u00e3o":[122],"pr\u00e1tica":[123],"pedag\u00f3gica,":[127],"utilizando":[128],"simula\u00e7\u00f5es":[129,177,239],"multiagentes":[130,240],"facilitar":[132],"sistemas.":[136],"estudo":[138],"tamb\u00e9m":[139],"analisou":[140],"intera\u00e7\u00f5es":[142],"e":[143,190,234,262,271,283,313,334],"aprendizado":[145],"em":[148,157,178,188],"educacional":[151],"inclusivo.":[152],"experimento":[154],"foi":[155],"organizado":[156],"tr\u00eas":[158],"etapas,":[159],"participa\u00e7\u00e3o":[162],"cinco":[164],"estudantes,":[165],"quais":[167],"dois":[168],"eram":[169],"Todos":[173],"participantes":[175],"realizaram":[176],"virtual":[181],"acess\u00edvel,":[182],"desenvolvido":[183],"modelo":[186],"baseado":[187],"agentes":[189],"m\u00f3dulo":[192],"suporte":[194],"Intelig\u00eancia":[196],"Artificial":[197],"(IA)":[198],"consulta":[200],"dados.":[202,214],"Utilizou-se":[203],"metodologia":[205],"Design":[206],"Science":[207],"Research":[208],"(DSR),":[209],"an\u00e1lise":[211],"qualitativa":[212],"Os":[215],"resultados":[216],"indicam":[217],"proposta":[222],"contribuiu":[223],"conceitos":[228],"sem":[235],"cegos.As":[238],"demonstraram":[241],"ser":[242],"ferramenta":[244],"valiosa":[245],"representar":[247],"din\u00e2micas":[249],"forma":[253,311,332],"interativa.":[254],"Al\u00e9m":[255],"disso,":[256],"integra\u00e7\u00e3o":[258],"m\u00e9todos":[260],"interdisciplinares":[261],"uso":[264],"tecnologias":[266],"assistivas":[267],"facilitaram":[268],"engajamento":[273],"A":[280],"abordagem":[281],"hol\u00edstica":[282],"ajudou":[285],"preparar":[287],"compreender":[291],"melhor":[292],"desafios":[294],"propostos,":[295],"proporcionando":[296],"igualit\u00e1rio":[298],"\u00e0":[299],"aula,":[302],"permitindo":[303],"explorassem":[305],"modelos":[306],"computacionais,":[307],"coletassem":[308],"dados":[309],"independente":[312],"assumissem":[314],"papel":[316],"ativo":[317],"processo":[319],"aprendizagem,":[321],"ampliando":[322],"senso":[324],"cr\u00edtico":[325],"capaz":[326],"investigar":[328],"problemas":[329],"reais":[330],"consciente":[333],"agir":[335],"diante":[336],"desafios.":[338]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-07T11:25:07.637180","created_date":"2025-12-10T00:00:00"}
